Fréttablaðið - 04.01.2006, Page 46

MARKAÐURINN
Í nýlegu riti Harvard Business
School er fjallað um Kauphöll
Íslands; hvaðan hún kemur og hvert
hún stefnir. Hafliði Helgason kynnti
sér greinina.
Kauphöll Íslands hefur átt góðu gengi að fagna
undanfarin ár. Þrátt fyrir fækkun félaga í Kauphöllinni
hefur verðmæti félaga sem þar eru skráð vaxið og
umfang viðskiptanna aukist verulega.
Gengi félaga hefur verið gott og á síðasta ári
bættust í hóp skráðra félaga fyrirtæki sem eiga
rætur sínar í öðrum löndum. Ekki hefur farið
hjá því að hækkanir á gengi félaga og velgengni
Kauphallar Íslands hafi dregið að sér athygli að
utan.
Gregory S. Miller, prófessor í reikningsskilum
við Harvard Business School, er einn
þeirra sem beint hafa sjónum sínum
að uppbyggingu Kauphallar Íslands og
skrifaði grein um hana í rit skólans.
Þar beinir hann sjónum sínum að
vexti efnahagslífsins og árangri og
framtíðarsýn Kauphallarinnar og
þeirra félaga sem þar eru skráð.
Miller rekur aðdraganda þess að íslenskt
efnahagslíf og fyrirtæki Kauphallarinnar blómstr-
uðu síðustu ár. Hann segir bankana auðvitað hafa
notið vaxtar íslensks efnahagslífs í ríkum mæli.
Markaðshlutdeild þeirra í Kauphöllinni endurspegli
mikilvægi þeirra fyrir markaðinn, enda nemi
hlutdeild fjármálafyrirtækja í vísitölunni 65
prósent.
Bankarnir mynda vissulega kjölfestu
á markaðnum, en Miller nefnir einnig
lífeyrissjóðakerfið sem ástæðu velgengni Íslendinga.
Við þetta bætist svo ung þjóð þar sem saman fer
frumkvöðlahugslun og opnun efnahagskerfisins
sem getið hafi af sér hóp ungs fólks sem hafi náð
árangri í viðskiptum. Niðurstaðan sé öflug eining
sem vinni skilvirkt og af miklu afli.
Miller rekur einnig hvernig Kauphöllin hefur
leitast við að kynna starfsemi sína á erlendum
vettvangi. Það starf hefur miðað að tvennu. Annars
vegar að því að laða erlenda fjárfesta að verðbréfum
sem skipta um hendur í Kauphöllinni. Hins vegar
að fá erlend fyrirtæki til að skrá hlutabréf sín í
Kauphöll Íslands.
Til þess að ná þessum markmiðum hefur
Kauphöllin stigið nokkur skref. Miller rekur dæmi
um það sem gert hefur verið en beinir síðan sjónum
að framtíðarmöguleikum Kauphallarinnar.
Erlendir fjárfestar eru nú þegar í þó nokkrum
mæli kaupendur að skuldabréfum skráðum í
Kauphöllinni. Á síðasta ári voru tvö erlend félög
skráð í Kauphöllinni, færeyska olíuleitarfélagið
Atlantic Petroleum og Mosaic Fashions.
Miller rekur dæmi um mögulegar leiðir fyrir
Kauphöllina til að skapa sér sérstöðu sem alþjóðleg
kauphöll þar sem lögð er rækt við afmörkuð
svið. Hægt sé að herja á tiltekin landsvæði og
markaðssetja Kauphöllina með þeim hætti.
Önnur leið væri að gaumgæfa vel reglur
markaðarins og skapa nýmarkað með tiltölulega
litlum fyrirtækjum sem væru í örum vexti. Þar
þyrfti að feta einstigi milli einfaldleika og ódýrrar
skráningar og þess að regluverkið væri sjálfu
sér samkvæmt og jafnræðis- og sanngirniskröfur
uppfylltar.
Miller bendir einnig á þann möguleika að beina
kröftunum að afmörkuðum atvinnugreinum. Með
því að ná saman á markað fjölda
fyrirtækja í svipaðri starfsemi væri
hægt að ná athygli erlendra fjárfesta
sem væru sérhæfðir. Á slíkum
markaði yrði til sérþekking á greinum
sem nýtast myndi stoðþjónustu
við þær. Þessar hugmyndir eru
gamalkunnar Kauphöll Íslands, en áhugi var lengi
á því að Kauphöllin myndi sérhæfa sig í skráningu
sjávarútvegsfyrirtækja. Ytri aðstæður hafa gert
slíkt lítt fýsilegt nú um stundir, hvað sem síðar
verður.
Fleiri möguleika nefnir Miller. Meðal þeirra er
að Kauphöllin sérhæfi sig í að laða að fyrirtæki frá
smærri efnahagskerfum þar sem verðbréfamarkað
skortir. Færeyjar eru ágætt dæmi, en Miller segir að
þótt hvert og eitt land skili fáum fyrirtækjum gæti
Kauphöllin orðið alþjóðleg miðstöð fyrir fyrirtæki
smárra landa og skapað sér sérstöðu með því.
Enn einn möguleikinn er að sérhæfa Kauphöllina
með þeim hætti að bjóða upp á annars konar
verðbréf, til dæmis með því að bjóða upp á skortsölu
verðbréfa og afleiður ýmis konar. Slíkt myndi að
mati Millers skapa möguleika fyrir lánastarfsemi,
auk þess sem þeir fjárfestar sem löðuðust að
markaðnum vegna þessa myndu einnig kynnast og
nýta sér önnur skráð verðbréf í Kauphöllinni.
