Fréttablaðið - 20.12.2007, Síða 36

36 20. desember 2007 FIMMTUDAGUR
greinar@frettabladid.is
FRÁ DEGI TIL DAGS
ÚTGÁFUFÉLAG: 365
RITSTJÓRAR: Jón Kaldal og Þorsteinn Pálsson AÐSTOÐARRITSTJÓRI: Steinunn Stefánsdóttir FRÉTTASTJÓRAR: Arndís
Þorgeirsdóttir, Kristján Hjálmarsson, Trausti Hafliðason og Höskuldur Daði Magnússon (dægurmál). FULLTRÚI RITSTJÓRA:
Páll Baldvin Baldvinsson. Fréttablaðið kemur út í 103.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu,
Akureyri og þéttbýlissvæðum á suðvesturhorninu. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslunum á landsbyggðinni.
Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. issn 1670-3871
Þ
að hefur færst mjög í vöxt að fjárfestar færi eignar-
hluti sína í fyrirtækjum í erlend eignarhaldsfélög.
Tilkynningar um slíkt hafa birst reglulega í Kauphöll
Íslands undanfarin tvö ár.
Þórður Friðjónsson, forstjóri Kauphallarinnar,
hefur bent á að erlent eignarhald fyrirtækja í Kauphöllinni
hefði í september síðastliðnum numið 41 prósenti og hefði auk-
ist mikið frá sama tíma í fyrra. Sú þróun væri merki um aukna
erlenda fjárfestingu hérlendis þótt ljóst væri að mikið væri um
að Íslendingar geymdu eign sína í erlendum félögum.
Sem dæmi geyma allir stærstu eigendur í Kaupþingi, Glitni
og Landsbankanum eignarhluti sína í erlendum dótturfélögum.
Athugun Markaðarins, fylgirits Fréttablaðsins um viðskipti,
leiddi í ljós að sama er uppi á teningnum í stærstu félögunum
sem skráð eru í Kauphöll Íslands. Erlendu félögin eru meira og
minna í eigu Íslendinga.
Oft er um flókin eignatengsl að ræða sem erfitt er að rekja.
Exista B.V. er hollenskt félag sem skráð er fyrir næstum fjórð-
ungshlut í Kaupþingi. Það félag er í eigu Exista á Íslandi. FL
Group geymir þriðjungshlut sinn í Glitni í hollensku félagi. Sam-
son eignarhaldsfélag á yfir fjörutíu prósent í Landsbankanum.
Samson er íslenskt félag en í eigu tveggja félaga sem eru skráð
á Jersey og á Kýpur.
Friðrik Már Baldursson, hagfræðiprófessor í Háskólanum í
Reykjavík, sagði í samtali við Fréttablaðið að töluvert væri um að
eignir væru fluttar til Hollands. Augljóst væri að það stafaði af
skattalegum ástæðum.
Það er mikilvægt fyrir einstaklinga, hvar sem þeir búa, að geta
flutt fjármagn sitt auðveldlega á milli landa. Sé það mögulegt
er böndum komið á stjórnmálamenn sem í sífellu vilja hækka
skatta á fólk og fyrirtæki til að standa undir misnauðsynlegum
verkefnum.
Ekki er óvarlegt að fullyrða að peningar nýtast fleira fólki
betur til langs tíma í höndum eigenda en stjórnmálamanna. Þá
er fjármagnið notað til uppbyggingar á arðbæran hátt en ekki í
óþarfa gæluverkefni og atkvæðakaup þrýstihópa.
Hins vegar er mikilvægt að fólk virði lög og reglur sem gilda.
Bryndís Kristjánsdóttir skattrannsóknarstjóri segir í viðtali
við Markaðinn að ekkert bendi til þess að umfang skattsvika í
gegnum erlend eignarhaldsfélög hafi minnkað frá árinu 2004.
Miðað við tekjur ríkissjóðs undanfarin þrjú ár gætu skattsvik í
gegnum þessar erlendu tengingar numið allt að fimmtán millj-
örðum króna. Það jafngildir kostnaði við rekstur framhalds-
skólakerfisins á síðasta ári.
