Vísir - 07.07.1980, Blaðsíða 21

21
vísm
Mánudagur 7. júli 1980.
Amnesty International:
„SníKjulífnaöup”,
„Kynvilla” og
„óhpóöup um píKíö’
- meðal tyillástæðna sem rúmðnsk stlörnvðid geia lyrlr
retslaðgerðum gegn andófsmðnnum
„Rúmönsk yfirvöld beita
margvislegum refsiaögeröum,
bæöi löglegum og ótöglegum,
gegn þeim þegnum, sem fara út
fyrir opinber mörk tjáningarfrels-
is I stjórnmálalegum, trúarlegum
eöa öörum félagslegum mál-
flutningi”. Svo segir meöal
annars f viöamikilii skýrslu, sem
samtökin Amnesty Internationai
hafa sent frá sér um mannrétt-
indamái i Rúmenfu.
1 skýrslunni er f jallaö um skort
á lögvernd til handa þeim, sem
gera sig seka um óhlýöni af ofan-
greindum toga, og um refsingar á
borö viö fangelsun, nauöungar-
vinnu og innilokun á geösjúkra-
húsum. Meöal þeirra, sem hlotiö
hafa refsingu, eru meölimir f
óopinberu verkalýösfélagi, félag-
ar f óleyfilegum trúmála-
hreyfingum, þeir sem óskaö hafa
eftir aö flytjast úr landi og enn-
fremur þeir, sem gagnrýna þær
aögeröir rfkisins sem brjóta f
bága viö almenn mannréttindi.
Rætt er I skýrslu samtakanna
um ofsóknir á hendur einstakling-
um, hótanir ýmiss konar, brott-
rekstur úr starfi og nauöungar-
flutninga milli starfsgreina.
Stjórnarskrá Rúmeniu setur aö
sögn hömlur á mál-, prent- og
fundafrelsi og kveöur á um refs-
ingar fyrir þaö, sem nefnt er „aö
bera út óhróöur um rikiö”. Þeim,
sem fengiö hafa fangelsisdóm af
svo augljósum pólitiskum ástæö-
um, hefur heldur fækkaö á siöustu
árum aö þvf er viröist, en nokkrir
andófsmenn hafa veriö ákæröir
fyrir glæpi eins og „snfkjulifnaö”
og „kynvillu” eftir þvf sem
skýrslan segir. Amnesty Inter-
national telur ásakanir þessar
vera óréttmætar.
Handtekinn fyrir aö gagn-
rýna kosningakerfið
Eitt tilfelli, sem getiö er um i
skýrslunni, er mál Janos Török,
efnaverksmiöjustarfsmanns og
meölims i kommúnistaflokknum.
Á fundi á vinnustaö sinum I Cluj
fyrir rúmum fimm árum, gagn-
rýndi hann þaö kerfi, sem notaö
er viö kosningar til þjóöþingsins.
Hann var handtekinn fyrir þá sök,
og sagt er aö hann hafi sætt alvar-
legum pyntingum viö langar yfir-
heyrslur. Sföan var hann fluttur á
geödeild og honum gefiö nauöug-
um talsvert magn róandi lyfja.
Hann losnaöi af sjúkrahúsinu áriö
1978, og hefur sföan veriö I stofu-
fangelsi og einungis fengiö aö
fara aö heiman einu sinni i mán-
uöi til viötals viö geölækni. Fjöldi
annarra andófsmanna hafa veriö
lokaöir inni á geödeildum af svip-
uöum ástæöum, enda þótt rúm-
önsk lög ætli þau örlög einungis
þeim, sem eru sjálfum sér og
öörum hættulegir, eöa þá þeim,
sem séö veröur aö mimi fremja
alvarlegan glæp.
