Morgunblaðið - 12.09.2001, Qupperneq 12

FRÉTTIR
12 MIÐVIKUDAGUR 12. SEPTEMBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
ÍSLENSKA friðargæslan var á
mánudag formlega stofnuð á veg-
um utanríkisráðuneytisins, en um
er að ræða formfestingu á því frið-
argæslustarfi sem unnið hefur ver-
ið undanfarin ár, auk þess sem
stefnt er að eflingu íslensks frið-
argæslustarfs erlendis. Ráðuneytið
mun á næstunni auglýsa eftir ein-
staklingum til að gefa kost á sér til
friðargæslustarfa og er markmiðið
að geta sent allt að 25 manns til
friðargæslustarfa með hinu fyrir-
hugaða 60 þúsund manna hraðliði
Evrópusambandsins.
Um 60 íslenskir starfsmenn hafa
verið sendir síðastliðin 7 ár til frið-
argæslu, fyrst til Bosníu, síðar til
Kosovo og nú síðast til Makedóníu.
Að undangengnum umsóknum
verður settur saman viðbragðslisti
yfir allt að 100 einstaklinga sem
gefa kost á sér til friðargæslu-
starfa með skömmum fyrirvara.
Markmiðið er að byggja upp getu
til að fjölga íslenskum friðargæslu-
liðum úr 15, eins og nú er, í allt að
25 árið 2003. Með aukinni þátttöku
og reynslu er miðað við að frið-
argæsluliðum geti fjölgað í allt að
50 manns í framhaldinu.
Meiri möguleikar á
þátttöku í kjölfar breytinga
Halldór Ásgrímsson utanríkis-
ráðherra minntist í ávarpi sínu á
blaðamannafundi á þær breytingar
sem orðið hafa á eðli friðargæslu-
starfa, sem gert hafa Íslendingum
kleift að taka þátt í alþjóðlegum
öryggismálum með beinni hætti en
hingað til, með því að leggja til
borgaralega sérfræðinga. Sagði
Halldór að ein meginbreytingin á
eðli friðargæslustarfa fælist þann-
ig í hinni nánu samvinnu herliðs og
borgaralegra sérfræðinga. Halldór
sagði ennfremur að friðargæslu-
framlag Íslands styrkti stöðu
landsins innan alþjóðasamfélagsins
s.s. á vettvangi NATO, SÞ og
ÖSE.
Á liðnum árum hafa íslenskir
friðargæsluliðar m.a. komið úr
röðum lögreglumanna, lækna og
hjúkrunarfólks, lögfræðinga, verk-
fræðinga, stjórnmálafræðinga og
fjölmiðlamanna, auk fleiri stétta.
Leitað verður til fólks úr þessum
stéttum til að gefa kost á sér og
eru lágmarkskröfur til umsækj-
enda þær að viðkomandi sé a.m.k.
25 ára, hafi háskólapróf, aðra sér-
menntun og/eða víðtæka þekkingu
og reynslu, mjög góða enskukunn-
áttu, hafi til að bera hæfni í mann-
legum samskiptum og þolgæði
undir álagi og geti sýnt öguð og
sjálfstæð vinnubrögð.
Samkvæmt upplýsingum utan-
ríkisráðuneytisins mun kostnaður
við 25 manna friðargæslulið vera
um 220 milljónir króna á ári að
meðtöldum stjórnsýslukostnaði.
Morgunblaðið/Kristinn Ingvarsson
Halldór Ásgrímsson kynnir stofnun Íslensku friðargæslunnar.
25 Íslendingar í 60 þús-
und manna hraðlið ESB
KJÖRRÆÐISMENN Íslands er-
lendis héldu í ferðalag um Vest-
urland á miðvikudag eftir að hafa
setið fimmtu ráðstefnu utanrík-
isráðuneytisins í vikunni fyrir 140
ræðismenn Íslands víða um heim.
Að sögn Hannesar Heimissonar,
skrifstofustjóra í utanríkisráðu-
neytinu, tókst ráðstefnan ákaf-
lega vel og var mikil ánægja
ríkjandi meðal ræðismanna.
