19. júní - 19.06.1979, Blaðsíða 54

Sigrún
Stefánsdóttir.
BARNIÐ 1979 var yfirskrift
norrænnar ráðstefnu sálfræðinga,
sem haldin var nýlega í Reykjavík.
Þar kom m.a. fram, að 20 — 30%
þeirra barna, sem búa í velferðar-
samfélögum eins og þau eru
stundum kölluð, eiga við mikil sál-
ræn vandamál að stríða og var
markmið ráðstefnunnar að reyna
að varpa ljósi á hvaða aðstæður í
samfélaginu það eru, sem skapa
vandamál hjá börnunum. Meðal
þeirra þátta, sem þar voru teknir
fyrir, var fjölskyldan.
Miklar breytingar hafa orðið á
gerð og hlutverki fjölskyldunnar og
hin seinni ár hafa ýmsir viljað gera
lítið úr gildi hennar fyrir einstakl-
inginn. Á ráðstefnunni „Barn
1979“ urðu hins vegar margir til
þess að halda hinu gagnstæða
fram. Finnski sálfræðingurinn Lea
Pulkkinen sagðist vera þeirrar
skoðunar að fjölskyldan tengdi
meðlimi sína þeim böndum, sem
leggja grundvöllinn að andlegum
þroska einstaklinganna. Hún
vitnaði í finnska rannsókn, sem
náði til barna á aldrinum 8—14
ára, og leiddi i ljós að fátt benti til
þess að mismunandi stétt eða
efnahagur hefði áhrif á félags-
þroska barnanna. Hins vegar hefði
stöðugleiki í umhverfi barnsins
mjög mikla þýðingu fyrir þroska
þess og andlega heill. Tíð búsetu-
skipti og það sem þeim fylgdi hefði
í för með sér ýmiss konar geðræn og
geðlíkamleg (,,sykosomat“) ein-
kenni.
Lea Pulkkinen sagði einnig, að
andinn á heimilinu skipti miklu
fyrir velferð barnsins. Samband
fjölskyldumeðlima einkenndist of
oft af eigingirni og tillitsleysi. For-
52
Norrænt sálfræðingaþing
BARNIÐ 1979
eldrar sýndu störfum og leik barna
sinna lítinn áhuga, sinntu ekki
andlegum þörfum þeirra og væru
þeim oft léleg fyrirmynd. Þetta
leiddi síðan til þess að börnunum
tækist ekki að vaxa upp úr sinni
eigin meðfæddu eigingirni. Eitt af
einkennum þess væri árásarhneigð
og óþekkt barnsins. Væri hæfileg
stjórnsemi foreldra og mikil sam-
skipti innan fjölskyldunnar heppi-
legustu hjálpartækin til eflingar
félagsþroska barnanna.
Pulkkinen benti á ýmsa þætti
sem gera börnum í fjölskyldum
erfitt fyrir. Eitt af því eru breyttar
þjóðfélagsaðstæður. I bændasam-
félaginu áður fyrr féllu börnin
eðlilega inn í myndina og höfðu
ákveðnum verkum og skyldum að
gegna. Þau voru þátttakendur. Nú
er þetta öðru vísi. I borgarsam-
félaginu vita börn litið um störf
þeirra fullorðnu, og fjölskyldulifið
einkennist af tómstundastarfi,
stundum fyrir framan sjónvarpið,
og skemmtunum, lifið á barna-
heimilinu einkennist af leik og
skólalífið af námi. Finnski sálfræð-
ingurinn telur að þessa aðgrein-
ingu þurfi að rjúfa, og gera börnin,
þegar i bernsku, virkari í þjóð-
félaginu og betur meðvituð um
þau störf, sem þar eru unnin. Hún
sagði að m.a. væri verið að gera
tilraun til þess að bæta úr þessu
með þvi að koma á fót nokkurs
konar vinnustofum í nágrenni
barnaheimila, þar sem fólk, sem
komið er á eftirlaun vinnur, og fá
börnin að koma þangað og reyna
og kynnast þar hinum ýmsu störf-
um.
Lea Pulkkinen sagði ennfremur
að það væri ýmislegt sem gott væri
fyrir foreldra að hafa i huga þegar
þcir væru að ala upp ung börn sin.
Eitt af því væri að börn þyrftu að
læra að bera virðingu fyrir full-
orðnu fólki til þess að þroska hæfi-
leikann til gagnkvæmrar virðing-
ar. Þá benti hún á að foreldrar
þyrftu að hafa í huga að grunnur-
inn að frístundastarfi barnanna
væri lagður mjög snemma, áður en
þau kæmust á skólaaldur, og það
lenti því í verkahring foreldranna
að leggja þennan grunn. Þau
þyrftu að gefa börnunum tækifæri
til að komast í snertingu við
menningarlíf og frístundastörf
áður en barnið gerði nokkra kröfu
um það sjálft. Þá væri það mikil-
vægt að foreldrar sýndu skólanámi