Morgunblaðið - 17.11.2001, Qupperneq 49

MINNINGAR
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 17. NÓVEMBER 2001 49
✝ Emma SigríðurJóhannsdóttir
frá Jaðri á Bíldudal
fæddist 24. júní 1917.
Hún lést á heimili
sínu í Sandgerði 9.
nóvember síðastlið-
inn. Foreldrar henn-
ar voru Jóhann Ei-
ríksson, f. 13.9. 1874,
d. 10.9. 1937, og
seinni kona hans Sal-
óme Kristjánsdóttir,
f. 24.6. 1889, d. 18.2.
1943. Emma eignað-
ist ellefu alsystkini
og eru sex þeirra lát-
in. Þau voru Kristján Ólafur Gunn-
ar, f. 3.9. 1908, Högni, f. 7.9. 1910,
Ragnar, f. 22.6. 1911, Gústaf
Adólf, f. 5.11. 1912, Gunnlaugur, f.
21.7. 1914, og Marínó Gísli, f. 22.8.
1928. Eftirlifandi alsystkini Emmu
eru Jón, f. 27.7. 1915, Hulda, f.
9.11. 1918, Halldóra, f. 12.9. 1922,
Högni, f. 7.4. 1924, og Þorsteina, f.
12.5. 1925. Emma átti einnig sex
hálfsystkini og eru þau öll látin.
Þau voru Valgerður, f. 31.5. 1897,
Eiríkur, f. 22.11. 1898, Kristín Pál-
ína, f. 23.6. 1900, Jóhann, f. 10.11.
1902, og Ólafur Jón, f. 17.1. 1904,
og barn óskírt, fætt andvana 1906.
Móðir þeirra var fyrri kona Jó-
hanns, Guðrún Ólafsdóttir, f. 14.9.
1873.
Hinn 23.7. 1950 giftist Emma
Gísla Ólafi Gíslasyni frá Setbergi í
Sandgerði, f. 6.7. 1922, d. 24.1.
2000. Foreldrar hans voru þau
Gísli Jónatan Einarsson, f. 5.9.
1896, d. 27.2. 1977, og fyrri kona
Henry og Viktoría Marie. Huib á
tvö börn fyrir og heita þau Kevin
og Sharon. 7) Ólafur, f. 18.5. 1956,
maki Helga Sóley, f. 8.2. 1957.
Börn þeirra eru Rebekka, Guðjón
Þorberg, Salóme og Ólafur Örn.
Helga á einn son fyrir og heitir
hann Halldór.
Emma ólst upp í foreldrahúsum
á Jaðri á Bíldudal. Eins og þá var
títt fór Emma ung til vinnu, bæði
þá í kaupavinnu á bæjum í sveit-
unum í kring og eins við fisk-
vinnslu. Árið 1943, eftir að móðir
hennar og bróðir, ásamt unnustu
hans, fórust á sviplegan hátt á vs.
Þormóði, fluttist Emma til Hafn-
arfjarðar og vann þar sem ráðs-
kona. Þar eignaðist Emma sitt
fyrsta barn, dótturina Salóme. Þar
vann Emma bæði sem ráðskona og
einnig sem kokkur í verbúðum.
Það var síðan árið 1945 sem hún
kynntist þeim manni, sem átti eftir
að verða hennar lífsförunautur,
Gísla Ólafi Gíslasyni. Flutti hún þá
til Sandgerðis og vann upphaflega
sem ráðskona meðan hún og Ólaf-
ur voru að koma sér upp heimili.
Fljótlega eftir það, eða í janúar
1946, eignuðust þau sitt fyrsta
barn saman, Gísla Ólaf. Eins og all-
flestar konur af hennar kynslóð
helgaði Emma sig fjölskyldu sinni
og heimili allt að árinu 1976 er hún
fór aftur út á vinnumarkaðinn og
vann þá sem kokkur, bæði hjá
Flugleiðum um nokkurra ára
skeið og einnig á Hlévangi, heimili
fyrir aldraða í Keflavík. Emma og
Ólafur áttu sér heimili í Sandgerði
fram að árinu 1975 er þau fluttu
búferlum til Keflavíkur, en fluttust
aftur til Sandgerðis árið 1993 og
áttu heimili þar það sem eftir var.
