Vikan - 16.09.1971, Blaðsíða 48

hvert var markmið þessara at-
hugana og þá var læknirinn og
betur undirbúinn, því að hann
hafði segulband við hendina.
Nú féll stúlkan í djúpt dá,
sagðist heita Margrét og vera
18 ára. Af segulbandi læknisins
er síðan hægt að hlusta á eftir-
farandi samtal:
Læknirinn: Við hvað fæstu á
daginn?
Margrét: Ég les.
L. : Hvað lestu þá?
M. : Ég les frönsku og latínu.
L. :Hefurðu þá kennara, eða
lestu upp á eigin spýthr?
M. : Ég hef kennara.
L. : Hvað heitir hann?
M. : Hann heitir Nils.
L. :Hvað er hann?
M. : Hann er stúdent.
L. : Á hvaða námsgreinum
hefur þú mest dálæti?
M. : Sögu.
L. : Hvað finnst þér skemmti-
legast í sögunni?
M. : Ég veit það ekki.
Læknirinn spyr áfram, og
kemst að því, að Margréti finnst
vænst um sögnina „savior“ í
frönsku. Hún má ekki fyrir
móður sinni lesa kvæði eftir
Catullus, segir hún. Hún skýrir
frá því, að Nils hafi verið kenn-
ari hennar í þrjú ár. Áður en
hann kom til sögunnar, hafði
hún fóstru. Þegar læknirinn
spurði hana, hvers vegna fóstr-
an hefði hætt í vistinni, sagði
Margrét: Hún þoldi mig víst
ekki lengur.
Hún trúði lækninum svo fyrir
því, að hún væri hrifin af Nils,
og að hann væri hrifinn af
henni. Hann spyr þá hvað móð-
ir hennar segir um það. „Hún
veit það ekki,“ svarar Margrét,
og bætir við, að ef móðir henn-
ar vissi það, yrði Nils án efa
sagt upp kennslustarfinu.
Margrét á bróður sem er tutt-
ugu ára, tveimur árum eldri en
hún er, en er ekki heima. „Ég
held að hann sé ekki í Svíþjóð“,
segir hún.
Fundur læknisins og stúlk-
unnar átti sér stað í marz, en í
dásvefninum segir hún læknin-
um, að það sé apríl og blómstur
sé að skjóta upp kolli.
'Herragarðurinn er við stöðu-
vatn inni í landi, og það er
fremur langt að næsta þorpi.
Margrét segist ekki vita, hvað
vatnið, herragarðurinn eða bær-
inn heiti. Læknirinn biður hana
þá að nefna nafn ríkjandi kóngs,
og fær að vita, að sá heitir Karl.
Margrét segir að faðir hennar
sé nú á skrifstofunni, og að
móðir hennar sofi. Sjálf situr
hún í því herbergi þar sem hún
er vön að lesa. Læknirinn spyr
þá:
„Þekkir þú mig?“
„Nei...?“
„Þú veizt ekki hver ég er?“
„Neiii...“
Margrét segir síðan frá kirkj-
unni, sem er handan við vatnið.
Kirkjan er hvít og inni í henni
eru málverk í þakinu af engl-
um. Presturinn heitir Malmros
og hann er feitur maður á sex-
tugsaldri, og segir Margrét hann
ekki sérlega vel liðinn. Hann
fermdi hana nokkrum áður áð-
ur.
Bezta vinkona hennar heitir
Elizabeth og býr sú á öðru stór-
býli. Margrét hefur aldrei séð
hafið og hefur heldur aldrei
komið til borgarinnar, en faðir
hennar fer stundum til Stokk-
hólms.
Læknirinn: Á faðir þinn sæti
á „rigsdagen“ (þinginu)?
Margrét: Hvað er nú það?
(Rigsdagen — það þing sem
Svíþjóð hefur í dag, var ekki til
á dögum Margrétar).
Þegar Margrét er ekki að lesa,
saumar hún eða spilar á píanó.
Venjulega spilar hún valsa, og
sá sem hefur samið þá er Aust-
urríkismaður, segir hún, en hún
man ekki hvað hann heitir.
(Strauss eldri lézt 1849. Strauss
yngri lézt 1899).
Það er fjölmennt þjónalið á
herragarðinum. Margrét nefnir
Annie, sem gætti hennar er hún
var barn, og er sú ennþá á
bænum, en orðin gömul, eitt-
hvað kringum sextíu ára.
Móðir Margrétar heitir Krist-
in. Faðir hennar Erik og Nils
heitir Berggren að eftirnafni.
Það sem hún segir, kemur
heim og saman. Raunar hefur
Jæknirinn aðeins það atriði við
styðjast, að hún segir kónginn
heita Karl og að í kirkjunni sé
þakið skreytt með málverkum
af englum og að á þessum tíma
leikj fólk og dansi Vinarvalsa.