Íslensk stjórnvöld hafa staðið sig vel í samkeppni landa um
hagstætt skattaumhverfi fyrirtækja. Mikilvægt er að halda
áfram á þeirri braut og forðast allar tilraunir ríkja í Evrópu til
að samræma skattastefnu landanna. Næsta skref hlýtur að vera
að lækka álögur á einstaklinga. Þannig tryggjum við áfram aukna
verðmætasköpun og betri lífsgæði allra og drögum úr þörf fjár-
festa til að færa fjármagn sitt í erlend eignarhaldsfélög.
Erlendum eignarhaldsfélögum fjölgar á Íslandi.
Mikilvægi frjáls
flæðis fjármagns
BJÖRGVIN GUÐMUNDSSON SKRIFAR
Bækur kosta sitt. Nú eru að koma jól, og nýjar bækur kosta
þrjú þúsund krónur í búðunum,
sumar kosta fjögur eða fimm.
Bækur taka tíma. Sumir renna sér
í gegn um langa bók á litlum tíma,
aðrir gefa sér langan tíma í
lesturinn og gera þá ekki annað á
meðan. Ef bók kostar þrjú þúsund
krónur í búð og lesandinn þarf
fimm klukkutíma til að ljúka henni,
þá kostar bókin í raun og veru þrjú
þúsund kall og fimm tíma, því þann
tíma hefði handlaginn lesandi
getað notað til að hengja upp nýja
eldhúsinnréttingu. Ef lesandinn á
kost á aukavinnu, sem gefur af sér
tvö þúsund krónur á tímann, þá
kostar bókin lesandann í raun og
veru ekki þrjú þúsund krónur,
heldur þrettán þúsund. Þótt
útgáfukostnaður fari lækkandi,
kostar bóklestur sífellt meira og
meira, því að samkeppnin um tíma
lesendanna fer harðnandi: tíminn
hækkar í verði. Allt, sem tekur
tíma og kallar á viðveru, án þess að
vélum og tækjum verði við komið
til að bera baggana – hjúkrun,
kennsla, lestur, löggæzla – allt
kostar þetta meira og meira með
tímanum. Það er engin tilviljun, að
sjúkrahúsin, skólarnir og lögreglan
eru í kröggum. Lestrarfélögin eru
ekki lengur til nema á stöku stað.
Í landbúnaði var hægt að leysa
vinnandi hendur af hólmi með hest-
afli, síðan með vélarafli og nú með
tölvutækni. Bústörf, sem gleyptu
nær allan mannaflann í ungdæmi
ömmu minnar, kalla nú aðeins á
þrjú eða fjögur prósent af
vinnuaflinu. Sama á við um
sjávarútveginn, iðnað og ýmsa
þjónustu, þar sem vélar og tæki
halda framleiðslukostnaðinum
niðri með því að auka afköst
mannaflans. Um persónulega
þjónustu gegnir öðru máli. Þar eru
engar greiðfærar flýtileiðir í boði,
þótt tæki og tölvur geti að vísu
hjálpað til við skurðaðgerðir,
kennslu og löggæzlu. Það er og
verður tveggja manna verk að taka
mann fastan. Það hlýtur að vera
áleitin freisting að bæta ódýru
erlendu vinnuafli í lögregluna líkt
og spítalarnir hafa gert og
dvalarheimilin, en ekki ber enn á
því.
Kemst bókin af?
Hvernig hefur bóklestri reitt af í
lífsins ólgusjó? Annar hver
Portúgali les aldrei bók. Þriðji hver
Ítali les aldrei bók. Fjórði hver
Dani les aldrei bók, ekki heldur
Norðmenn. Fimmti hver Íri les
aldrei bók. Sjötti hver Þjóðverji les
aldrei bók, ekki heldur Bandaríkja-
menn eða Íslendingar. Ég tek
þessar tölur flestar úr lærðri
ritgerð eftir kunningja minn,
fyrrum menntamálaráðherra
Hollands, nú prófessor í Oxford.
