Morgunblaðið - 05.10.2006, Síða 12

12 FIMMTUDAGUR 5. OKTÓBER 2006 MORGUNBLAÐIÐ
ALÞINGI
LEYNDINNI verður að aflétta af
varnaráætluninni fyrir Ísland, sem
íslensk og bandarísk stjórnvöld hafa
samið um, sagði Ingibjörg Sólrún
Gísladóttir, formaður Samfylkingar-
innar á Alþingi í gær, en þá flutti
Geir H. Haarde forsætisráðherra
munnlega skýrslu um varnarmál.
Ingibjörg Sólrún sagði að leynd-
inni yrði að aflétta af varnaráætl-
uninni, að hluta til gagnvart almenn-
ingi, en skilyrðislaust gagnvart
forystumönnum í öllum stjórnmála-
flokkum. Fram hefur komið að þeir
einu íslensku ráðamenn sem fá að
sjá varnaráætlunina eru utanríkis-
ráðherra og forsætisráðherra.
Ögmundur Jónasson, þingflokks-
formaður Vinstrihreyfingarinnar-
græns framboð, sagði m.a. að það að
áætlunin skyldi aðeins kynnt tveim-
ur mönnum, dæmdi eitt og sér, áætl-
unina algjörlega úr leik. Björn
Bjarnason dóms- og kirkjumálaráð-
herra sagði hins vegar m.a. að menn
gætu að sjálfsögðu út frá almennum
sjónarmiðum áttað sig á því í hverju
slíkar áætlanir væru fólgnar, þótt
ekki væri verið að stafa fyrir þeim
nákvæmlega hvernig þær ætti að
framkvæma ef á það reyndi.
Vonast eftir nánu samstarfi
Geir H. Haarde hóf umræðuna í
gær og fór þar yfir niðurstöður
samningaviðræðnanna milli Íslands
og Bandaríkjanna um varnarmál, en
niðurstöðurnar voru kynntar opin-
berlega í lok september sl. Hann
sagði m.a. að varnaráætlunin, sem
hefði verið gerð fyrir Ísland, hefði
verið unnin eins og aðrar varnar-
áætlanir; hún byggði á tilteknum
forsendum og fjallaði um viðbrögð
við vá á ýmsum stigum og hvernig
brugðist yrði við.
„Ein af lykilforsendunum í varn-
aráætluninni er augljós, nefnilega sú
að hér á landi verður ekki lengur
föst viðvera Bandaríkjahers. Því
þurfti sérstaka nýja varnaráætlun
fyrir landið,“ sagði hann. „Í stað
fastrar viðveru Bandaríkjahers hér
á landi, er eins og kemur fram í sam-
komulaginu [bandarískra og ís-
lenskra stjórnvalda] byggt á svo-
nefndum hreyfanlegum herstyrk.
Jafnframt kemur fram að hernaðar-
geta Bandaríkjanna standi að baki
áætluninni eins og nauðsyn krefur.
Hér er um trúverðugar varnir að
ræða.“
Er Geir hafði gert grein fyrir nið-
urstöðum viðræðnanna milli Íslands
og Bandaríkjanna sagði hann: „Ég
vona að á þessum grundvelli muni
löndin á næstunni og á komandi tím-
um geta átt náið og gott samstarf
eins og verið hefur allar götur frá
1951 í þessum málaflokki.“
Valgerður Sverrisdóttir utanríkis-
ráðherra sagði m.a. í sinni ræðu að
öryggis – og varnarstefna Íslend-
inga hlyti að taka mið af legu lands-
ins á miðju norðanverðu Atlantshafi
og smæð þjóðarinnar. Við hlytum að
líta til vesturs og rækta samskipti
okkar við Bandaríkin. Varnarsam-
komulagið veitti okkur rammann til
þess á grundvelli varnarsamningsins
frá árinu 1951.
Taka ekki pólitíska ábyrgð
Valgerður sagði síðar að við hlyt-
um jafnframt að líta til varnarmála í
alþjóðlegu samhengi og að mjög
mikilvægt væri að halda áfram að
efla þátttöku okkar á vettvangi Atl-
antshafsbandalagsins (NATO). Sem
Evrópuþjóð hlytum við sömuleiðis
að fylgjast grannt með þróun örygg-
is- og varnarmálastefnu Evrópu-
sambandsins.
