Fréttablaðið - 27.01.2007, Blaðsíða 36

málum í heiminum og til okkar er
litið og fólk er forvitið hvernig við
náðum svona langt. Dagurinn í dag
er fyrst og fremst afmælishátíð
félagsins og við munum fagna starfi
þeirra kvenna sem starfað hafa fyrir
félagið allan þennan tíma.“
Fjölbreytt dagskrá verður haldin
með afmælisráðstefnu í Tjarnarsal
Ráðhúss Reykjavíkur klukkan 14 í
dag og er aðgangur öllum opinn. Á
dagskrá eru erindi fjögurra kvenna
sem eiga það sameiginlegt að hafa
gegnt embætti formanns félagsins
með áratuga millibili auk þess sem
Eva María Jónsdóttir dagskrárgerðar-
kona mun ræða um framtíð félags-
ins og Rósa Björk Brynjólfsdóttir
fréttamaður um 19. júní, tímarit
Kvenréttindafélags Íslands, sem er
eitt elsta tímarit landsins.
„Við ætlum sem sagt að horfa
bæði fram og aftur í tímann. Fjórir
síðustu formenn, að mér meðtalinni,
ætla að segja frá því sem var efst á
baugi á hverjum tíma og Eva María
ætlar með framtíðarsýn sinni að
segja okkur hvenær eða hvernig
við fáum fullt jafnrétti sem verður
spennandi að heyra.“
Þorbjörg Inga hefur gegnt starfi for-
manns Kvenréttindafélags Íslands
frá árinu 2001. Hún gekk í félagið
árið 1998 eða sama ár og dóttir henn-
ar, Kristín Arndís Ólafsdóttir, fædd-
ist.
„Það var aðeins tilviljun og teng-
ist engan veginn hennar fæðingu
þótt dóttir mín sé þar með fædd og
uppalin innan félagsins,“ segir Þor-
björg og bætir við að hún sjálf hafi
verið ein af þeim ungu konum sem
hafi fundist jafnrétti kynjanna verk-
efni hverrar konu fyrir sig. Það hafi
hins vegar breyst eftir að hún hafi
komið út á vinnumarkaðinn. „Þegar
ég byrjaði að vinna fann ég hvernig
afstaðan gagnvart kynjunum var
mismunandi og í kjölfarið fékk ég
áhuga á starfi kvenréttindafélaga.
Einnig hef ég unnið að málum sem
tengjast ofbeldi gegn konum í starfi
mínu sem lögmaður og þar kynnst
bágbornum kjörum þeirra kvenna. Í
kjölfarið vaknaði áhugi minn á þessu
málefni.“
Félagsmenn Kvenréttindafélags
Íslands eru af báðum kynjum og
öllum aldri, frá tvítugu upp í áttrætt
þótt yngri félagsmenn séu færri en
þeir eldri. „Félagsmenn eru af öllum
stigum þjóðfélagsins og fjöldinn
eykst í hvert sinn sem við vekjum
athygli á einhverju málefni. Þegar
við til dæmis mótmæltum auglýs-
ingu Icelandair sem auglýsti þjón-
ustu sína með því að vísa til lauslæti
íslenskra kvenna fengum við fjöld-
ann allan af nýskráningum. Fólk
þekkir félagið og leitar til okkar og
gefur okkur ábendingar um hluti
sem betur mega fara,“ segir Þor-
björg Inga og bætir við að félagið sé
í góðri samvinnu við önnur kven-
réttindafélög í landinu.
„Síðustu ár hafa verið afar blóm-
leg fyrir félagasamtök kvenna sem
vinna að jafnrétti kynjanna. Fólki
finnst það verða að gera eitthvað,
kalla eftir meira jafnrétti eins og
sýndi sig á kvennafrídeginum árið
2005 sem um sextíu þúsund manns
tóku þátt í.“
V
ið erum ánægðar með
margt sem náðst hefur á
þessum hundrað árum,“
segir Þorbjörg Inga Jóns-
dóttir, formaður Kven-
réttindafélags Íslands, en
félagið heldur upp á hundrað ára afmæli
sitt í dag. Þorbjörg Inga segir að form-
legt jafnrétti, opinbert og lagalegt
jafnrétti milli kynjanna hafi náðst en
að enn sé langt í land með annað.
„Samkvæmt lögum er enginn mismun-
ur á kynjunum og í framkvæmd og
þjónustu í kerfinu er jöfnuðurinn
nokkuð almennur. Aftur á móti finnst
okkur lítið hafa þokast á síðustu áratug-
um þegar kemur að launamun kynjanna
og aðgengi kvenna að valdastöðum
innan fyrirtækja og hjá hinu opinbera,“
segir Þorbjörg Inga og bætir við að svo
virðist sem viljann vanti hjá stjórnvöld-
um til að koma á breytingum í þessum
málaflokkum.
„Við viljum að stjórnmálamenn tak-
ist á við þessi mál eins og hvert annað
viðfangsefni en sannleikurinn er sá að
launamunurinn hefur frekar aukist
heldur en hitt. Við verðum að grípa í
taumana og fólk verður að vera tilbúið
að hefjast handa,“ segir hún og bætir
við að hún vilji ræða launamismuninn
og ójafnræði í stjórnum fyrirtækja og
stjórna á sameiginlegum grundvelli.