Svíar lesa manna mest, en tólfti
hver Svíi les þó aldrei bók. En þetta
er ekki svo slæmt. Ef við snúum
tölunum við, kemur í ljós, að
langflest fólk les bækur. Í flestum
nálægum löndum seljast fimm til
sex bækur á mann á hverju ári,
flestar í Frakklandi (sjö). Í Suður-
Evrópu lána almenningsbókasöfn
eina bók á mann á ári á móti átta
bókum hér heima og tíu í Dan-
mörku, Finnlandi og Hollandi. Í
flestum hátekjulöndum grípur
fimmti til tíundi hver fullorðinn
karl í bók á hverjum degi. Ástralar,
Bandaríkjamenn, Bretar, Írar,
Kanadamenn, Svisslendingar og
Svíar eru bókhneigðastir, þar les
fjórðungur allra karla daglega part
úr bók. Konur lesa alls staðar miklu
meira en karlar.
Bókaútgáfa er nú blómlegri en
nokkru sinni fyrr. Flest evrópsk
forlög eru smáfyrirtæki og gefa út
20 til 40 titla á ári. Dönsk forlög
gáfu út 275 bækur á hverja 100.000
íbúa 1999, tvisvar sinnum fleiri
bækur en 1975. Brezk forlög gáfu
út 188 bækur á hverja 100.000 íbúa
1999, þrisvar sinnum fleiri en 1975.
Hér heima voru gefnir út 444 titlar
á hverja 100.000 íbúa 1999 á móti
236 titlum 1975. Meðalupplag bóka
er lítið á litlum málsvæðum, og því
er rúm fyrir fleiri útgefna titla
miðað við fólksfjölda. Til viðmiðun-
ar gáfu bandarísk forlög út 24 titla
á hverja 100.000 íbúa 1999 á móti 39
titlum 1975. Bókaútgáfa hefur
aukist í nær öllum hátekjulöndum
nema Bandaríkjunum. Bókabúðir
blómstra margar. Aðeins sjötta
hver bók á Bretlandi er seld á
vefnum, tuttugasta hver í Þýzka-
landi og enn minna í Frakklandi. En
les fólk meira? Það er ekki vitað.
Holland er eina landið, sem á tölur
um þróun bóklestrar síðan 1975.
Samkvæmt þeim lesa færri
Hollendingar bækur en áður, en
hver lesandi virðist verja svipuðum
tíma til bóklestrar og fyrr.
Bókin lengi lifi
Bandaríkjamenn horfa manna
mest á sjónvarp samkvæmt nýrri
skýrslu frá OECD, átta stundir á
viku að jafnaði á móti fjórum á
Ítalíu, þrem og hálfri í Portúgal
og á Spáni, þrem í Bretlandi,
Danmörku og Finnlandi og tveim
og hálfri í Sviss og Svíþjóð líkt og
á Íslandi. Ekki verður séð, að
bóklestur standi endilega í öfugu
sambandi við sjónvarpsáhorf.
Kaninn er iðinn við hvort tveggja
og vefinn líka, og hann vinnur
manna mest líkt og við. Bókin
lengi lifi.
Bækur halda sjó
Í DAG |
ÞORVALDUR GYLFASON
UMRÆÐAN
Öryggis- og varnarmál
Valgerður Sverrisdóttir segir á vef-síðu sinni, að ég hafi viljað, að starf-
semi ratsjárstofnunar félli undir „starf-
semina í Skógarhlíð og þar með
dómsmálaráðuneytið“ og ég hafi talið
það stílbrot „að varnamálastofnun yrði
til“ en nú hafi ég snúið við blaðinu, leyst
ágreining fyrir forsætisráðherra og
gefið eftir gagnvart Ingibjörgu Sólrúnu.
Frá því að varnarliðið fór hef ég lagt áherslu á
borgaralegt hlutverk stofnana dómsmálaráðuneytis-
ins. Hinn hernaðarlegi þáttur er hjá utanríkisráðu-
neytinu. Hér þarf að greina skýrt á milli. Ég hef
jafnframt lagt áherslu á flutning boða frá ratsjár-
kerfinu til miðstöðvarinnar við Skógarhlíð. Telji
utanríkisráðherra nauðsynlegt, að sérstök varnar-
málastofnun sinni hernaðartengdum verkefnum
vegna aðildarinnar að NATO og varnarsamstarfs við
Bandaríkin í stað þess að verkefnið sé innan
utanríkisráðuneytisins, lít ég ekki á það sem neitt
stílbrot.