Vildi komást til eiginkon-
unnar, en var dæmdur
fyrir kynvillu
Meölimum óopinbers og óháös
verkalýösfélags rúmenskra
verkamanna, sem stofnaö var I
fyrra, hefur veriö refsaö á marg-
vfslegan hátt. Dr. Ionel Cana var
dæmdur til fimm og hálfs árs
fangelsisvistar fyrir sakir, sem
enn hafa ekki fengist opinberaö-
ar. Aörir hafa fengiö mildari
dóma fyrir aö dreifa upplýsingum
í skýrslu, sem samtökin Amnesty International hefur sent frá sér um
mannréttindamál I Rúmeniu, er fjallaö um skort á lögvernd tii handa
þeim, sem gera sig seka um aö fara út fyrlr opinber mörk tjáningar-
frelsis i stjórnmáialegum, trúarlegum eöa öörum félagslegum mái-
flutningi, og um refsingar á borö viö fangelsun, nauöungarvinnu og
innilokun á geösjúkrahúsum.
erlendis I óleyfi og fyrir snlkju-
lifnaö. Georghe Brasoveanu hag-
fræöingur mun hafa veriö lokaöur
inni á geösjúkrahúsi áriö 1979 — I
fimmta sinn á átta árum — eftir
aö hafa gagnrýnt stefnu stjórnar-
innar.
Fyrir nokkrum árum fóru
námumenn I Jiu dalnum I verk-
fall vegna deilu um eftirlaun og
öryggisbúnaö. Þeir sem haröast
gengu fram I þeirri baráttu voru
handteknir og sendir án dóms til
vinnu I öörum héruöum undir lög-
reglueftirliti. Nokkrar heimildir
herma, aö tveir verkfallsleiö-
togar hafi látist skömmu eftir
verkfalliö og hafi lögreglan aldrei
gefiö fullnægjandi skýringu á
dauöa þeirra. Rúmönsk yfirvöld
hafa andmælt þessum staöhæf-
ingum Gheroghe Rusu hagfræö-
ingur sótti um aö fá aö flytjast til
Frakklands áriö 1977 til þess aö
geta veriö hjá konu sinni og barni.
Hann var handtekinn og sakaöur
um kynvillu, en sýknaöur fyrir
rétti I Búkarest vegna skorts á
sönnunum. Seinna var hann þó
dæmdur til þriggja ára fangelsis-
vistar þegar sækjandinn and-
mælti úrskuröinum.
Vilja kanna misnotkun
stjórnvalda á geðlækning-
um
Þeir, sem fariö hafa I hungur-
verkfall eöa hafa haft uppi aörar
aögeröir til stuönings kröfu um aö
fá aö flytjast úr landi, hafa veriö
fangelsaöir eöa lokaöir inni á geö-
deildum. Hins vegar hafa aörir
andófsmenn veriö ofsóttir uns
þeir tóku viö vegabréfum og fóru
úr landi. Andófsmönnum af
trúarlegum ástæöum hefur einnig
veriö refsaö meö ýmsu móti.
Þeirra á meöal er Calciu prestur,
sem hlaut tlu ára fangelsisdóm
fyrir sakir, sem ekki hafa fengist
opinberaöar.
Sendinefnd frá Amnesty Inter-
national heimsótti Rúmeniu eftir
aö samtökin höföu hafiö baráttu
gegn mannréttindabrotum þar
haustiö 1978. Samtökin hafa
fariö fram á aö þeim veröi heim-
ilaö aö senda aöra nefnd til aö
rannsaka mannréttindamál I
landinu, og þó einkum til aö
kanna misnotkun stjómvalda á
geölækningum.
—AHO
Ljósmyndapappír
„TURA high speed7'
Ný gerð af p/asthúd-pappir
Vegna mjög hagstæðra
samninga við TURA
verksm. í V-Þýskalandi
getum við boðið
ALÓDÝRASTA
stækkunarpappír á
markaðanum í dag
Fáanlegur i mjög fjölbreyttum
stærðum og áferðum
— t.d. litaður pappir
ATH. Verð t.d. format 9x13,
100 bl. kr. 6690,
13x18, 25 bl. kr. 3495,
heil örk 50x60 ,
10 bl. kr. 18225
AMATÖR
/jósm ynda vörur
Laugavegi 55 : Sími12630
SÝNINGARBlLL FRÁ
^ l/lnart£rur|f
UMBOÐINU
verður til sýnis á
eftirtöldum stöðum:
SAUÐÁRKRÓKUR
mánudaginn 7. júlí kl. 10-11
v/Kaupfélagið
STYKKISHÓLMUR
þriðjudaginn 8. júlí kl. 9-10
v/Kaupfélagið
BORGARNES
þriðjudaginn 8. júlí kl. 16-18
v/Kaupfélagið