Í Kauphöllinni er ýmsum framtíðarmöguleikum
velt upp og mikið kynningarstarf unnið. Framtíðin
mun leiða í ljós hvaða leið verður valin, en grein
prófessorsins í Harvard Business School er lóð á
þá vogarskál að kynna Kauphöll Íslands erlendis
og þá líklega einnig til marks um vaxandi áhuga
á íslensku efnahagslífi og skráðum fyrirtækjum í
örum vexti.
M Á L I Ð E R
Framtíðin í
Kauphöllinni
4. JANÚAR 2006 MIÐVIKUDAGUR22
F Y R S T O G S Í Ð A S T
Athyglin á Kauphöllinni
í Harvard Business School
Hvað er Kauphöll?
Kauphöll er vettvangur
fyrir viðskipti með verðbréf,
markaður þar sem verðbréf,
hlutabréf og skuldabréf eru
skráð og viðskipti með þau
fara fram. Viðskiptin eru
gerð í öflugu rafrænu kerfi,
kaup- og sölutilboð parast
sjáfkrafa. Jafnframt veitir kerfið
margvíslegar upplýsingar um
verð, vísitölur o. fl., auk þess
sem það tengist fjölmörgum
innlendum og erlendum
upplýsingaveitum. Margt fleira
þarf þó til að reka heilbrigðan
markað, meðal annars greiða
og örugga upplýsingagjöf og
skilvirkt eftirlit.
Hver er tilgangur
kauphalla?
Tilgangur
kauphalla er
að stuðla að
hagkvæmri
ráðstöfun
fjármagns með
því að miðla
fjármagni milli
fjárfesta og
útgefenda (félaga,
fyrirtækja).
Annars vegar
geta útgefendur
sótt áhættufé
á skipulegan
markað og hins
vegar geta
fjárfestar lagt fé
í verkefni sem
þeir hafa trú
á með hagnað
að markmiði.
Fjármagnið leitar
því þangað sem
það nýtist best
sem síðan styður
við hagvöxt
og skilar sér í
betri lífskjörum
almennt.
Hvernig hefur gengið að byggja
upp Kauphöllina á svo litlum
markaði?
Það hefur gengið afskaplega
vel að byggja upp Kauphöllina.
Þótt hún sé ekki nema rétt
liðlega tuttugu ára hefur hún
náð miklum styrk. Til marks um
það er að mikið þróunarstarf
hefur skilað skilað sér í öflugri
tæknilegri umgjörð og mikilli
veltu. Samanburður við aðrar
kauphallir sýnir einna best
hversu vel hefur gengið hér á
landi.
Hvernig stendur Kauphöll Íslands
í samanburði við kauphallir
nágrannaríkja?
Helstu mælikvarðar sýna
að Kauphöllin stendur vel í
samanburði við aðrar kauphallir.
Þannig er hún til að mynda
stærsta kauphöllin í heimi
þegar tillit er tekið til stærðar
hagkerfisins. Markaðsvirði
skráðra félaga samsvarar um
180% af landsframleiðslu.
Þetta hlutfall er um helmingi
lægra í Danmörku og Noregi,
um 110% í Svíþjóð og 140%
í Bandaríkjunum. Aðrir
mælikvarðar, svo sem seljanleiki,
verðbil o. fl., sýna einnig vel
viðunandi stöðu.
Hver er sérstaða Kauphallar
Íslands?
Tvennt vildi ég helst nefna í
þessu sambandi. Annars vegar
hefur Kauphöllin enn þá fáa
fjaraðila og fyrir vikið tiltölulega
litla beina þátttöku útlendinga
í hlutabréfamarkaðnum. Þessu
er reyndar öðruvísi farið á
skuldabréfamarkaði. Hins vegar
er ákvörðunartakan hröð og
því er hægt að veita hér betri
þjónustu en víðast hvar.
Hverjar eru
helstu hætturnar
í Kauphöll Íslands
í fyrirsjáanlegri
framtíð?
Það blasir við
aukin aukin
samkeppni við
aðrar kauphallir,
bæði vegna breyt-
inga á umhverfi
fjármálamarkaða
(EES) og eflingar
skráðra félaga.
Stærstu félögin
geta auðveldlega
skráð sig á aðra
markaði. Við
munum því búa í
hörðu samkeppnis-
umhverfi innan
skamms þar sem
árangurinn fer
einfaldlega eftir
því hvernig við
stöndum okkur. En
þannig á það líka
að vera.
Hver eru helstu
tækifærin fyrir
Kauphöllina?
Tækifærin eru
vissulega mörg en ég held þó að
mestu máli skipti að varðveita
sveigjanlegt og viðbragðsskjótt
umhverfi á fjarmálamarkaði,
umhverfi sem byggir á
praktískum og skilvirkum
lausnum. Í slíku umhverfi
getur Kauphöllin náð miklum
árangri einfaldlega með því að
veita góða en hraða þjónustu.
Reynslan sýnir að markaðurinn
hér er mjög skilvirkur við að
afla fjár fyrir útgefendur og
félög fá mikla athygli. Ég held
að þetta geti nýst til að laða að
erlend félög, einkum lítil og
millistór.
Hver eru brýnustu verkefnin fyrir
íslenska markaðinn?
Umhverfi fjármálaþjónustu er
í stöðugri mótun. Við þurfum
að sjálfsögðu að sjá til þess að
við séum við jafnan í fremstu
röð í þeim efnum. Af einstökum
verkefnum er mér ofarlega í
huga að laða að fleiri erlenda
fjárfesta og fá fleiri erlend félög
til að skrá sig í Kauphöllina.
Jafnframt tel ég brýnt að
stofna hér afleiðumarkað og
lánamarkað fyrir verðbréf.
Brýnt að laða að
erlenda fjárfesta
T Ö L V U P Ó S T U R I N N
Til Þórðar
Friðjónssonar
Forstjóra Kauphallar Íslands