Siv Friðleifsdóttir segir í Fréttblaðinu 18.
desember, að ég hafi unnið að því að leggja „megin-
línur í varnar- og öryggismálum þjóðarinnar í
myrkviðum kompum Sjálfstæðisflokks
og Samfylkingar.“ Þetta er alrangt. Ég
hef í einu og öllu fylgt fram efni yfirlýs-
ingar ríkisstjórnarinnar frá 26. septem-
ber 2006, en í þeirri ríkisstjórn sátu þær
Siv og Valgerður.
Hinn 29. mars 2007 gerði ég ítarlega
grein fyrir framvindu öryggis- og
varnarmálanna í opinberu erindi og nú
hef ég birt skýrslu um málið og lagt hana
fyrir starfshóp utanríkisráðherra um
hættumat. Það er rangt hjá Siv, að ég hafi
verið gerður afturreka með nokkuð af
þessum málum. Efni frumvarps um varalið lögreglu
hef ég kynnt opinberlega og fulltrúar allra stjórn-
málaflokka, ekki aðeins stjórnarflokkanna, eins og
Siv segir, hafa verið upplýstir um ákvæði í hugsan-
legu frumvarpi um öryggis- og eftirgrennslanaþjón-
ustu lögreglunnar.
Öryggisleysi í Framsóknarflokknum birtist meðal
annars í viðleitni Valgerðar og Sivjar til að ala á
tortryggni í garð okkar, sem berum ábyrgð á
öryggismálum þjóðarinnar. Ég fullvissa þær um, að
ekki verður farið á bakvið þær eða nokkurn annan
við meðferð þessara mála og allir geta komið
óskaddaðir frá umræðum um þau, enda sé farið rétt
með staðreyndir.
Höfundur er dóms- og kirkjumálaráðherra.
Öryggisleysi í Framsóknarflokknum
BJÖRN BJARNASON
Bækur
Viva la Guðjón
Guðjón Arnar Kristjánsson, formaður
Frjálslynda flokksins, var í tveggja
vikna leyfi frá þingi en ástæðan er sú
að hann ákvað að bregða sér til Kúbu
rétt fyrir jól. Guðjón var þó hvorki í
opinberri heimsókn til Kastró né að
heilsa upp á systurflokk Frjálslyndra á
Kúbu, ef hann er þá til, heldur þurfti
hann aðeins að kasta mæðinni í lok
annasams árs. Formaðurinn slæst þar
með í hóp frægðarfólks á borð við
Diego Maradona, sem hafa farið
til Kúbu sér til heilsubótar.
Ekki er þó loku fyrir það
skotið að Guðjón hafi kynnt
sér fiskveiðistjórnunarkerfi
kúbverska kommún-
istaflokksins og alls
ekki ólíklegt að
honum hugnist
það betur en íslenska kvótakerfið,
sem hann hefur stæka óbeit á.
Varalið og óeirðabílar
Pétur Gunnarsson, ritstjóri Eyjunnar,
fullyrðir að Björn Bjarnason dóms-
málaráðherra vilji koma á fót 240
manna varaliði við lögregluna, kaupa
fyrir liðið hjálma, skildi og „annan
búnað“ og fjóra óeirðabíla, en slík
tæki eru iðulega búin kraftmiklum
brunaslöngum til að leysa upp
uppþot. Á litla Íslandi hugnast
fáum slík tryllitæki. Væri ekki
fín málamiðlun að sleppa
óeirðabílunum en láta varaliðið
fá vatnsbyssur í staðinn?
Lög, ær og
kýr
Breytingar
voru gerðar á lögum um innflutning
dýra á Alþingi á dögunum, meðal
annars bætt við löngu tímabærri
orðskýringu: Gæludýr. Samkvæmt
laganna bókstaf eru gæludýr af
eftirgreindum flokkum og tegundum:
Hundar, kettir, kanínur, skrautfiskar,
vatnadýr, nagdýr og búrfuglar. Til
búfjár tilheyra hins vegar alifuglar,
geitfé, hross, kanínur, loðdýr, naut-
gripir, sauðfé og svín. „Rísi ágrein-
ingur um hvað skuli falla undir
hugtakið búfé,“ segir í lögunum,
„sker landbúnaðarráðherra úr“.
Sem þýðir væntanlega að vilji
maður halda innflutt svín eða
hænu sem gæludýr þarf
Einar K. Guðfinnsson
að veita blessun sína.
bergsteinn
@frettabladid.is
G
O
T
T
F
O
L
K