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir lýsti
því yfir í ræðu sinni að Samfylkingin
myndi ekki taka neina pólitíska
ábyrgð á því samkomulagi sem gert
hefði verið, milli íslenskra og banda-
rískra stjórnvalda, vegna þess að
hún vissi ekkert hvað í því fælist;
það byggði á leynilegri varnaráætl-
un. „Og við ætlum ekki að bera
ábyrgð á slíkri áætlun,“ sagði hún og
bætti því við að samningarnir væru
allir á forsendum Bandaríkjamanna.
Hún sagði ennfremur að Samfylk-
ingin hefði ávallt lagt til að sjöunda
grein varnarsamningsins yrði virkj-
uð og að Íslendingar væru með mál-
ið inn á vettvang NATO. „Það getum
við enn þá gert,“ sagði hún.
Steingrímur J. Sigfússon, formað-
ur Vinstri grænna, sagði m.a. að
engin ástæða væri til þess að hafa
varnarsamninginn í gildi, og bætti
við: „Þá ber svo við, að sá sem hér
stendur er loksins orðinn sammála
Davíð Oddssyni.“ Steingrímur ítrek-
aði að segja ætti varnarsamningnum
upp. Hann sagði að Ísland ætti að
taka sér nýja stöðu, óháða stöðu ut-
an hernaðarbandalaga. „Við eigum
enga samleið með hernaðarstórveld-
inu Bandaríkjunum í raun og veru.“
Ögmundur Jónasson samflokksmað-
ur Steingríms ítrekaði síðar í um-
ræðunni að öryggi Íslands væri best
borgið fyrir utan NATO.
Komi sér upp varnarliði
Magnús Þór Hafsteinsson, þing-
flokksformaður Frjálslynda flokks-
ins, sagði hins vegar að við ættum að
vera áfram í NATO. Það hefði ávallt
verið skoðun Frjálslynda flokksins.
Magnús Þór gagnrýndi viðræður ís-
lenskra stjórnvalda við Bandaríkja-
menn; viðbrögð íslenskra stjórn-
valda hefðu verið fálmkennd og
máttvana. Niðurstöður viðræðnanna
hefðu þó ekki leitt til þess að landið
væri án varna. „Ég tel að í þessum
samningi, sem hér liggur fyrir – þó
hann sé ekki góður – sé nægileg
trygging fyrir okkur Íslendinga um
að hér yrði hægt að grípa til varna ef
í harðbakkan slægi.“
Magnús Þór sagði ennfremur að
hann teldi að Íslendingar ættu að
koma sér upp varnarliði, kannski
ekki mjög fjölmennu, en þó liði sem
fengi þjálfun til þess að geta unnið
með herliði frá NATO, ef þess þyrfti.
Ennfremur að hér á landi yrði eins
konar vopnabúr, sem hægt yrði að
grípa til, ef á þyrfti að halda.
Vill að leynd verði létt
af varnaráætluninni
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Varnarmál Stjórnarandstæðingar gagnrýndu ýmsa þætti varnarsamkomulags íslenskra og bandarískra stjórn-
valda í umræðum um varnarmál á Alþingi síðdegis í gær.
Geir H. Haarde forsætis-
ráðherra gerði Alþingi
grein fyrir niðurstöðum
varnarviðræðnanna við
Bandaríkjamenn í gær.
Umræður um varnar-
mál stóðu síðan
yfir fram eftir degi.
Í HNOTSKURN
»Mannvirkjum á varn-arsvæðinu á Keflavík má
skipta gróflega í um 900 íbúð-
ir, um 1.160 einstaklings-
herbergi og um 200 mann-
virki, að því er fram kom í
máli Geirs H. Haarde í gær.
Sérfræðingar telja líklegt að
rífa þurfi helming bygginga á
svæðinu.
Eftir Örnu Schram
arna@mbl.is
FJÖLMÖRG þingmál; fyrirspurnir,
frumvörp og tillögur, voru lögð fram
á Alþingi í gær. Nokkur þeirra eru
mál, sem einnig voru lögð fram á síð-
asta þingi. Þorgerður K. Gunnars-
dóttir menntamálaráðherra hefur
t.d. lagt fram frumvörp sín um Rík-
isútvarpið ohf. og frumvarp um fjöl-
miðla. Þá hefur Björn Bjarnason
dómsmálaráðherra lagt fram frum-
varp um breytingu á tilteknum
ákvæðum í kynferðisbrotakafla al-
mennra hegningarlaga.