Í ferðalaginu var fyrst haldið til
Stykkishólms þar sem fyrirtæki á
staðnum buðu upp á íslenskar
sjávarafurðir á bryggjunni, skel-
fisk og fleira, og síðan var siglt
með Eyjaferðum á tveimur bátum
til Búðardals og þar snæddur há-
degisverður. Magnús Magnússon
hélt þar fyrirlestur um víkingana,
menningararfleifð þeirra og sögu-
staði í Dölunum. Þar söng jafn-
framt kórinn Sólarmegin frá
Akranesi fyrir gestina.
Að hádegisverði loknum skoð-
uðu ræðismennirnir ásamt mök-
um sínum tilgátubæinn á Eiríks-
stöðum og héldu síðan í Reykholt
þar sem Geir Waage hélt fyr-
irlestur í Snorrastofu.
„Þetta hefur gengið mjög vel
og allir afskaplega ánægðir með
þetta og telja mikilvægt að gera
þetta reglulega. Þetta er fólk sem
skiptir miklu máli fyrir hagsmuni
okkar erlendis á öllum sviðum,“
segir Hannes.
Á myndinni, sem tekin er fyrir
framan ráðhúsið í Stykkishólmi,
eru ræðismennirnir allir sam-
ankomnir ásamt mökum og
fulltrúum utanríkisráðuneytisins.
Flestir eru nú á heimleið en
margir ákváðu að nota tækifærið
og ferðast víðar um Ísland.
Ljósmynd/Lárus Karl
Ræðismenn
á ferðalagi
um landið
HÆGT er að kaupa viðbótar-
tryggingar hjá Tryggingamið-
stöðinni vegna brunatrygginga
húseigna í þeim tilvikum sem
fólk telur að brunabótamat
húseignar sé ekki nægilega
hátt til að bæta tjón að fullu.
Brunatryggingar húseigna
eru skyldubundnar samkvæmt
lögum og miðast þær við
brunabótamat fasteigna, sem í
mörgum tilvikum hefur lækk-
að talsvert eftir að ný lög tóku
gildi sem fólu í sér endurmat á
brunabótamati fasteigna í
landinu.
Ingimar Sigurðsson, deild-
arstjóri fyrirtækjatrygginga
hjá Tryggingamiðstöðinni,
segir að TM hafi boðið upp á
viðbótartryggingu við bruna-
bótamat í 25 ár að minnsta
kosti.
Um þessa tryggingu gildi
sömu skilmálar og um lög-
boðnu trygginguna, auk þess
sem ákvæði sé um það að bæt-
ur greiðist ekki úr viðbótar-
tryggingunni nema tjón sé
umfram brunabótamats-
fjárhæðina.
Frjálst samnings-
samband aðila
Ingimar sagði að þarna væri
um frjálst samningssamband
aðila að ræða og þeir legðu
mat á það í hverju tilviki fyrir
sig hvort vátryggingarfjár-
hæðin væri eðlileg miðað við
stærð húss, staðsetningu og
fleira.
Ingimar sagði að á viðbót-
artrygginguna væri reiknað
viðlagasjóðsgjald og svokallað
brunavarnargjald, sem væri
eftirlitsgjald sem gengi til
Brunamálastofnunar, en ekki
væri innheimt ofanflóðasjóðs-
gjald og umsýslugjald sem
færi til Fasteignamatsins
Viðbót-
artrygg-
ingar fá-
anlegar
hjá TM
Brunabótamat
FORSETI Grikklands, Cont-
antinos Stephanopoulos, hefur
boðið forseta Íslands, Ólafi
Ragnari Grímssyni, í opinbera
heimsókn til Grikklands dagana
18.–21. september næstkom-
andi, og er það í fyrsta sinn sem
forseta Íslands er boðið í slíka
heimsókn, heimsóknin hefst
með opinberri móttökuathöfn í
Aþenu, höfuðborg landsins.
Í fylgdarliði verða m.a. Sól-
veig Pétursdóttir dóms- og
kirkjumálaráðherra, embættis-
menn forsetaembættisins og
utanríkisráðuneytis auk full-
trúa útflutningsfyrirtækja og
menningarlífs.