Hann vekur hana nú af dá-
svefninum, og þegar hún að
nokkrum mínútum er fullvökn-
uð, er Margrét gersamlega
þurrkuð úr minni hennar. Hún
er aftur venjuleg ung stúlka,
kát og hraust.
Næstu tvö afturhvörf stúlk-
unnar til fyrra lífs, er Margrét
ér 40 ára og 50 ára, eru til muna
áhugaverðari.
Það er merkilegt við þessa
tilraun, að sá sem stýrir henni,
læknirinn, gerði enga tilraun til
að hafa áhrif á tilfellið Mar-
gréti. Margrét kemur allt í einu
í ljós við fyrstu tilraun.
í seinni afturhvörfunum bið-
ur læknirinn hana að hverfa
aftur til Margrétar eða tilveru
hennar. Hann segir, að það hafi
hann gert til þess að hún kæmist
ekki í samband við þá tilveru
sem liggur enn lengra aftur í
tímanum. Vísindamaðurinn í
Lundi vill ná yfirsýn yfir Mar-
gréti 19. aldarinnar til að fá
einhvern möguleika á að athuga
hvort einhver ákveðin Margrét
hafi verið til.
Hin 23 ára gamla stúdína kom
fram í dásvefni sem dóttir
herragarðseiganda — Margrét
að nafni. Hún sagði m.a. frá Nils
Berggren sem var kennari
hennar, eða leiðbeinandi, eins
og sagt var á þeim tíma. Hún
og Nils voru ástfangin, en „ef
mamma fengi að vita það, yrði
hann án efa sendur burt frá
herragarðinum“.
í öðrum dásvefninum var
Margrét 17 eða 18 ára. Hún
sagði að ríkjandi kóngur í Sví-
þjóð hafi heitir Karl.
Á nítjándu öld ríkti Karl
þrettándi frá 1809—1818, Karl
fjórtándi frá 1818—1844 og Karl
fimmtándi frá 1859—1872.
Allt það sem stúlkan sagði i
dásvefninum, var skráð niður
og einnig tekið upp á segul-
band. Stúlkan sem dáleidd var
vissi ekkert um tilgang dáleiðsl-
unnar, en samt sem áður sneri
hún í hvert skipti að sömu per-
sónunni — Margréti.
Fyrst eftir fjórða og síðasta
dásvefninn fékk hún að heyra
niðurstöðu athugananna.
í þriðja dásvefninum er Mar-
grét fullorðin kona, orðin 40
ára. Hún segir þá, að hún búi í
Stokkhólmi í St. Paulsgötu.
Hafði hún þá verið gift Nils
Berggren í tólf ár. Segir hún að
foreldrar hennar hafi verið
mótfallin því að. hún giftist
Berggren, en er foreldrarnir
voru látnir, gifti hún sig samt
sem áður Nils Berggren og
fluttu þau til Stokkhólms.
Læknirinn: Geturðu sagt mér
hvaða árstíð er núna?
Margrét: Það er haust.
L. : Hvaða mánuður?
M. :Október.
L. : Hvaða ár?
M. : 1830.
Margrét var fjörutíu ára að
því er hún sagði, og þá fædd
1790. Læknirinn spyr hana þá
hvort hún viti hver hann sé.
M.: Þú ert líklega einhver af
vinum Nils.
Margrét á fjögur börnt Það
elzta heitir Magnús, og tvö önn-
ur heita Karl Oskar og Malin.
Eftir þeim upplýsingum sem
hún gaf í þessum dásvefni hlaut
ríkjandi kóngur, sem hún
nefndi í öðrum dásvefninum,
þegar hún var 18 ára að vera
Karl þrettándi. Þessi þriðji dá-
svefn átti sér stað að vori til,
en Margrét sagði haust vera hjá
sér, og mánuðurinn október.
í fjórða og síðasta dásvefnin-
um reyndi læknirinn að færa
hana enn nær nútímanum.
Hann vildi þá komast í sam-
band við hana er hún var sex-
tug.
„En þá fékk ég ekkert svar.
Hún svaraði alls engu, en í hin-
um dáunum „kom hún“ svo að
segja í stað. Fyrst skildi ég ekki
hvers vegna þetta var, en svo
rann það upp fyrir mér, að hún
hefði þá að líkindum dáið áður
en hún varð 60 ára. Ég bað hana
þá að segja mér eitthvað frá
síðasta æviári sínu.
Þá svaraði hún mér. Hún var
55 ára, lá i rúminu og var veik.“
Læknirinn: Þekkir þú mig
aftur?
Margrét: Þú ert líklega vinur
Magnúsar. Þú ert of ungur til
að vera vinur Nils.
L. : Manstu eftir því, þegar
við hittumst síðast?
M. : Það hljóta að vera kring-
um 15 ár síðan.
(I þriðja dásvefninum var
Margrét 40 ára, en nú 55 ára).
L. :Geturðu séð hvernig ég er
klæddur?
M. :Þú ert áreiðanlega í bux- (
48 VIKAN 37. TBL.