Fréttablaðið - 04.01.2006, Blaðsíða 43

MARKAÐURINN 19MIÐVIKUDAGUR 4. JANÚAR 2006
NÝJASTA TÆKNI OG VÍSINDI
Hlutabréf í stærstu líftækni-
fyrirtækjum Bandaríkjanna
eru í hámarki. Hækkunin hefur
aðallega átt sér stað í fyrirtækjum
sem hafa einbeitt sér að því að
finna lyf gegn krabbameini og
öðrum erfiðum sjúkdómum á
síðustu árum. Hlutabréf í stórum
líftæknifyrirtækjum hafa
hækkað um 110 prósent síðan um
mitt ár 2004, þar af um 25 prósent
á árinu 2005. Miðað við Standard
og Poors 500 vísitöluna hefur
bandarískur markaður í heildina
litið hækkað um fjögur prósent
á árinu. Nasdaq-vísitalan sem
mælir smærri líftæknifyrirtæki
sýnir að þau hafa aðeins hækkað
um þrjú prósent á síðasta ári.
Líftæknifyrirtæki á uppleið
NASDAQ-KAUPHÖLLIN Mörg líftæknifyrirtæki
eru skráð í Nasdaq-kauphöllinni.
Tíu af fimmtán löndum
Evrópusambandsins sem skrifuðu
undir Kyoto-samkomulagið munu
ekki ná að uppfylla skuldbindingar
sínar um minnkun á útbæstri
gróðurhúsalofttegunda. Aðeins
Bretar og Svíar eru á áætlun.
Með Kyoto-samkomulaginu
skuldbundu ríki sig til að
minnka mengun af völdum
gróðurhúsalofttegunda niður í
92 prósent af því sem hún var
árið 1990. Margir vísindamenn
segja að lítill tími sé til
stefnu til að minnka útblástur
gróðurhúsalofttegunda áður en
skaðinn verði óafturkræfur.
Bandaríkjamenn, sem búa til
mest af gróðurhúsalofttegundum
af þjóðum heims, hafa neitað
að samþykkja Kyoto-bókunina,
sem gerir samninginn að mati
gagnrýnenda ótrúverðugan.
Umhverfisstofnun Evrópusam-
bandsins hefur gefið út viðvörun
þess efnis að lönd innan sambandsins
muni aðeins ná að minnka útblástur
gróðurhúsalofttegunda um 2,5
prósent fyrir árið 2012 ef fram
heldur sem horfir.
Illa gengur að
framfylgja Kyoto
MENGUN Stór hluti gróðurhúsalofttegunda
kemur frá bílum.
Eftir að hafa verið ýtt til hliðar
eru kol aftur orðin raunhæfur
kostur í orkuframleiðslu heims-
ins. Með nýrri tækni hefur tekist
að minnka mengun sem kemur
frá kolaorkuverum stórlega.
Nýjustu kolaorkuverin nýta kolin
allt að tuttugu prósentum betur
og menga allt að 43 prósentum
minna en eldri orkuverin. Kolin
eru því orðin sambærilegt elds-
neyti til orkuvinnslu og gas og
olía.
Hærra verð á olíu og gasi hefur
valdið því að kol hefur orðið æ
vænlegri kostur því mikið magn
er til af þeim og verðið stöðugt
miðað við aðra orkugjafa. Ókostur
kolanotkunar hefur í gegnum tíð-
ina verið mikil mengun en nú
hefur tekist að leysa það vanda-
mál að miklu leyti.
Kol betri kostur á ný
KOLAVINNSLA Stór hluti orkuvera Kínverja er knúinn með kolum.
Amazon-vefurinn seldi að meðaltali
480 þúsund hluti á dag síðustu
dagana fyrir jól í Bretlandi einu.
Á alþjóðavísu voru lagðar inn 3,6
milljón pantanir þann 12 desember
síðastliðinn. Þessi jól hafa slegið
öll fyrri sölumet hjá þessum
öflugsta verslunarvef heims. Árið
2005 hefur verið það besta frá
upphafi fyrir verslanir á netinu
en mest hefur söluaukningin orðið
hjá fyrirtækjum sem eru með
rótgrónar verslanir og netverslun
samhliða þeim.
Metsala á
Amazon
HEIMASÍÐA AMAZON Sala á netinu
hefur aldrei verið meiri en í ár.
Jón Skaftason
skrifar
Skammt er í að Kínverjar sendi ómannað geimfar á
sporbaug um tunglið. Hafnar hafa verið prófanir á
tunglfarinu sem ætlað er til verksins og er búist við
að það verði tilbúið til flugtaks árið 2007.
