Fréttablaðið - 23.02.2011, Side 14

14 23. febrúar 2011 MIÐVIKUDAGUR
Hópur fjórtán vistfræðinga mundar stílvopnið í grein
í Fréttablaðinu þann 20. janúar
síðastliðinn, undir yfirskriftinni
„Ágengar framandi lífverur eru
umhverfisvandamál“. Helstu rök
sem fjórtánmenningarnir færa
fyrir nauðsyn á altæku banni, með
sértækum eftir á undanþágum, við
innflutningi og dreifingu fram-
andi lífvera er annars vegar þeirra
eigin túlkun á því hvað felst í aðild
Íslands að alþjóðasamningum og
hins vegar að þeir sjálfir og að heita
má allt „vistfræðasamfélagið“ sé
sammála þeirri túlkun. Fyrir hvor-
ugri skoðun eru færð viðunandi rök
í greininni og heldur ekki í frum-
varpstillögunum um breytingar á
völdum kafla náttúruverndarlag-
anna. Hitt þarf hin íslenska þjóð
að fá að vita, að í hinum alþjóð-
lega fræða- og vísinda-
heimi er mjög að aukast
gagnrýni á „innrásarlíf-
fræðinga“ meðal vist-
fræðinga, fyrir skort á
gagnrýni, raunprófunum
og öðrum viðurkennd-
um vísindalegum vinnu-
brögðum. Verulegar efa-
semdir eru komnar fram
um vísindalegar for-
sendur þeirra staðhæf-
inga sem hafðar eru uppi
og það óljósa orðfæri um
þá „gríðarlegu ógn sem
líffjölbreytni stafar af
framandi ágengum teg-
undum“. Sérstaklega á
það við um hlut plantna
sem orsök tegundaút-
rýmingar eða minnk-
andi líffjölbreytni þótt
tilflutningur þekktra
afránsdýra sé varhuga-
verður.
Hvergi í íslenskum
rannsóknum hefur heldur
komið fram að innflutn-
ingur og dreifing á fram-
andi lífverum hafi valdið
tjóni á líffræðilegri fjöl-
breytni hérlendis nema
helst sú að minkur hefur
breytt varphegðun fugla
og hugsanlega haft önnur staðbund-
in áhrif. Engri plöntutegund hefur
verið útrýmt af innfluttum plöntu-
tegundum svo vitað sé og fjölbreytni
gróðurríkisins hefur sannanlega
aukist þegar talið er í tegundum og
fjölbreytileika vistkerfa. Við sjáum
merki þess hvar sem við förum um
landið okkar. Margar eftirsóknar-
verðar fuglategundir hafa fundið sér
búsvæði og fjöldi nytsamra skordýra
einnig. Það kann að vera að menn
greini á um útbreiðslu einstakra
tegunda á einstökum svæðum – en
tjón á eiginlegri líffjölbreytni hefur
ekki verið sýnt fram á. Því teljum
við óþarfa að setja um slíkt íþyngj-
andi lög sem leggjast sem lamandi
hönd yfir samfélagið en ná samt
ekki tilgangi sínum. Vilji fjórtán-
menningarnir sannfæra fólk um að
fjárhagslegur, heilsufarslegur eða
umhverfislegur skaði af einhverj-
um tilteknum tegundum sé meiri
en ágóðinn, þá hafa þeir öll tæki-
færi til þess. Þeir geta t.d. farið að
stunda rannsóknir á áhrifum fram-
andi tegunda hér á landi og þá haft
þær af þeim gæðum sem duga til að
fá þær birtar í ritrýndum tímaritum.
Á slíkar vísindalegar niðurstöður
yrði hlustað. Skógargeirinn hefur
verið tilbúinn að stuðla að slíkum
rannsóknum, m.a. með verkefninu
Skógvist sem unnið var af samvisku-
semi fyrir nokkrum árum og sýndi
fram á að líffjölbreytni (tegundafjöl-
breytni) minnkaði ekki þegar skógar
erlendra trjátegunda voru ræktaðir
á mólendi og líffjölbreytnin í þeim
skógum var síst minni en í skóg-
lendum innlendra tegunda. Enda er
talið að skógar heims hýsi um 80%
lífbreytileika á landi.