„Við teljum líklegt að ef fleiri konur
væru í æðri lögum stjórna fyrirtækja
hefði það jákvæð áhrif á launamuninn. Í
dag er horft á konur sem síðra vinnuafl
sem skilar sér í lægri launum til þeirra
og því að þær veljast ekki í stjórnenda-
stöður. Við viljum knýja á fyrirtækin
um að velja konur í æðstu stöður og að
okkar mati á ríkið að vera fyrirmynd í
þeim málum en þannig hefur raunin
ekki hingað til verið,“ segir Þorbjörg
Inga og ítrekar að stjórnmálamenn eigi
að takast á við þennan málaflokk eins
og hvern annan.
Hinn 27. janúar árið 1907 hittust fjórtán
konur á heimili frú Bríetar Bjarn-
héðinsdóttur í Reykjavík í þeim tilgangi
að stofna félag sem starfaði að jafnrétti
kynjanna og auknum réttindum kvenna
í stjórnmálum og atvinnu.
Nú hundrað árum síðar hefur mikið
vatn runnið til sjávar en Þorbjörg Inga
segir margt sameiginlegt með baráttu
Bríetar og þeirrar sem nú er háð. „Í
rauninni má segja að við séum að vinna
að sömu málaflokkunum og Bríet og
þær konur sem störfuðu með henni
unnu að árið 1907. Þær börðust fyrir
aðgengi kvenna að embættum, rétti
kvenna til kosninga og kjörgengi. Við
erum enn að vinna að þessum málum
því þótt við höfum náð mörgu fram hafa
konur enn þann daginn í dag ekki sömu
tækifæri á við karla, til dæmis til að
leiða stjórnmálaflokka. Málaflokkarnir
eru því þeir sömu þótt nálgunin sé
önnur,“ segir Þorbjörg Inga og bætir
við að hún telji baráttuna erfiðari í dag
en fyrir hundrað árum.
„Flestir héldu að vandinn yrði leyst-
ur með lagasetningu en svo er ekki. Við
erum að berjast við ósýnilegt vanda-
mál. Allir segjast vilja jafnrétti en það
gerir enginn neitt í að fá því framgengt.
Árið 1907 risu karlar gegn konum með
þeim rökum að konur hefðu ekki vit til
að kjósa sem hlýtur að hafa verið auð-
velt að mótmæla. Í dag er ákveðin
tregða í samfélaginu því þótt flestir séu
sammála um að konur og karlar eigi að
vera jöfn þá er viljinn lítill til
athafna.“
Þorbjörg Inga segir daginn í dag vissu-
lega gleðilegan. Félagsmenn séu að
fagna þeim hundrað árum sem félagið
hafi barist fyrir jafnrétti kynjanna og
þeim árangri sem þegar hafi náðst og
íslenskar konur taki sem sjálfsögðum
lífsskilyrðum í dag. „Við viljum alls
ekki gera lítið úr þeim árangri sem
náðst hefur á síðustu öld og við teljum
jafnréttismál í góðum farvegi hér á
landi. Við erum í forystu í jafnréttis-
Vilji er allt sem þarf
Kvenréttindafélag Íslands heldur upp á hundrað ára afmælið sitt í dag. Í viðtali við Indíönu Ásu
Hreinsdóttur segir Þorbjörg Inga Jónsdóttir, formaður félagsins, að margt hafi áunnist á þeim
hundrað árum sem liðin eru frá því að Bríet Bjarnhéðinsdóttir og fleiri konur komu saman og
stofnuðu félagið. Hins vegar hafi lítið þokast þegar komi að launamun kynjanna og aðgengi
kvenna að valdastöðum.
Flestir héldu
að vandinn
yrði leystur
með lagasetn-
ingu en svo er
ekki. Við erum
að berjast
við ósýnilegt
vandamál.
Allir segjast
vilja jafnrétti
en það gerir
enginn neitt í
að fá því fram-
gengt.
Þorbjörg Inga tekur undir að áhugi
á jöfnum rétti kynjanna komi að vissu
leyti í bylgjum. Stundum sé lítið að
gerast í þessum málum en síðustu
árin hafi baráttan verið sýnileg og
fjölbreytileg.
„Fólk hefur ákveðið langlundargeð
en getur ekki endalaust beðið eftir
breytingum. Að því kemur að hópar
rísa upp og setja kröfur. Nú er verið
að endurskoða jafnréttislögin sem
eru aðeins sex ára gömul og við erum
mjög spennt að sjá útkomuna. Hvort
það verði skerpt nægilega á lögunum
og þau gert skilvirkari kemur í ljós,“
segir Þorbjörg Inga og samsinnir að
margir deili þeirri skoðun að erfiðara
sé að fá konur í forgrunninn líkt og í
stjórnunarstörf og viðtöl við fjöl-
miðla.
„Ég býst við að þessi skoðun sé
ekki beinlínis röng. Hins vegar er
þetta alls ekki ómögulegt. Við verð-
um að ganga í gegnum umbreytinga-
tíma. Konur verða að sjá aðrar konur
í viðtölum og í stjórnunarstöðum svo
þær verði síður ragar við að leggja út
í þessa hluti,“ segir hún og bætir við
að umbreytingaskeiðið þurfi ekki að
vera ólíkt því sem samfélagið hafi
gengið í gegnum þegar fæðingarorlof
karla hafi verið sett á með lagasetn-
ingu.
„Fjölmargir töldu að feður myndu
aldrei nýta sér fæðingarorlofið, þeir
væru of uppteknir við vinnu en svo
gekk þetta eins og í sögu. Það er ekk-
ert öðruvísi með réttindi kvenna. Við
getum komið fleiri konum inn í stjórnir
fyrirtækja með því að breyta reglun-
um. Við höfum tekist á við erfiðari
hluti og vilji er allt sem þarf.“