Morgunblaðið - 24.04.2005, Side 10

10 SUNNUDAGUR 24. APRÍL 2005 MORGUNBLAÐIÐ
Engar áreiðanlegar kannanir liggjafyrir um fylgi frambjóðendannameðal þeirra 20.000 sem hafa kosn-ingarétt og því er afar erfitt að spáum úrslitin. Stuðningsmenn beggja
frambjóðenda bera sig vel en flestir viðmæl-
enda blaðsins töldu þó að varaformaðurinn
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir myndi bera sig-
urorð af formanninum Össuri Skarphéð-
inssyni þó að hann hafi sótt í sig veðrið und-
anfarið.
Þessara kosninga hefur verið beðið í tæp-
lega tvö ár, allt frá því Ingibjörg Sólrún lýsti
því yfir á landsfundi haustið 2003 að hún
hygðist bjóða sig fram í embættið tveimur ár-
um seinna. Aðdragandinn er þó mun lengri
því Ingibjörgu Sólrúnu hefur um árabil verið
lýst sem framtíðarleiðtoga Samfylkingarinnar
og margoft verið skorað á hana að bjóða sig
fram.
Frá því hún tilkynnti um framboð sitt á
haustfundi árið 2003 hefur lengst af ríkt vopn-
aður friður milli frambjóðendanna og stuðn-
ingsmanna þeirra. Verulega fór að draga til
tíðinda eftir að ákveðið var að flýta landsfund-
inum fram á vorið og síðustu vikur hefur
ítrekað slegið í brýnu, ekki síst á síðustu dög-
unum áður en kjörskrá vegna kosninganna
var lokað.
Of langur tími
Hinn langi tími sem ætlaður er í kosn-
inguna eykur væntanlega líkurnar á að slag-
urinn harðni en skili kjörseðlarnir sér hratt í
hús mun væntanlega draga úr spennunni og
verða til þess að stytta hina eiginlegu kosn-
ingabaráttu. Það er væntanlega af þessum
sökum sem skrifstofa Samfylkingarinnar
hyggst hvetja flokksmenn til að vera snöggir
til að kjósa, það er ekki talið flokknum til góðs
að kosningabaráttan dragist á langinn. Raun-
ar þykir mörgum sem framkvæmdastjórn
flokksins hafi gert mikil mistök með því að
láta kosningarnar dragast svo á langinn, ann-
aðhvort hefði átt að flýta landsfundinum enn
meira eða láta kosningarnar fara fram fyrr og
tilkynna úrslitin fyrir landsfund.
Líklega þykir mörgum Samfylking-
armönnum sem það sé lítill fengur í því að
ræða opinberlega um lokaða klíku Reykjavík-
urlistans eða rifja upp gömul mál s.s. aðdrag-
andann að því að Ingibjörg Sólrún bauð sig
fram til Alþingis, hvað þá eldri mál eins og
flutninginn á embætti Veiðistjóra til Akureyr-
ar, sneiðar um fjárframlög stórfyrirtækja til
stjórnmálaflokka og fleira í þeim dúr. Þó
býsna hörð skeyti hafi gengið á milli hefur
kosningabaráttan þó enn sem komið er verið
háð án stórkostlegra átaka. Einn úr innsta
hring Ingibjargar Sólrúnar taldi raunar að
hún hefði verið alltof kurteis við Össur. Fari
hún að beita sér með harkalegri hætti má því
væntanlega búast við að fjörið í kringum
kosningabaráttuna sé ekki búið.
Á hinn bóginn hafa kosningarnar vakið at-
hygli á Samfylkingunni og um 7.000 nýir fé-
lagar gengið til liðs við hana og þeir gætu orð-
ið til þess að efla flokksstarfið á ýmsa lund.
Reyndar verður að taka fram að það tíðkast í
flestum flokkum að fólk gangi í þá skömmu
fyrir prófkjör og ekki víst að í öllum tilfellum
sé um raunverulega stuðningsmenn Samfylk-
ingar að ræða. Ásakanir Guðrúnar Ögmunds-
dóttur, þingmanns Samfylkingarinnar, um að
sjálfstæðismönnum hafi verið smalað í flokk-
inn hafa líka skyggt á gleðina yfir hinum nýju
félögum. Því hefur verið staðfastlega neitað af
hálfu stuðningsmanna Össurar og formaður
kjörstjórnar Samfylkingarinnar kveðst engin
merki sjá um slíkt.
Slagurinn harðnar
Víst er að mörgum Samfylkingarmönnum
þykir sem of mikil harka hafi færst í kosn-
ingabaráttuna. Stuðningsmenn Ingibjargar
telja hörkuna upprunna í hinum herbúðunum
og benda m.a. á greinaskrif Einars Karls Har-
aldssonar í Morgunblaðið um framtíðarhópinn
í byrjun apríl. Stuðningsmenn Össurar svara
með því að benda á að Þórunn Sveinbjarn-
ardóttir þingmaður og Kristrún Heimisdóttir,
náinn samstarfsmaður Ingibjargar, hafi gefið
tóninn með gagnrýni á vinnubrögð Össurar
um miðjan janúar. Kristrún sagði þá m.a. að
hún efaðist um að traust á Össuri væri nægj-
anlegt til að menn sæju hann fyrir sér á for-
sætisráðherrastóli.