Samkvæmt sáttmálanum um líf-
fræðilega fjölbreytni skipta vernd
og sjálfbær nýting líffræðilegrar
fjölbreytni miklu máli í tengslum
við að mæta fæðu-, heilsufars-, og
öðrum þörfum sífellt fleira fólks í
heiminum og í þeim tilgangi er mik-
ilvægt að hafa aðgang að og deila
bæði erfðaauðlindum og tækni.
Samkvæmt þessu eru nytjaplöntur
sameiginleg arfleifð alls mannkyns.
Innflutningur nytjaplantna er, hefur
verið og mun áfram verða til aukinn-
ar hagsældar fyrir íbúa þessa heims
og ein helsta leiðin til að fullnægja
sívaxandi þörfum íbúa jarðarinnar
fyrir endurnýjanlegar auðlindir í
heimi vaxandi fólksfjölda. Þetta er
inntakið í Rio-samningnum en ógn
af völdum framandi lífvera er auka-
atriði.
Gagnrýnin hugsun
er einnig ein af for-
sendum framfara
og hornsteinn góðs
fræðasamfélags. Trú-
arkennd og villandi
samsuða loðinna og
þokukenndra hugtaka
sem sett er fram af
„fræðasamfélagi“, að
því er virðist í þeim
eina tilgangi að valda
ruglingi, hafa pólitísk
áhrif og láta tilganginn
helga meðalið, er ekki
líkleg til að auka hróð-
ur þess samfélags né
bæta orðræðuna í sam-
félaginu almennt. Við
gerum kröfu á hendur
þessum félögum okkar
í heimi raunvísinda um
vísindalega grundaða
umræðu og vandaðri
vinnubrögð. Vísinda-
leg niðurstaða verður
ekki sönnuð með nein-
um meirihluta. Til þess
að viðunandi sátt náist
um niðurstöðu er öllu
meira gagn af vönduð-
um rannsóknum ásamt
opinni og hreinskipt-
inni umræðu meðal fræðimanna og
sem víðast í samfélaginu.
Dr. Aðalsteinn Sigurgeirsson,
skóg- og erfðafræðingur, formað-
ur Skógfræðingafélags Íslands; dr.
Þröstur Eysteinsson, sviðstjóri þjóð-
skóganna, Skógrækt ríkisins, (SR);
dr. Vilhjálmur Lúðvíksson, formað-
ur Garðyrkjufélags Íslands (GÍ); dr.
Alexander Robertson, skógfræð-
ingur, prófessor emeritus; Barbara
Stanzeit, líffræðingur, fræmeistari
GÍ; Björn B. Jónsson, skógfræðing-
ur; framkvæmdastjóri Landssam-
taka skógareigenda (LSE); Brynj-
ólfur Jónsson, skógfræðingur;
framkvæmdastjóri Skógræktarfé-
lags Íslands (SÍ); dr. Dóra Lúðvíks-
dóttir, læknir; Edda Björnsdóttir,
formaður LSE; Einar Gunnarsson,
skógfræðingur, SÍ; Guðríður Helga-
dóttir, garðyrkjufræðingur, varafor-
maður GÍ; Jón Loftsson, skógfræð-
ingur, skógræktarstjóri, SR; Magnús
Gunnarsson, viðskiptafræðing-
ur, formaður SÍ; Ragnhildur Frey-
steinsdóttir, umhverfisfræðingur,
SÍ; Sigríður Hjartar, lyfja- og sagn-
fræðingur, fv. formaður GÍ; Valborg
Einarsdóttir, garðyrkjufræðingur,
framkvæmdastjóri, GÍ; dr. Ragnar
Árnason, prófessor við Hagfræði-
deild HÍ.
SEND IÐ OKK UR LÍNU
Fréttablaðið og Vísir hvetja lesendur til að senda línu og leggja orð í belg um málefni
líðandi stundar. Greinar og bréf skulu vera stutt og gagnorð. Tekið er á móti efni á
netfanginu greinar@frettabladid.is eða á vefsíðu Vísis, þar sem finna má nánari
leiðbeiningar. Ritstjórn ákveður hvort efni birtist í Fréttablaðinu eða Vísi eða í báðum
miðlunum að hluta eða í heild. Áskilinn er réttur til leiðréttinga og til að stytta efni.