Útför Emmu fer fram frá safn-
aðarheimilinu í Sandgerði í dag og
hefst athöfnin klukkan 14.
hans Ólafía Kristín
Guðjónsdóttir, f. 12.8.
1896, d. 1.4. 1931.
Emma og Ólafur eign-
uðust sjö börn saman,
en Emma átti eina
dóttur fyrir, Salóme
Kristjánsdóttur, f.
23.7. 1943. Maki henn-
ar er Kári Sæbjörns-
son, f. 12.1. 1943. Börn
þeirra eru Dagný,
Arnbjörg Drífa, Erla
og Kári Sæbjörn.
Börn Emmu og Ólafs
eru eftirtalin: 1) Gísli
Ólafur, f. 9.1. 1946,
maki Sigríður Bryndís, f. 15.2.
1948. Börn þeirra eru Emma, Sig-
urjón og Alda. 2) Örn Ómar, f.
18.11. 1946, maki Efemía Guð-
björg, f. 28.8. 1945. Börn þeirra
eru Vignir og Andrés. 3) Guðjón
Þorberg, f. 1.1. 1948, maki Ólöf
Guðný, f. 20.10. 1944. Börn þeirra
eru Sævar, Gunnar og Gyða Björk.
4) Gústaf Adólf, f. 12.1. 1949, frá-
skilinn. Börn hans eru Linda, Vil-
bert, Arnviður Adólf, Ólafía Guð-
björg, Jóhann Salómon og Gústaf
Adólf. 5) Eðvarð Sigurvin, f. 17.1.
1950, maki Annfrí Johannesen, f.
23.6. 1950. Börð Eðvarðs eru Her-
dís Dröfn, Daníel Hrafn, Sigurpáll
Davíð, Kristjana Þórunn, Emma
Lovísa og Laufey Ebba. Annfrí á
fjögur börn fyrir og eru þau El-
ísabet Marý, Magnús Björgvin,
Konráð Leo og Gústaf Kristján. 6)
Ólafía Guðbjörg, f. 5.1. 1953, maki
Huib Klop, f. 17.12. 1960. Börn
hennar eru Eiríkur Ólafur, Stefán
Elsku Emma amma. Þú hafðir allt
sem góður vinur og yndisleg amma
hefur að bera, ég veit að ég get ekki
lýst þér betur í orðum. Ég þakka all-
ar stundirnar sem ég átti með þér því
að þær hlýja mér um hjartarætur og
hugga í söknuðinum. Ég veit að ég
get ekki sagt aftur að ég ætli að kíkja
á ömmu í einn kaffibolla sem endaði
náttúrulega ávallt í miklu fleiri.
Ég er og verð alltaf ákaflega þakk-
lát fyrir að hafa fengið að kveðja þig.
Kveðjustundin var sár en ég verð að
taka því og hugga mig við það að ég
held að þú hafir verið sátt við að þinn
tími var kominn. En eins og svo oft
áður þá varst það þú, elsku amma,
mín sem hughreystir mig og hugg-
aðir. Þú svona lítil og brothætt að
grínast og koma mér til að hlæja, á
þeirri stundu sem mér fannst allt
vera að bresta í kringum mig, því ég
vissi að þetta var kveðjustundin. Ég
lofa þér því að minninguna um þig
muni ég varðveita og að börnin mín
fái að muna hversu yndisleg Emma
amma þeirra var.
Fólk sem þekkti þig segir við mig:
„Hún amma þín var svo hress og góð
kona.“ Það er alveg satt, þú varst
snillingur að koma fólki í gott skap og
slá á létta strengi.
Mér myndi ekki endast nóttin né
dagurinn að skrifa allar góðu minn-
ingarnar sem mér koma í huga og því
langar mig að lokum að þakka þér
fyrir að vera amma mín.