Framan af héldu frambjóðendurnir sig að
mestu til hlés en segja má að Össur hafi kast-
að stríðshanskanum í sjónvarpsþættinum
Silfri Egils 10. apríl sl. með gagnrýni sinni á
framtíðarhóp Samfylkingarinnar og með því
að segja að umræðustjórnmál væru ofnotað
og innihaldslítið hugtak. Viðmælendur Morg-
unblaðsins meðal stuðningsmanna Ingibjarg-
ar Sólrúnar voru á einu máli um gagnrýni á
framtíðarhópinn hefði verið ósanngjörn og
ómakleg. Ekki voru allir stuðningsmenn Öss-
urar sem rætt var við heldur ánægðir með
þetta útspil formannsins og sögðu að það hefði
mælst ákaflega illa fyrir hjá þeim sem ekki
væru eldheitir í stuðningi sínum við Össur.
Það hefðu verið mistök af hans hálfu að gagn-
rýna hópinn með þessum hætti og ummælin
gætu orðið til þess að þeir myndu endurskoða
afstöðu sína til hans. Margir viðmælenda
blaðsins bentu auk þess á að erfitt væri að
finna dæmi þess að formaður gagnrýndi innra
starf flokksins með þessum hætti og skilj-
anlega væru þeir tæplega 100 manns, þeirra á
meðal margt lykilfólk í flokknum, sem hefðu
tekið þátt í hópstarfinu í sjálfboðaliðastarfi
svekktir út í formann sinn. Aðrir tóku sterkar
til orða og sögðu að flokkurinn „hefði logað
stafna á milli“ eftir ummæli formannsins.
Einn stuðningsmanna Össurar af landsbyggð-
inni sagði að þarna hefði Össur komið fram
sem hálfgerður „Oppenheimer“ – líkt og Ro-
bert Oppenheimer hefði stjórnað smíði fyrstu
kjarnorkusprengjunnar en síðan barist gegn
notkun hennar, hefði Össur stofnað til fram-
tíðarhópsins á ársfundinum haustið 2003 en
vildi núna ekki gangast við króganum.
Umbúðir utan um lítið?
En hvað var það í ummælum Össurar sem
sveið svo sárt undan? Rétt er rifja það aðeins
upp. Í þættinum sagðist hann ekki hafa séð
neinar nýjar hugmyndir frá framtíðar-
hópnum, hópurinn hefði ekki lagt fram neina
hugmynd sem annaðhvort var ekki í stefnu
flokksins eða verið lögð fram sem þingmál af
hálfu flokksins. Hann hefði farið vel yfir það
sem kom frá hópunum sex sem skiluðu vinnu
sinni fyrst. „Þær hugmyndir sem við sáum
fyrr í vetur, ég sá engar nýjar hugmyndir þar
nema ef vera skyldi hugmynd um það að
einkavæða hverfisgrunnskóla og hefja Ás-
landsskólamódelið upp til skýja,“ sagði Össur.
Meira hefði verið um „skyndibitalausnir“ og
það hefði m.a. átt að „bjarga menntamálum
með því að einkavæða hverfisgrunnskóla“.
Össur bætti því við að fjölmiðlamenn virtust
ekki gera sér grein fyrir því að í gangi væri
annað og meira en „fegurðarsamkeppni“ um
formannsembættið, því það væri meining-
armunur á honum og Ingibjörgu Sólrúnu.
Hún hefði t.a.m. lagt áherslu á hugmyndir um
margskiptan tekjuskatt og einkavæðingu
grunnskólanna, talað mikið um lýðræði og
haldið á lofti hugtakinu umræðustjórnmál sem
væru einskonar „fix idea“ en með því hefur
hann væntanlega átt við að hún teldi umræðu-
stjórnmál vera e.k. allsherjarlausn. Aðspurður
hvort umræðustjórnmál væru innantómt hug-
tak sagði hann: „Ef ég á að vera alveg hrein-
skilinn finnst mér sem menn hafi ofnotað það
hugtak og það séu svolítið stórar umbúðir ut-
an um ekki mikið.“ Össur bætti við að Guð-
mundur Árni Stefánsson, þingmaður Samfylk-
ingarinnar, hefði sagt sig frá vinnu
framtíðarhópsins í utanríkismálum þar sem
honum hefði ekki líkað vinnubrögðin. „Það
segir sitt um hvað hvernig vanir menn líta á
vinnubrögðin,“ sagði Össur. Í Kastljósi þrem-
ur dögum síðar ítrekaði hann gagnrýni sína á
hugmyndir framtíðarhópsins í menntamálum
og sagði aðspurður að plagg sem kynnti hug-
myndir um einkavæðingu hverfisskóla hefði
væntanlega ekki verið lagt fram nema með
samþykki þeirra sem stýrðu vinnu framtíð-
arhópsins. Þá hefur Össur sagt miður hversu
fáir komi að starfi framtíðarhópsins.