Hvergi í ís-
lenskum
rannsóknum
hefur heldur
komið fram að
innflutningur
og dreifing
á framandi
lífverum hafi
valdið tjóni á
líffræðilegri
fjölbreytni
hérlendis nema
helst sú að
minkur hefur
breytt varp-
hegðun fugla
Hvaða framandi lífverur
eru umhverfisvandamál
á Íslandi? Seinni hluti
Náttúruvernd
Sautján manna hópur
skógfræðinga og annarra
fræðimanna
skrifar um skógrækt og
náttúruverndarlög
Akureyringur tekur eftir því hve margir Akureyringar
hafa náð langt á sviði íþrótta,
stjórnmála, mennta og lista. Sem
Íslendingur ertu eflaust stolt-
ur af því hversu margir Íslend-
ingar eru að gera góða hluti úti í
hinum stóra heimi. Akureyring-
ur tekur eftir öðrum Akureyr-
ingum en gleymir jafnharðan
öllum tengslum Egilsstaðabúa eða
Ísfirðinga við sína heimabyggð.
Og hvað geturðu nefnt marga
Nýsjálendinga sem hafa skarað
fram úr á sínu sviði, bara ein-
hverju sviði? Ef þeir eru nokkrir
má áreiðanlega telja þá á fingrum
annarrar handar.
Þetta þýðir auðvitað ekki að
Akureyringar séu líklegri en
Ísfirðingar til að skapa sér sess
eða skara fram úr, hvað þá að
Íslendingar séu Nýsjálending-
um miklu fremri á alþjóðavísu.
Þarna er um að ræða svokallaða
staðfestingarvillu. Flestir eru
stoltir af sínum uppruna, taka
eftir því þegar „þeirra menn“
ná langt en annað nær sjaldnar
eyrum þeirra og fellur jafnharðan
í gleymskunnar dá.
En þessi villa getur líka verk-
að á hinn bóginn. Ef þú ert sann-
færður um fáfræði sveitamanna,
flottræfilshátt borgarbúa eða
feiknatekjur sjómanna er lík-
lega enginn hörgull á dæmum
sem þú getur talið upp og eftir
því sem árunum fjölgar festast
þessar hugmyndir í huga þér
með enn fleiri dæmum. Fordóm-
ar eiga þannig til að styrkjast
og eflast í hugum manna vegna
staðfestingarvillunnar.
Menn segja að fordómar byggi
oftast á fáfræði. Þú þyrftir ekki
að dvelja lengi í sveit eða borg eða
þekkja marga sjómenn til að sjá
hversu fáránlegar svona alhæf-
ingar eru, í raun nægir eflaust
að hugsa málið aðeins og tína til
dæmi sem ganga þvert á fordóma
þína. Gildir það sama kannski um
hugmyndir þínar um múslíma og
íslam?
Um það bil einn til einn og hálf-
ur milljarður manna telst mús-
límar og þá er að finna í flest-
um löndum heims. Alhæfingar
um svo mikinn og ólíkan fjölda
manna eru auðvitað ákaflega
hæpnar. Langflestir Íslendingar
teljast kristnir en svo er ákaflega
misjafnt hversu trúaðir þeir eru
og hugmyndir þeirra um Guð eru
líka mismunandi. Það sama á við
um múslíma í íslam.
Líkt og aðrir eru múslímar
stoltir af menningu sinni og trú,
það er sammannlegt, hver sem
menningin eða trúin er. Hver
og einn þekkir ótal dæmi um
það besta í sinni menningu og
trú, lítur oft framhjá því slæma
en hefur tilhneigingu til að tor-
tryggja það sem er framandi,
jafnvel óttast það og fordæma ef
hann heldur að sinni menningu
eða trú stafi ógn af menningu og
trú „hinna“.
Múslímar þekkja söguna
um Múhameð spámann, hvað
hann var hjartahreinn og mik-
ill umbótasinni. Þeir vita að með
íslam gjörbreyttist trúarlíf og
menning til hins betra. Kristnir
þekkja söguna um Jesú og kristni
á sama hátt. Múslímar eru stolt-
ir af hraðri útbreiðslu íslam á 7.