Þú byggðir þína brú yfir boðaföllin
og gerðir það með reisn eins og þér
var einni lagið.
Bless elskan mín,
Gyða Björk.
EMMA SIGRÍÐUR
JÓHANNSDÓTTIR
ugt af tímaskorti. Heimsóknir mínar
til frænda míns hefðu svo sannar-
lega mátt vera fleiri en raunin varð
þessi tvö ár sem ég hef búið í
grennd við hann hér á Selfossi. Það
var með ólíkindum hvað hann gat
fylgst vel með öllu sem ég var að
sýsla og staðið klár á hlutunum allt
fram undir það síðasta.
,,Sæl vertu frænka mín, nú er orð-
ið langt síðan þú hefur komið,“ sagði
hann, kyssti hlýtt á kinn og strauk
um vanga. ,,Mikið áttu þarna góða
úlpu, þetta er nú aldeilis gott í kuld-
anum.“
Svo var sest inn í stofu: ,,Jæja,
segðu mér nú einhverjar fréttir
frænka.“ Þegar ég hafði tínt til allt
sem mér datt í hug tók Geiri við og
hafði alltaf frá einhverju nýju að
segja. Svo komu sögur frá liðnum
tíma. Hann sagði mér þær margar
og fyrir það er ég er honum afar
þakklát. Oft tengdust þær tímum
þegar þau amma voru ung að árum
og fylgdu Ingibjörgu móður sinni í
vinnumennsku austur í sveitir. Eða
sagan þegar hann varð svo veikur
og fékk brjósthimnubólguna.
En nú verða þær ekki fleiri að
sinni sögurnar hans Geira.
,,Já, það verður örugglega tekið
vel á móti honum blessuðum,“ sagði
systir hans þegar hún frétti lát hans
og ég tek undir þessi orð ömmu
minnar.
Vertu sæll, elsku frændi, og hafðu
þökk fyrir allt.
Þín frænka
Hrefna.
Vorið nálgast, vetur líður
vaxa lækir, traust og þor.
sólin hækkar, skugginn skríður,
skaflar hverfa í dauðans spor.
Loftið andar, láin sýður,
lóan syngur, faðir vor.
Vorið nálgast, vetur líður,
vaxa lækir, traust og þor.
Vorið kemur, vinnudagur
verkamannsins fer í hönd.
Enn þá jafnast heimsins hagur,
hlýnar jökulbyggð og strönd.
Enn þá geislafossinn fagur
freyðir yfir Norðurlönd.
Vorið kemur, vinnudagur
verkamannsins fer í hönd.
(S.H. Litla-Hvammi.)
Vinur minn og nágranni Sigurgeir
Gunnarsson hefur tekið upp tjald-
hælana og kvatt þennan heim. Með
honum er horfinn einn mesti og
skemmtilegasti „lífskúnstner“ sem
ég hef kynnst.
Það var fyrir bráðum fimmtíu ár-
um, eða upp úr síðustu öld miðri, að
leiðir okkar lágu fyrst saman, ég
bláfátækur sveitastrákur, en hann á
besta aldri og vann á bílaverkstæði
Kaupfélags Árnesinga hér á Sel-
fossi, við að tinkveikja vatnskassa,
mjólkurbrúsa og hvað eina sem lag-
færingar þurfti við. Á þeim tíma
þekktist ekki að fleygja hlutunum ef
með nokkru móti mátti gera við þá.
Það var með ólíkindum hvað Geiri
gat gert með lóðbolta og tini og til
hans leituðu menn oft um langan
veg til að fá hann til að laga tól og
tæki sem aðrir höfðu gefist upp við
og töldu ónýt. Hann var einkar
handlaginn eins og það var kallað,
gafst ekki upp fyrir en í fulla hnef-
ana og hafði oftast sigur.
Á vinnustað var hann sannkall-
aður gleðigjafi, vinnufélagarnir
söfnuðust að honum til að heyra
hann segja sögur og skrítlur. Gerði
einhver sig líklegan til að láta hóp-
inn hlæja á hans kostnað gat hann
verið fljótur á sinn sérstæða hátt að
svara fyrir sig og sneri þá óðara
taflinu við. Einu sinni við eitt slíkt
tækifæri sýndi maður nokkur hon-
um flatkjöftu sem hann sagðist hafa
smíðað og var hreykinn af gripnum.