Geimfarið ómannaða er álitið fyrsta skref
Kínverja í átt að því markmiði sínu að senda mannað
geimfar til tunglsins fyrir árið 2020: „Sérfræðingar
okkar hafa leyst öll þau vandamál sem á vegi
þeirra hafa orðið. Engra meiriháttar tæknilegra
örðugleika hefur orðið vart og tilraunir okkar hafa
flestar heppnast sem skyldi,“ sagði Luan Enjie,
yfirmaður tunglferðaáætlunar Kínverja.
Kínverjar hafa unnið að tunglferðaáætlun sinni
síðan snemma árs 2004. Fyrsta kínverska geim-
flaugin fór á loft árið 2003 og seint á síðasta ári
skutu þeir fyrsta mannaða geimfari sínu á loft.
Kínverjar eru þó ekki þeir einu sem stefna
hátt; George W. Bush Bandaríkjaforseti tilkynnti
fyrir skömmu að hann hygðist veita rúmum 6.000
milljörðum króna í að koma Bandaríkjamönnum
til tunglsins á ný en þar steig Bandaríkjamaðurinn
Neil Armstrong niður fæti fyrstur manna árið 1969.
Þá hafa Japanar sett sér það markmið að lenda á
tunglinu fyrir árið 2025.
Nýtt kapphlaup til tunglsins virðist því í upp-
siglingu, í líkingu við það sem Bandaríkjamenn og
Sovétmenn háðu sín á milli á sjöunda áratug síðustu
aldar.
Tunglkapphlaupið
hafið að nýju
Kínverjar hyggjast senda mannaða geimferju til tunglsins
fyrir árið 2020. Bandaríkjamenn og Japanar láta ekki sitt
eftir liggja.
NEIL ARMSTRONG Svo virðist sem fleiri muni brátt feta í fótspor
Neils Armstrong og ferðast til tunglsins. Kínverjar, Bandaríkjamenn
og Japanar hafa slíkar ferðir á dagskránni.
S Ö G U H O R N I Ð
Fríverslunarsamband
Evrópu (EFTA)
Sáttmálinn um stofnun Frí-
verslunarbandalags Evrópu,
EFTA, var undirritaður í
Stokkhólmi 4. janúar árið
1960. Stofnþjóðirnar voru sjö;
Austurríkismenn, Portúgalar,
Svisslendingar, Bretar,
Norðmenn, Danir og Svíar.
Finnar bættust í hópinn árið
1961 og Íslendingar árið 1970.
Upphaflega var EFTA hugs-
að sem eins konar mótvægi við
Evrópubandalagið, valkostur
fyrir þjóðir sem af einhverjum
ástæðum gátu ekki eða vildu
ganga í bandalagið.
Fljótlega fór þó að
kvarnast úr EFTA. Þjóðirnar
gengu hver á fætur annarri í
Evrópubandalagið og eru aðild-
arríkin aðeins fjögur í dag;
Ísland, Noregur, Liechtenstein
og Sviss.
Auk þess að tryggja fríversl-
un milli aðildarríkjanna hefur
EFTA undirritað fríverslun-
arsamninga við lönd víða um
heim. Sá allra mikilvægasti er
þó samningurinn um Evrópska
efnahagssvæðið sem gefur
löndum EFTA, að Sviss undan-
skildu, aðgang að innri markaði
Evrópubandalaganna.
Með EES-samningnum er
leitast við að samræma reglur
EFTA-ríkjanna og aðildarríkja
bandalaganna á sviði viðskipta,
þannig að til verði einsleitur
markaður. Aðalatriði samnings-
ins lýtur að fjórfrelsinu svo-
kallaða; að tryggð séu frjáls
vöruviðskipti, frjáls þjónustu-
starfsemi, frjáls för vinnuafls
og frjáls flutningur fjármagns.
Í samningnum er gert ráð
fyrir að EFTA-ríkin lögleiði
mikinn hluta af rétti bandalag-
anna. Var það gert á Íslandi með
lögum um Evrópska efnahags-
svæðið sem tóku gildi 13. janúar
árið 1993, en auk þess eiga mörg
lög og reglugerðir rætur að
rekja til Evrópubandalaganna.
Stofnanir EFTA eru þrjár mikil-
vægastar; Eftirlitsstofnunin,
EFTA-dómstóllinn og Fastanefnd
EFTA. Höfuðstöðvar EFTA eru í
svissnesku borginni Genf. - jsk
FRÍVERSLUNARBANDALAG EVRÓPU
EFTA var stofnað fyrir 46 árum og hefur á
þeim tíma breyst gríðarlega. Aðildarríkin
eru í dag fjögur.