Vikan - 10.12.1981, Qupperneq 35

Jólasmásaga
JÓLIN í
PARÍS
En hvað lífið getur verið dásamlegt. Ég veit
alveg hvað ég er að gera. Ég skemmti mér
ofsavel.
Palli virðist vera alsæll líka. „Okkur tókst það,”
segir hann hressilega, „að sleppa frá jólunum.”
En vorum við jafnánægð og við létum?
A
■LX. llt er nákvæmlega eins og það
hefur alltaf verið. Það er það fyrsta sem
mér dettur í hug þegar ég kem heim . . .
alveg eins — en samt minna, hægara,
hljóðlátara og svo miklu, miklu leiðin-
legra en mig minnti.
Ég hef að vísu aðeins verið burtu i tíu
vikur, eitt háskólamisseri. En þetta var
fyrsta misserið, fyrstu kynnin af
háskólalífinu og öllu sem því fylgdi og
það hafði komið dálitlu róti á hugann.
Hvað mætir mér síðan þegar ég kem
heim? Mamma ennþá að tala um að fá
sér nýtt áklæði á sófasettið, pabbi enn að
mála stigapallinn uppi, litli bróðir minn
með hjól á heilanum og ekkert annað
kemst þar að og litla systir mín alveg að
deyja úr ást á Sting í Police.
Og allir segja það sama við mig:
„Hvað, ertu strax komin í frí? Það er
munur að vera í háskólanum.”
Ég reyni að útskýra fyrir þeim
hvernig lífið gangi fyrir sig í raun og
veru í háskólanum. En það er vonlaust
að gera þeim grein fyrir því að þetta er
allt annar heimur þar sem rikja gjörólík
viðhorf — allt er opið upp á gátt, frjáls-
legt og tilviljanakennt og miðast við
hvað skiptir máli en fer ekki eftir ein-
hverjum stífum reglum.
Pabbi segir með vanþóknun að
honum virðist þetta vera eins og enda-
laust partí með smáfrímínútum til að
skreppa í tíma.
Ég reyni að skýra út fyrir honum að
það sé ekki talað um „tíma”. Ég geri mig
merkilega með því að tala um fyrirlestra,
semínör og viðtöl, ferli, aðferðir og fasa.
En hann hefur að vissu leyti alveg rétt
fyrir sér. Þetta er eins og endalaust partí
þar sem saman er kominn hópur furðu-
legustu manna — alveg nýtt fólk sem
maður hafði ekki einu sinni ímyndað sér
að væri til og það vekur frábæra tilfinn-
ingu að maður hafi ekki hugmynd um
hvað gerist næst en það gæti orðið hvað
sem er, allt er mögulegt. Þetta er stór-
kostleg tilfinning. Ég er gjörsamlega á
valdi hennar.
En nú er ég komin heim. Partíið er
búið — þangað til á næsta misseri. Og
heima er allt eins og steinrunnið.
Mamma er ennþá í sömu fötunum —
poplínkápunni sem hún er búin að eiga
í háa herrans tíð og gerir hana eins og
Mariene Dietrich í útliti og alltaf eldar
hún sama matinn: fiskur á mánudögum,
kjötsúpa á fimmtudögum og bjúgu á
laugardögum. Og núna er hún auðvitað
á kafi i jólastandinu.
Hjá okkar fjölskyldu eru jólin veglega
undirbúin. Mamma byrjar að baka rétt
eftir að hún kemur úr sumarfríi. Hún er
að kaupa jóladót allt haustið og geymir
það í sérstökum skáp í borðstofu-
skenknum. í desember er síðan allt orðið
yfirfullt af vanilluhringjum, gyðinga-
kökum, döðlum, hnetum og sælgæti.
Hundruð jólakorta eru send út um
hvippinn og hvappinn og hundruð
streyma inn. Þeim er stillt upp hvar sem
er og einnig þrædd upp á bláan borða
sem hangir neðan úr loftinu. Risastórt
jólatré er inni í stofu, hlaðið jólaseríum
og skrauti, og greniskraut á útidyrunum,
snjókorn úr hvítum pappir á glugga-
rúðunum og yfirleitt allt sem hægt er að
skreyta er skreytt.
Hápunktur þessa alls er loks í átveisl-
unni miklu þegar ömmur og afar,
frænkur og frændur og vinir og maður-
inn í næsta húsi sem býr einn koma og
éta og drekka og syngja jólalög. Það er
ofboðslega mikið að gera og allir eiga að
vera hressir og skemmtilegir dögum
saman.
t ár fæ ég verk í magann við
tilhugsunina. 1 fyrsta lagi finnst mér
jólin nú þegar vera búin. Það voru heil-
mikil jólahátiðahöld í háskólanum, bæði
formleg og óformleg. Það var sett á
svið revía eingöngu með nemendum og
bara fyrir nemendur, full af lókalbrönd-
urum og skotum á kennaraliðið og
einum þeirra fannst hann vera náðar-
samlegast í hópi útvaldra af því hann
fékk að vera með. Síðan var ball með
pomp og prakt í Stúdentaheimilinu og
þá lærði ég að drekka tequila með salti
eins og þeir gera í Mexíkó. Óundirbúið
partí uppi á herbergi hjá einum þar sem
ég sá Palla í fyrsta sinn. Ég þoldi hann
ekki fyrst af því mér fannst hann svo
ánægður með sig. Hann er alveg stór-
furðulegur maður og það að honum
fannst ég ...
Jæja, en málið er það að eftir allar
þessar skemmtanir kem ég heim 12.
desember og þau heima eru rétt að byrja
aðalundirbúninginn og ég þoli það ekki.
