Tíminn - 25.04.1982, Blaðsíða 21

Tíminn - 25.04.1982, Blaðsíða 21
Súnnudágur' 25. apríl 1982 21 erlend hringekja A.K varnar og Rudolf Aug- stein, stofnandi og vitgef- andi ritsins, var ákærður fyrir landráðog dæmdur I fangelsi. Hann sat inni i fjóra mánuöi en þá varð stjórnin aö láta undan, Spiegel sannaði ásakanir ¦ sinar gegn Strauss svo ekki varð um villst, Aug- stein var látinn laus en Strauss varð aö segja af sér. Nú, 20 árum síðar, er timaritið jafn herskátt og áður. Fyrir stuttu birti það skjöl sem bendluðu háttsetta embættismenn við svik i sambandi við fjárframlög til kosninga. Biaðið heimtaði réttlæti i þrumandi leiðurum og af- leiðingarnar hafa ekki latið á sér standa. Dóms- málayfirvöld láta nU rannsaka fjárreiður þeirra eru tveir ráð- herrar i stjórn Schumidts. Annað hneykslismál sem Spiegel upplýsti nýlega snerti húsnæðismálastofnun rikisins og leiddi til þess að yfirmaður hennar varö að vikja. Lykillinn.að Ieyndarmáli Spiegel er I rauninni sáraeinfaldur. Hópvinna. Við blaðið vinna 195 blaðamenn og 29 þeirra hafa doktorsgráðu i ýmsum greinum. Er þeir leggja allir saman er ó- hjákvæmilegt aö niður- stöðurnar verði athyglis- verðar. Þess má og geta að blaðið leggur sjálft áherslu á að hópvinna er undirstaða greina þess Ið ¦ ¦ „Hausarnir" á Páskaey — um 600 talsins — hafa lengi vakið furðu. Nýjar rannsóknir benda til að þeir óllkir þjóðflokkar hafi myndað menningu á Páskaey, annar frá Pólýnesíu, hinn frá Perú. með þvi að prenta aldrei nöfn blaðamanna við fréttir eða greinar. Gifurleg pólitísk á- hrif En þótt Spiegel sé á- hrifamikið blað eru völd þess auðvitaö ekki ó- endanleg. Konrad Adenauer, fyrrum kansl- ari, vann þrjár kosningar þott Spiegel hamaðist á móti honum. Sumir hafa einnig sakað blaðiö um vingulshátt, En Aug- stein svarar á móti að blaðið áskilji sér allan rétt til að skipta um skoðun eins og þvi lysti. Aðrir gagnrýnendur blaðsins halda þvi fram að það hafi djúpstæða fordóma gegn ihalds- mönnum. Blaðið er alt- ént . vinstrisinnað á þýska visu en hefur þó hvergi hlift sóslalistum þegar svo ber undir. Helmut Schmidt hefur lýst þvi yfir aö hann muni ekki ansa blaðamönnum Spiegels hringi þeir I hann,vegna þess að hann reiddist er blaðið kallaði stjórn hans „hjálpar- lausa" og „kaput". Der Spiegel er hins vegar hvorki hjálparlaust né kapUt . Pólitlk þess er afsprengi skoðana Utgef- andans sjálfs en Aug- stein, sem nU er 58 ára, er ákafur fylgismaö- ur þess að Þjóðverjar verði engum háöir, hvorki austri né vestri Ralf Dahrendorf, Þjóð- verji sem nú er stjóri London School of Eco- jnomics, hefur jafnvel i látið svo um mælt að blaðið sé and-evrópskt, svo mikla áherslu leggi það á þýsk málefni, þýsk sjónarmið. Hafa margir enda bent á að Der Spieg- el eigi sinn þátt I óflugum friðarhreyfingum sem nú hafa risið upp I Þýska- landi og láta sifellt meira að sér kveða. Og vfst er að Spiegel hefur haft gifurleg áhrif á hugsunarhátt ungu kyn- slóðarinnar I Þýskalandi, þeirra sem láta sig þjóö- félagsmál einhverju skipta. NU kann einhver að lialda þvi fram