Geiri velti tönginni lengi fyrir sér og
skoðaði á alla kanta og sagði svo
eins og við sjálfan sig, já enginn er
svikinn af verkunum þínum væni
minn og svo skelltirðu á hana Made
in England. Svo kveikti hann í píp-
unni sinni eins og ekkert hefði ískor-
ist og sagði jáa, hann er á norðan
hjá honum núna. Annar eðlisþáttur
Geira var lundarfarið, aldrei man ég
eftir honum í vondu skapi eða að
hann mætti ekki vera að því að ræða
heimsmálin eins og þau komu fyrir,
enda fylgdist hann vel með öllu og
lagði þá sitt til málanna með sínum
útúrdúrum. Hann hafði gott vald á
málinu og var eftirminnilegur og
snjall sagnamaður. Og nær er mér
að halda að hefði hann lent í öðru
skipsrúmi á lífsleiðinni hefði hann
orðið jafnoki snillinganna Þorbergs
og Árna. Geiri var hafsjór af fróðleik
og með afbrigðum minnugur á menn
og atburði og hafði sérstakan og
óvenjulegan frásagnarstíl sem log-
aði af fyndni og snilldarlegum orða-
tiltækjum og tilvitnunum sem eng-
inn gat leikið eftir. Á öllum þessum
langa ferli hef ég ekki vitað til eða
heyrt að hann hafi nokkru sinni
eignast óvildarmenn eða hann lenti í
útistöðum við nokkurn. Þvert á móti
stækkaði vina- og kunningjahópur-
inn nánast til síðustu stundar því öll-
um þótti vænt um Geira og alveg
sérstaklega hændust börn að honum
og höfðu gaman af að tala við hann.
Þau hjónin Sigurgeir og Kristín
byggðu sér einbýlishús í Lyngheiði
13 og bjuggu þar síðan, meðan ævin
entist, og ólu upp sín börn, þar til
þau fóru úr foreldrahúsum, öll nema
yngsti sonurinn Hörður, sem búið
hefur með föður sínum og verið
hans stoð í ellinni allt til þess síð-
asta. Kristínu konu sína missti Geiri
fyrir allmörgum árum og varð það
honum mikið áfall því hún var
traustur lífsförunautur.
Þegar Geiri hætti hjá Kaupfélag-
inu rak hann í mörg ár á eigin veg-
um tinsuðuverkstæði í skúrnum
heima hjá sér og honum leið vel þeg-
ar hann var kominn út í skúr eitt-
hvað að dunda við amboð, öngla og
ífærur og annað sem þurfti að vera í
lagi. Hann var sannkallað náttúru-
barn og beið jafnan vorsins með
óþreyju og leitaði þá hugurinn á
veiðislóðir í á eða vatni. Hver vissi
nema veiði færi að glæðast, einhver-
staðar þar sem hægt væri að bleyta
í öngli. Kannski færi hann að verða
við, austur í Þjórsá og þá þurfti að
fara að gæta að „Hreiðrinu“ hvernig
það kæmi undan vetrinum. Já, Geiri
minn blessaður, var eftirminnilegur
og margar ánægjustundirnar sem
maður átti með honum þau hartnær
þrjátíu ár sem við bjuggum hvor á
móti öðrum við götuna. Hann var
mikill vinur sona minna og oft fóru
þeir yfir til hans ef eitthvað var að
leikföngum, hjólum og seinna fyrstu
bílskrjóðunum sem þeir eignuðust
og alltaf leitaðist Geiri við að ráða
fram úr vandamálinu. Það eru
ógleymanlegar stundirnar þegar
hann kom röltandi yfir götuna, oft-
ast á morgnana, sat glaður og reifur
við eldhúsborðið, fékk eina rettu hjá
Nínu og sagði sögur. Eða þá að sjá
hann úti við, gá til veðurs, opna vitin
og eins og frísa móti golunni og
draga inn ferskan gróðurilminn,
halla undir flatt og dæsa yfir öllu
saman. Taka svo upp stein eða bréf-
snepil á götunni og velta fyrir sér og
koma svo kannski með heilu söguna
um eitthvað sem hann tengdi þessu
sem hann var að virða fyrir sér og
handfjatla.