Hugmyndirnar voru viðauki
Í fyrrnefndum Kastljósþætti vísaði Össur
til þess að menntamálahópurinn hefði tekið
Áslandsskóla sem dæmi. Í niðurstöðum
menntahópsins er þó hvergi minnst á Ás-
landsskóla og þar er heldur ekki rætt um
einkavæðingu hverfisskóla. Hópurinn komst
reyndar að þeirri niðurstöðu að bæði opinber-
ir aðilar og einkaðilar geti séð um rekstur
grunnskóla að uppfylltum ákveðnum skil-
yrðum og þá verði skólum sem njóta op-
inberra styrkja ekki heimilt að innheimta
skólagjöld. Hvergi er minnst á einkavæðingu
eða Áslandsskóla í niðurstöðum menntahóps-
ins.
Áslandsskóli er á hinn bóginn nefndur í
plaggi sem lagt var fram af hópi sem fjallaði
um rekstrarform í almannaþjónustu og greint
var frá í Morgunblaðinu í október sl. Þar segir
m.a. að útboð á rekstri hverfagrunnskóla til
einkaaðila geti fyllilega samræmst stefnu
Samfylkingarinnar „ef að því er gætt að nem-
endur/foreldrar njóti sömu þjónustu hvað
varðar gæði kennslunnar, aðgengi barna í við-
komandi hverfi og þeirra félagspólitísku
markmiða sem sett eru.“ Fordómlaust þurfi
að kanna hvort ýmsir fjárfestingar- og rekstr-
arþætti geti verið komnir í höndum einkaðila
og þar segir líka að skoða megi það rekstr-
arform sem var notað í Áslandsskóla. Á um-
fangsmiklum vef framtíðarhópsins er þó
hvorki að finna tangur né tetur um þessar
hugmyndir frá almannaþjónustuhópnum. Að
sögn Margrétar S. Björnsdóttur, sem var önn-
ur tveggja sem stýrði hópnum, var umræddar
hugmyndir ekki að finna í áfangaskýrslu
hópsins, heldur í fylgiskjali sem einn með-
limur hópsins skrifaði. Þessar hugmyndir
hefðu ekki fengið undirtektir á flokksstjórn-
arfundinum, reyndar verið lítið ræddar, og því
hefði hópurinn ákveðið að setja þær ekki í
frekari umræðu flokksins og því væru þær
ekki á vefnum. Aðspurð sagði Margrét að
Ingibjörg Sólrún hefði á engan hátt komið að
starfi hópsins og hún bætti því við að Ingi-
björg hefði ekki, frekar en aðrir, ritstjórn-
arvald á þessu stigi vinnunar. Margrét sagði
hópinn sem slíkan aldrei hafa lagt til að hverf-
isskólar yrðu einkavæddir eða að „Áslands-
skólamódelið“ yrði tekið upp. Að halda öðru
fram væri ósannindi. Orð formannsins væru
til marks um að hann þyrfti að teygja sig
býsna langt til að koma höggi á Ingibjörgu
Sólrúnu. Margrét situr í kosningastjórn Ingi-
bjargar.
Grunnurinn að framtíðarhópnum var lagður
á landsþingi 2003 og var hlutverk hans að
vinna að framtíðarstefnumótun flokksins. Í
október sl. skiluðu fyrstu sex hóparnir af sér
áfangaskýrslum sem voru lagðar fyrir flokks-
stjórnarfund og síðan kynntar á fundum og
Flautað til seinni hálfleiks
Á morgun munu fyrstu atkvæða-
seðlar vegna formannskosning-
anna hjá Samfylkingunni berast
í hús hjá um 20.000 flokks-
mönnum í Samfylkingunni og
hafa þeir tæplega mánuð til að
koma atkvæðum sínum til skila.
Seinni hálfleikur er um það bil að
hefjast. Væntanlega hafa margir
þegar gert upp hug sinn en ætli
frambjóðendur að ná til þeirra
sem enn eru óákveðnir verða
næstu dagar afar mikilvægir.
Rúnar Pálmason skrifar um
hinn langvinna formannsslag.
Morgunblaðið/Sverrir
Guðrún Ómarsdóttir, Hrafn Jökulsson og Össur Skarphéðinsson ráða ráðum sínum.
’Össur og stuðningsmennhans hafa á móti bent á að
Össuri hafi tekist vel til við að
byggja upp flokksstarfið,
fjármálin séu í góðu lagi og
staða flokksins í skoðana-
könnunum sýni alls ekki fram
á að skipta þurfi um formann.
Össur eigi að fá að njóta
þessara góðu verka.‘