að blað sem hefur svo víðtæk pólitisk áhrif geti varla verið „hlutlaust" I frétt- um og greinaskrifum En eitthvað hlýtur Spiegel að gera rétt. Af hverju skyldi annars vera svona kyrrt á stjórnarskrifstof- unuin i Bonn á mánu- dagsmorgnum? —ij sneri og endursagði. Sovétmenn fordæma friðarhreyfingar — en aðeins heima hjá sér ¦ Friðarhreyfingar af ýmsu tagi eru nú áber- andi á Vesturlöndum og vex sifellt fiskur um hrygg. Flestir geta llk- lega tekið undir grund- vallarsjónarmið friöar- sinna en sumir vara á hinn bóginn við þvi að friðarhreyfingunum muni fylgja andvaraleysi gagnvart hinni sovésku hættu og benda á að Sovétmenn hafi tekið heils hugar undir sjónar- mið friðarhreyfinganna á Vesturlöndum meðan fá- um sögum fer af friðar- vitleitni þeirra sjálfra. Fyrir nokkrum dögum voru til dæmis handteknir á Rauða torginu menn af ýmsum þjóðernum sem veifuðu borðum með áskorunum um frið. En nýlega gerðist það lika að forseti herráðs sovéska hersins, Nikolæ Ögarkov marskálkur gaf út bækling þar sem hann fordæmir harðlega „friðartilhneigingar" sovésks æskulýös. I bæklingi si'num sakar marskálkurinn vissa hópa sovéskrar æsku um að vanmeta hættuna á striði og varar við þaraf- leiðandi tilhneigingum til friðarstefnu. Ennfremur segir i bæklingnum, sem gefinn er út af sovéska varnarmálaráðuneytinu að sumt ungt fólk I land- inu neiti aðskilja að með stöðugri hernaöarupp- byggingu Sovétrikjanna séu þau I raun að stuðla markvisst að friði í ' heiminum. Marskálkur- inn leggur sérstaka áherslu á aö þetta unga fólk átti sig ekki á þvi að til að friður haldist þurfi það einnig að leggja sitt af mörkum. „Sumir gera sér ekki grein fyrir þvi aö strlðs- hættan er raunveruleg", segir ógarkov, „og við verðum að búa við hana enn um sinn. Vanmeti menn striðshættuna en fyllist I staöinn falskri öryggiskennd og fylgi friðarstefnu, getur það haft hinar alvarlegustu afleiðingar". Hvetur hann til þess að skölar og stofnanir auki kennslu sina i pdlitískum frasðum og föðurlandsást (!) og nefnir Iþróttasamböndin sérstaklega. Þau verði að leggja sig öll fram um að undirbúa sovéskan æsku- lýð undir að „verja föður- landið", komi til striös- átaka. Þá fordæmir ógarkov „aukna árásarstefnu heimsvaldasinna" og segir að allir Sovétmenn þurfi aö vera bæði vel á verði og raunsæir eigi þeir að geta gert sér grein fyrir hinum raunverulega tilgangi endurskoöunar- sinna i löndum kapftal- ista. Bæklingur marskálks- ins heitir „Ætið reiðubúin að verja fööurlandið". Það er eins og maður kannist við röksemdir hans gegn friðarhreyíing um. Nema hvað þær rök- semdir hafa hingað til komið úr annarri átt... (AFP — ij sneri.) ¦ Hmong-þjóðflokkurinn frá Laos hefur mátt ganga I gegnum miklar raunir á undanförnum árum. Og ekki verða undarleg dauðsföll til að draga úr áhyggjum þeirra.... hægt. Svarið er einfald- lega: Nei. Einhverjir svona sjUkdómar land- lægir hjá Hmong-fólkinu? Ekki heldur. Sjúkdóma- eftirlitið hefur kannað alla liffræðilega mögu- leika sem hugsast getur, en enga skýringu fundið. Þá er ýmist leitað til