Við Nína urðum þess heiðurs að-
njótandi að hann bauð okkur í ní-
ræðisafmælið sitt hinn 22. júlí síð-
astliðinn. Afmælisdagurinn heilsaði
fagur og bjartur og veislugestir hitt-
ust í garðinum heima hjá honum kl.
tíu fyrir hádegi, drukkin var hestas-
kál og síðan sest upp í rútu og ekið
austur fyrir Þjórsá, komið við í
Marteinstungukirkju og hlýtt á
meðhjálparann segja sögu kirkjunn-
ar og síðan lá leiðin austur að Selja-
landsfossi þar sem fjölskyldan veitti
öllum viðstöddum hinn besta og
ríkulegasta beina. Þaðan var haldið
austur að Skógum með viðkomu í
tveimur kirkjum og á Skógum tók
Þórður Tómasson sá valinkunni
fræðaþulur á móti hópnum og leiddi
um safnið, söng og spilaði á sinn
skemmtilega hátt sem honum er
einum lagið. Þegar því var lokið var
öllum boðið til veislu í skólahúsinu
og þar var setið að spjalli fram á
kvöld. Við Nína vorum sammála,
þessi afmælisferð var sú besta sem
við höfðum farið. Fararstjórarnir
voru tveir valinkunnir heiðursmenn,
Óskar Þór Sigurðsson kennari lýsti
á leiðinni sögustöðum, kirkjum,
fjöllum og bæjum því hann er gjör-
kunnugur sögu héraðanna beggja
sem ferðast var um og hinn far-
arstjórinn Páll Lýðsson, bóndi og
fræðimaður í Litlu-Sandvík, sagði
skemmtisögur af Geira sem entust
alla ferðina út. Páll mun hafa haldið
til haga sögnum og sögum hjá Geira
sem hann hefur tekið upp á seg-
ulband og kann ég Páli mínar bestu
þakkir fyrir það framtak sitt. Heima
lentu allir heilir við sólarlag sælir og
glaðir eftir góðan og eftirminnilegan
dag.
Afmælisbarnið var sem ætíð áður
öllum til sóma og ánægju, glaður og
lítillátur að vanda. Lífshlaup Sigur-
geirs Gunnarssonar er á enda runn-
ið með honum hverfur í moldu mikill
fróðleikur og mikil saga, manns sem
upplifði mestu breytingar allra tíma
á Íslandi. Manns sem lifði án tildurs
og skrums og gerði ekki kröfur um
metorð eða völd. Þrátt fyrir það
hygg ég að hann hafi verið á ævi-
kvöldi sáttur við sitt hlutskipti, sátt-
ur við allt. Og var albúinn til að
leggja á djúpið, út milli skerjanna á
Stokkseyrarsundi. Heil verði hans
heimkoma á landi lifenda.
Við Nína og fjölskylda okkar öll,
sendum börnum hans, fjölskyldum
ættingjum og vinum hugheilar sam-
úðarkveðjur á skilnaðarstund. Megi
algóður Guð varðveita í huga ykkar
minninguna um Sigurgeir Gunnars-
son.
Árni Valdimarsson.
Í gær hringdi í mig vinur minn til
síðustu 40 ára, Páll Lýðsson, og
sagði mér að tengdafaðir bróður
síns, Sigurgeir Gunnarsson, væri
dáinn. Ekki ber dauðann óvænt að
garði níræðs manns, en samt fann
ég til angurs er ég fékk að vita að nú
hitti ég ekki þennan mann er ég
kæmi brátt aftur í heimsókn til Ís-
lands eftir átta ár til endurfunda við
tengdason Sigurgeirs og fjölskyldu
hans. Sigurgeir var einmitt sá mað-
ur sem aldrei gleymist þeim sem
einu sinni hefur kynnst honum.