Af fleiri málum má nefna tillögu
stjórnarandstöðunnar um að Alþingi
álykti að fela umhverfisráðherra
gerð rammaáætlunar um náttúru-
vernd sem nái til landsins alls. Mark-
mið áætlunarinnar verði að skapa
samstöðu og sátt um náttúruvernd á
Íslandi. Einnig má nefna tillögur
Vinstri grænna um aðgerðir til að
endurheimta efnahagslegan stöðug-
leika.
Fjölmörg
þingmál
Björn BjarnasonÞorgerður Katrín
Gunnarsdóttir
ÞINGFUNDUR hefst kl. 10.00 í
dag. Á dagskrá eru umræður um
fjárlagafrumvarp næsta árs. Árni
M. Mathiesen fjármálaráðherra
mun mæla fyrir frumvarpinu. Í
kjölfarið verða umræður um það.
Dagskrá þingsins
Eftir Andra Karl
andri@mbl.is
VEGAGERÐIN vinnur um þessar mundir
undirbúningsvinnu vegna úrbóta á umferðar-
æðum út úr höfuðborginni. Að sögn vegamála-
stjóra er það þungur ferill, tekur langan tíma
og óvíst er hvaða veghlutar fara í forgang þar
sem Vegagerðinni hefur ekki borist upplýsing-
ar um hversu mikið fjármagn verður lagt í
verkefnið.
Í stefnuræðu sinni á þriðjudagskvöld sagði
Geir H. Haarde, forsætisráðherra, m.a.: „Rík-
isstjórnin mun einnig leggja til við Alþingi að
þegar í stað verði ráðist í sérstakt átak til úr-
bóta á umferðaræðum út frá Reykjavík, þar
sem orðið hafa mörg alvarleg slys á undanförn-
um árum.“
Samgönguráðherra óskaði eftir því fyrir
nokkru að Vegagerðin myndi undirbúa aðgerð-
ir á vegunum frá Reykjavík, þ.e. Vesturlands-
veg til Borgarness og Suðurlandsveg til Sel-
foss, sem ættu að auka afkastagetu þeirra og
öryggi með því að breyta þeim að miklu leyti í
2+1 vegi.
Jón Rögnvaldsson, vegamálastjóri, segir
vinnuna í gangi en taki sinn tíma. „Það er mjög
þungur ferill því mikið af þessu er skipulags-
mál þar sem það eru margar tengingar og
gatnamót. Þeim verður að fækka og færa til,“
segir Jón og bendir á að fyrst og fremst séu
gatnamótin á Vesturlandsvegi en einnig næst
borginni á Suðurlandsvegi.
Geta hafist handa á ákveðnum köflum
Spurður um hvort að einhver tímarammi
hafi verið settur á aðgerðirnar segir Jón það í
raun háð því hversu miklir fjármunir verði
settir í verkefnið. „Við vitum ekki hvaða upp-
hæðir er verið að fjalla um þarna. Það er búið
að boða að þarna verði settar einhverjar tölur í
[verkefnið] en það skiptir verulega miklu máli
hvaða tölur það eru því bæði forgangsröðun og
annað slíkt tekur mið af því. Þetta er allt sam-
an mjög háð því hvaða upphæðir eru í spilinu
og við vitum það ekki eins og er.“ Jón getur
ekki svarað því til hvenær framkvæmdir geti
því hafist en segir þó að ekki þurfi að vera
langt í að hægt verði að hefja framkvæmdir á
ákveðnum köflum á Suðurlandsvegi.
Óvíst er hvenær hægt verður að ráðast í átak til úrbóta á umferðaræðum út úr Reykjavík
Fer eftir fjármagni
sem veitt verður
Morgunblaðið/Golli
Meginæð Lítil uppstytta er í umferðinni á Vesturlandvegi, einni helstu samgönguæðinni til og
frá höfuðborgarsvæðinu. Hefur Vegagerðinni verið falið að undirbúa úrbætur.
♦♦♦
ÞINGMENN úr öllum flokkum vilja
að menntamálaráðherra verði falið
að skipa nefnd sem athugi stöðu
staðbundinna fjölmiðla og rekstr-
arumhverfi þeirra, og skili skýrslu
þar sem gerð verði grein fyrir þró-
un markaðarins undanfarin ár, og
koma með tillögu um aðgerðir, ef
þurfa þykir.
Þingsályktunartillögu um málið
var dreift á Alþingi í gær, en hún
hefur verið flutt áður í þinginu.
Nefnd um stað-
bundna fjölmiðla