sálfræðilegra skýringa eða til drauma undirmeð- vitundarinnar. Þvi er haldið fram að e.t.v. standi þessi dauðsföll i sambandi við voðalega reynslu Hmong-manna undanfarin ár, jafnvel að þjóðflokkurinn fái svo hræðilegar draumfarir að sumir þoli ekki álagiö og deyi. Þetta er ekki jafn fáránlegtog það hljómar. Altént sagði 42ja ára gömul Hmong-kona sem, með mikluni erfiðismun- um tókst að vekja eftir aö hUn hóf að berjast um, stynja og svo framvegis, hún sagðist hafa fengið ólýsanlega hræðilega martröð sem einmitt var tengd reynslu hennar, bæði i striðinu og eins i Bandarikjunum. Hitt er svo annað mál að annar maður sem vakinn var við svipaðar aðstæður niundi ekki eftir neinum draumum. Og auk þess hlýtur að mega gera ráð fyrir þvi að stór hluti mannítyns fái, a.m.k. öðru hvoru, martraðir sem jafnast á við þján- ingar Hmong-konunnar i svefni. Verða draumar þeim að aldurtila? Þeir sem hallast að þessum kenningum, eða vilja alla vega láta rann- saka þær nánar, benda m.a. á niðurstóður Charles Fishers, sálfræð- ings við Mount Sinai sjúkrahúsið i New York, sem kannað hefur mar- traðir fólks. Hann hefur komist að þeirri niður- stöðu að einungis 2% Bandarikjamanna fái reglulega viðbjóðslegar draumfarir i dýpsta hluta svefns, ,,4ða stiginu" svo- kallaða, en þá er likam- inn i mestri hvild. Vana- legar martraöir, segir Fisher, verða á hinu svo- nefnda „REM-stigi" en þá er likamsstarfsemi I fullum gangi og vitundin á ekki i miklum erfiðleik- um með að gera sér grein fyrir martröðinni. Likamlegar eða hugar- farslegar breytingar meðan á henni stendur eru sömuleiðis litlar. Þeir sem þurfa að upplifa „4ða stigs" martraðir ganga hins vegar i gegnum ógurlega hræðslu og bæði starfsemi liffæranna og hugans tekur mjög mikl- um breytingum. Fisher segír að hjartsláttur þeirra sem fái slikar martraðir fari oft upp i 100 slög á aðeins 30 sek- úndum, en það er fimm sinnum hraðar en gerist við „venjulegar" mar- traðir. Og hann hefur einnig komist að þvi að aðeins örfáir þeirra sem fái slikar draumfarir hafi of hraðan hjartslátt fyrir. Fremur hið gagnstæða, að hjartslátturinn sé hæg- ari og reglulegri en al- - mennt gerist — en Sjúk- dómaeftirlitiö hefur ein- mitt komist að þvi að hjartsláttur Hmong- fólksins i svefni er yfir- leitt mjög reglulegur og hægur — svo gerist það allt I einu að hjartaö æðir af stað, fer upp i 160 eða 170slögá minUtu og hug- arstarfsemin þarf aö berjast við óhugnanlegan ótta. Þótt Fisher hafi ekki kannað Hmong-fólkið sérstaklega sýna niður- stöður hans hve breyt- ingar á likamsstarfsem- inni i svefni geta verið snöggar, miklu sneggri en nokkurn óraði fyrir. Þá má einnig geta þess að þeir sem fá „4ða stigs," martraðir hafa undan- tekningarlaust þurft að þola mikið sálfræðilegt álag einhvern tima á æv- inni. Og erfiðleikum Hmong-manna er ekki einu sinni lokið. Málið er langt I frá full- kannað og e.t.v. finnst að lokum einhver „eðlileg" liffræðileg skýring. A meöan halda Hmong- menn áfram að deyja.... —ij endursagði.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.