Ég er ákaflega áhugalaus þegar
mamma kemur með tillögur. „Af hverju
ferðu ekki niður í bæ að versla fyrir
jólin? Ef þú ferð ekki að drífa þig verður
allt búið sem þú ætlar að kaupa.”
Oft hvarflar það að mér að mamma
haldi að samtöl eigi að vera nokkuð jöfn
blanda af spurningum og nöldri. „Þú
eyðileggur á þér hárið með því að þvo
það á hverjum morgni,” segir hún.
„Þarftu alltaf að vera i þessum gallabux-
um? Mikið væri gaman að sjá þig i ein-
hverju öðru til tilbreytingar. Þessi peysa
er hræðileg, á að vera pláss fyrir tvo í
henni? Af hverju skreppurðu ekki og
heimsækir Möggu, Dóru, Ellu eða Sirrý?
Ég tauta eitthvað um að ég sé ekki i
skapi til að hitta gamlar skólasystur. Ég
segi að ég þurfi að klára verkefni og ég
fer seinna og seinna á fætur á morgn-
ana. Ég ligg uppi í rúmi og hugsa um
fólkið i háskólanum.
Þar sem ég var fyrsta árs nemi var ég
til að byrja með með hverjum sem ég hitti
því ég var svo fegin að hafa einhvem til að
tala við. En undir lok misserisins var ég
búin að eignast ákveðinn vinahóp. Ég er
að hugsa um hvort Steini og Helga hafi
farið eitthvað saman í fríinu og um
Palla, hvort hann hafi fengið vinnu á
pósthúsinu....
Ég hef ekkert reynt að fá mér vinnu.
Að vísu hef ég alveg nóg að gera. Ég
stundaði félagslífið af ofurkappi í haust
og þarf þess vegna að lesa helling til að
ná mér upp. Ég tek bókastafla upp úr
töskunum og dreifi um herbergið.
Mamma segir: „Herbergið þitt lítur út
eins og eftir loftárás. Af hverju tekurðu
ekki til fyrir jólin? Og þú gerir þér von-,
andi grein fyrir því að þegar amma þín
kemur verður þú að sofa inni hjá Jónu?”
Svona gengur þetta i um það bil viku
og ekki skánar skapið. Ég finn að ég er
ekki beint vinsælasta manneskjan á
heimilinu. Þá hringir síminn — það er
Palli, klukkan er orðin ég-veit-ekki-hvað
um nóttina af því að hann hefur verið að
bera út póst. Ég er rétt að komast til
meðvitundar þegar hann segir:„Steiniog
Helga ætla að vera i París um jólin”.
„Frábært. Æðisleg hugmynd.”
„Það fannst mér líka. Eigum við að
skella okkur? Hvað finnst þér?”
„Ha, mér?” Röddin verður skræk og
óstyrk af undrun og heilinn spólar í
hausnum á mér. Hann heldur áfram að
tala og segir að jólin séu hvort sem er
bara hátíð verslunarmanna, allir éti og
drekki og troði í sig og eyði allt of miklu
og séu löngu búnir að gleyma af hverju
jólin voru haldin í upphafi og að fjöl-
skyldan kúgi mann tilfinningalega og
maður ætti ekki að láta undan — og
væri það ekki stórkostlegt að hlaupa
burt frá öllu saman?
Ég held að það sé einmitt þetta sem er
svo spennandi — þetta óvænta, óundir-
búna: að hafa frelsi til að gera hvað eina
sem manni dettur í hug, að allt geti
gerst, að lífið sé að springa af ónýttum
tækifærum og möguleikarnir séu
óendanlegir. Er það ekki einmitt svona
sem þetta á að vera?
Auðvitað svara ég játandi. Stórfín
hugmynd. Hvers vegna ekki? Einmitt
svona hlutir. Við byrjum að gera
áætlanir, ræða fram og aftur um
flugmiða og stúdentaafslátt og hvenær
við eigum að fara — en það verður ekki
fyrr en á aðfangadag út af vinnunni hjá
póstinum — og hvar við eigum að hitt-
ast. Þetta verður langt símtal.
Þegar ég loks legg tólið á verð ég að
draga andann djúpt og manna mig upp
áður en ég segi mömmu og pabba frá
öllu saman. Ég veit að þau eiga eftir að
verða stjörnubrjáluð. Jólin eru þeim
ákaflega heilög.
Ég fer inn í eldhús þar sem þau sitja
enn yfir morgunmatnum því það er
laugardagur. Ég segi frá öllu saman og
þau verða fyrst steinhissa.
„Þá missirðu af kalkúninum!” hrópar
pabbi. Ég held í alvöru að það sé ein
merkasta stund ársins fyrir pabba þegar
hann tekur hnífinn, leggur hann í kalk-
úninn og segir: „Og þá er að stúta
fuglinum.” Hann segir þetta á hverjum
jólum. Það er hálfömurlegt. En ég virð-
ist hafa ruglað öllu fyrir honum og hann
situr ráðvilltur með ristaða brauðið og
dagblöðin tvö og glápir á mig.
Ég endurtek sumt af því sem Palli
sagði við mig í símann um tilfinninga-
lega kúgun og hátíð verslunarmanna.
En það hefur ekki minnstu áhrif á þau
og pabbi tautar eitthvað um „háskóla-
kjaftæði”.
Mamma fer að taka af borðinu og er
sífellt að taka upp hluti og leggja þá frá
sér til skiptis á meðan hún er að reyna að
koma fyrir sig orði.
„Er það þetta sem þú vilt, halda jólin
fjarri fjölskyldunni? Öll fjölskyldan
saman komin og vinirnir og þú stekkur
burt með þessu fólki? Hver er hann
eiginlega, þessi Palli?”
Hvernig á að lýsa einhverjum sem
maður er rétt að kynnast? Hann er
50. tbl. Vikan 35