Forsetinn í
heimsókn til
Grikklands
Í NORSKA blaðinu Aftenposten um
helgina er haft eftir Espen Barth
Eide, ráðuneytisstjóra í norska ut-
anríkisráðuneytinu, að Norðmenn
tapi frekar en græði á endurskoðun
EES-samningsins og því vilji Norð-
menn ekki hætta á slíka endurskoð-
un. Halldór Ásgrímsson, utanríkis-
ráðherra, segir hins vegar að gera
þurfi breytingar á samningnum í
ljósi breyttra aðstæðna.
Espen Barth Eide segir að Norð-
menn vilji vissulega fá betri samn-
ing en telji sig ekki fá hann heldur
geti endurskoðun þýtt flóðbylgju
nýrra krafna frá suðurevrópskum
þjóðum Evrópusambandsins, sem
hafi lengi verið á móti ákveðnum at-
riðum samningsins.
Fyrir skömmu ræddu Halldór Ás-
grímsson, utanríkisráðherra, og
Louis Michel, utanríkisráðherra
Belgíu og formaður ráðherraráðs
Evrópusambandsins, ESB, m.a. um
EES-samninginn, spurninguna um
uppfærslu á honum og aðlögun hans
að breyttu Evrópusambandi.
Halldór Ásgrímsson segir að allar
EFTA-þjóðirnar hafi staðið að því
að útttekt yrði gerð á stöðu þeirra
gagnvart Evrópusambandinu og
ákveðið að nota tímann til að kanna
hvernig rétt væri að bregðast við.
Íslendingar hafi ekki talað um end-
urskoðun á samningnum heldur að
gera á honum breytingar í ljósi
breyttra aðstæðna. Það hafi hann
útskýrt fyrir Louis Michel. Ekki
verði hjá því komist að taka tillit til
stækkunar ESB í þessum samningi
því hún varði Ísland líka þar sem
verið sé að stækka Evrópska efna-
hagssvæðið. Þetta kalli því á tiltekn-
ar breytingar.
Utanríkisráðherra segir að hann
hafi lagt áherslu á að farið verði yfir
önnur atriði sem varða Ísland og
mikilvægt sé að láta á þau reyna.
Það sé hins vegar miður ef Norð-
menn séu á öndverðum meiði en þá
sé staðan ljós og hún auðveldi að
taka afstöðu til annarra mála í fram-
tíðinni. Til dæmis þurfi Íslendingar
að gera sér grein fyrir því hvaða
áhrif þessi stækkun hafi á íslenskt
atvinnulíf og fyrir liggi að fáist ekki
breytingar á tollum sjávarafurða
torveldi það markaðsmöguleika ís-
lenskra sjávarútvegsafurða í Mið-
og Austur-Evrópu, sem sé mjög al-
varlegt mál. Útilokað sé að ganga í
gegnum þetta ferli án þess að fá
skýrar línur í það.
Í þessu sambandi nefnir utanrík-
isráðherra t.d. að hlutdeild Íslands í
markaðnum í Póllandi sé 1% en
hlutdeild Norðmanna 51%. Ljóst sé
að vaxandi velmegun sé í Póllandi og
þar með vaxandi markaður. Ef
markaðshlutdeild Íslendinga eigi
aðeins að byggjast á reynslu, þar
sem engir möguleikar séu á að selja
t.d. nýjar sjávarafurðir eins og síld
til manneldis, sé það ekkert gam-
anmál fyrir Íslendinga að standa
frammi fyrir lokuðum mörkuðum.
Halldór Ásgrímsson segist til
þessa ekki hafa orðið var við
áherslumun milli Íslands og Noregs
varðandi það hvernig standa eigi að
þessum málum, en eftir eigi að ná
samkomulagi um það hvernig
standa skuli að málum á næsta fundi
EES, sem verður í byrjun október.
Lögð verði áherslu á niðurstöðu í því
efni en ljóst sé að ný ríkisstjórn
Noregs verði að koma að því máli.
Hins vegar sé vel skiljanlegt að
Norðmenn hafi viljað vera varkárir í
málinu vegna kosningabaráttunnar.
Uppfærsla á EES-samningnum til umræðu
Íslendingar og Norð-
menn á öndverðum meiði