öld til 10. aldar og blómaskeið-
inu í listum og fræðum frá 10. öld
til 16. aldar. Vissir þú að einmitt
þegar Evrópa var að koðna niður
á myrkum miðöldum voru það
múslímar, allt frá Spáni, þvert
yfir N-Afríku og Arabíu til Ind-
lands, sem héldu á lofti arfi grísku
heimspekinganna? Þá þyrsti í
þekkingu og þeir söfnuðu saman
og gerðu afrit af öllum þeim
bókum sem þeir komu höndum
yfir, greiddu fyrir þær með þyngd
þeirra í gulli. Þeir bættu líka við
heimspeki Grikkjanna, stærð-
fræði Indverja, gerðu merkar
uppgötvanir í stjörnufræði, full-
komnuðu áveitukerfi og hreinlæti,
lýstu upp borgir sínar og byggðu
bæði hallir og moskur sem við
getum ekki annað en dáðst að enn
í dag. Án múslíma hefði upplýs-
ingin og endurreisnin sennilega
aldrei orðið í Evrópu.
Ef að líkum lætur er þessi saga
þér framandi því henni er ekki
haldið á lofti hér. Þú tengir mús-
líma eflaust við hryðjuverk og
afturhald enda er fréttaflutning-
ur af múslímum því miður svo til
allur á þeim nótum.
Með Menningarsetri múslíma á
Íslandi viljum við reyna að leið-
rétta þessa mynd, auka gagn-
kvæma þekkingu og skilning
múslíma og annarra á menningu
og trú.
Múslímar eiga sína svörtu
sauði, rétt eins og kristnir menn,
en við viljum horfa á það jákvæða
og vinna að því sem byggir upp og
sameinar um leið og við fordæm-
um það neikvæða, sem rífur niður
og sundrar.
Múslímar og fordómar
Fordómar
Karim Askari
talsmaður
Menningarseturs
múslíma

Starfsgreinaráð samgöngu-, farartækja- og flutningsgreina á vegum mennta- og
menningarmálaráðuneytis boðar til upplýsingafundar um stöðu menntunar í
flutningagreinum. Fundurinn verður haldinn föstudaginn 25. febrúar 2011, kl 08.30 –
11.00 í Húsi atvinnulífsins Borgartúni 35, í fundarsal á 6. hæð.
Meginmarkmið þessa fundar er að vekja áhuga á námi í flutningagreininni innan formlega
skólakerfisins hér á landi. Framsögumenn munu kynna hvernig staðan er í dag og varpa ljósi
á mikilvægi þessarar faggreinar til framtíðar á Íslandi.
Dagskrá:
08.30 – 08.40 Morgunkaffi
08.40 – 08.50 Setning
Andrés Magnússon framkvæmdastjóri Samtaka verslunar- og þjónustu
08.50 – 09.10 „Frá Brasilíu til Búðardals“
Auður Þórhallsdóttir fulltrúi SA í starfsgreinaráði samgöngu-, farartækja- og flutningsgreina
09.10.– 09.30 Hvað þarf til að verða forstjóri flutningafyrirtækis?
Emil B. Karlsson forstöðumaður Rannsóknaseturs verslunarinnar
09.30 – 09.50 Hvaða möguleikar eru í stöðunni?
Jón B. Stefánsson skólameistari Tækniskólans
09.50 – 10.10 Diplómanám í flutningafræðum við Opna háskólann í HR
Kristján M. Ólafsson hagverkfræðingur, rekstrarráðgjafi hjá Netspor og stundakennari við HR
10.10 – 10.30 Ísland í lykilhlutverki í samgönguneti framtíðar
Húni Heiðar Hallsson lögfræðingur og heimskautaréttarfræðingur
10.30 – 11.00 Umræður
Fundarstjóri er Ólafur Finnbogason fulltrúi SA í starfsgreinaráði samgöngu-, farartækja- og flutningsgreina
Fundurinn er opinn og þátttakendum að kostnaðarlausu. Kaffi og meðlæti.
Skráning er á edda@idan.is eða lisbet@svth.is fyrir 24. febrúar n.k.
Upplýsingafundur um stöðu menntunar
í flutningagreinum 25. febrúar 2011
Staða og framtíð
náms í flutninga-
greinum