Reynsla mín af Sigurgeiri var sú
að hann væri gæddur einstakri
blöndu af mannlegu næmlyndi og
forvitni um lífið og allt umhverfi sitt.
Þessi blanda var einstök að því leyti
að ég hafði engin kynni af Sigurgeiri
fyrr en hann var kominn við aldur
og hafði þá hvorki þá sömu sjón og
heyrn sem á yngri dögum. Það
hindraði hann þó ekki frá því að
skoða veröldina af meiri kostgæfni
og einlægni en margir yngri menn
sem töldust hafa öll skilningarvit á
hreinu.
Ég hitti Sigurgeir í fyrsta sinn ár-
ið 1990 og þá kynntumst við í hans
grónu heimkynnum á Selfossi og
þar í kring. Ég varð strax hugfang-
inn af athyglisgáfu hans og frum-
legum athugasemdum um hina
hversdagslegustu atburði. En alveg
varð ég gáttaður á honum er hann
kom í heimsókn hingað til okkar í
Noregi með tengdasyni sínum sum-
arið 1993. Kannski hefði mátt ætla
að maður á níræðisaldri, sem aldrei
fyrr í lífi sínu hafði komið út fyrir
landsteinana, yrði nú meira eða
minna áttavilltur á erlendri grund.
Ekki varð það nú svo með Sigurgeir.
Frá fyrsta til hins síðasta augna-
bliks var hann fanginn af öllu hinu
nýja og óþekkta hér í landi, allt frá
járnbrautarlestum og veggöngum
niður í maðka og snigla. Allt þetta
skynjaði hann og meðtók með þeim
krafti sem margt yngra fólk hefði
mátt öfunda hann af.
Sem dæmi tek ég það hversu vel
hann naut náttúrunnar í kringum
sig. Síðasta daginn sem hann var hjá
okkur kom kona mín að honum
snemma morguns liggjandi á gras-
balanum bak við fjósið á sumarbýli
okkar. Hún spurði hvort honum
hefði orðið illt. Það var nú öðru nær.
Hann lá þarna bara og drakk í sig
áhrifin frá öllu því óþekkta í kring-
um sig, skóginum og hlýju sumar-
loftinu, svo hann gæti munað betur
hvernig allt þetta var.
Hans munnlega frásagnarlist var
þeirrar gerðar sem ég hefi aldrei
kynnst hjá öðrum. Hann gerði frum-
legar og hnyttnar athugasemdir um
alla mögulega hluti.
Einu sinni sýndi ég honum bók
sem ég bjóst ekki beint við að hann
hefði ástæður til að meta. Bæði var
hún á norsku og auk þess sá hann
illa á bókina. Ég hafði líka orð á
þessu við hann. Þá svaraði hinn
aldni heiðursmaður: „Það þýðir nú
lítið að sýna kettinum sjöstjörnuna.“
Ekki veit ég hvort þetta er gamalt
íslenskt orðtak, en ég gleymi að
minnsta kosti aldrei svari hans. Né
heldur því hversu frjálslega hann
orðaði það þegar hann spurði eftir
salerninu: „Er til staður hérna þar
sem maður getur vætt þúfu?“ Sig-
urgeir var hlýr og elskulegur maður
sem naumast hefur nokkru sinni
lagt illt orð til annarra. Guðmundur
tengdasonur hans sagði mér að þeg-
ar aðrir komu með illkvittnislegar
athugasemdir um nánungann hefði
Sigurgeir bara sagt: „Hann er með
sínu lagi.“
Sigurgeir hefur naumast fengið
mikla formlega menntun en þar í
mót hefur honum verið gefin þeim
mun meira af hinni innri menntun,
ekki minnst það sem kallast mætti
sálargöfgi. Ég tel því til forréttinda í
lífi mínu að eignast vináttu þessa
óvenjulega manns og lýsi friði yfir
minningu hans.
Arne Torp,
Bærum, Noregi.