Morgunblaðið - 28.02.2009, Blaðsíða 30

30 Umræðan
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 28. FEBRÚAR 2009
NÚ STENDUR
yfir allsherj-
aratkvæðagreiðsla í
VR um formann,
stjórn og trún-
aðarráð. Verulegrar
vanþekkingar gætir í
málflutningi nokk-
urra frambjóðenda
um félagið, stjórnun
þess og starfsemi. Ítrekað hafa
komið fram rangfærslur og hrein
ósannindi á bloggsíðum þeirra og í
viðtölum við þá í fjölmiðlum og sé
ég mig knúinn til að leiðrétta það
hér.
Formannsframbjóðendurnir
Kristinn Jóhannesson og Lúðvík
Lúðvíksson ásamt talsmanni ann-
ars listans sem er í framboði, Ástu
Jónasdóttur, halda því t.d. fram að
stjórnun VR einkennist af ólýð-
ræðislegum vinnubrögðum og að
færa þurfi félagið „aftur“ til fólks-
ins. Þetta vekur furðu mína. Það
rétta er að lýðræði innan VR hef-
ur aukist mikið á síðustu árum
enda mikil áhersla verið lögð á
það. Ég held því fram að fá félög
séu lýðræðislegri. Lýðræði innan
VR endurspeglast m.a. í:
1. VR hefur auglýst árlega,
bæði í almennum fjölmiðlum og í
miðlum félagsins, eftir áhugasöm-
um félagsmönnum til að bjóða sig
fram til stjórnar og trúnaðarráðs
sem og til stjórnar lífeyrissjóðsins.
Þeir sem hafa sýnt þessu áhuga
síðustu ár hafa undantekningalítið
fengið brautargengi, þvert á það
sem fram kemur í máli frambjóð-
enda. Tveir af frambjóðendum til
stjórnar sem buðu sig fram á Ný-
ársfundi VR voru kosnir í vara-
stjórn en höfnuðu því, Ásta Jón-
asdóttir og Ragnar Þór
Ingólfsson.
2. Lögð hefur verið áhersla á að
trúnaðarráð endurspegli félagið,
s.s. hlutfall kynjanna, skiptingu
eftir búsetu og fjölbreytileika í
störfum og atvinnuvegum fé-
lagsmanna. Trúnaðarráð kemur að
stefnumótun félagsins, stjórnun
þess og ákvarðanatöku. Það er
mikilvægt að frambjóðendur til
trúnaðarstarfa hjá VR geri sér
grein fyrir því hversu gríðarlega
mikilvægu hlutverki trúnaðarráð
gegnir.
3. VR hefur lagt mikla vinnu í
að endurskoða lög VR, og hefur
breytt þeim til að auðvelda fram-
boð einstaklinga til formanns og
stjórnar og að tryggja reglulega
endurnýjun í forystu félagsins.
Aðgengi að félaginu er
mikið.
4. VR hefur haldið
reglulega morgunverð-
arfundi, sem rúmlega
fjögur þúsund fé-
lagsmenn hafa setið,
þar sem rætt er um
stjórnun félagsins,
ákvarðanir þess,
áherslur, stefnumótun
o.s.frv.
5. Trúnaðarmenn á
vinnustöðum eru mik-
ilvæg tenging milli félags og fé-
lagsmanna og mikil áhersla lögð á
að fjölga trúnaðarmönnum, upp-
fræða þá og virkja þá í stjórnun
og stefnumótun félagsins. Trún-
aðarmenn taka t.d. þátt í Nýárs-
fundum, stefnumótun, umræðu um
kjarasamninga og mörgu fleiru.
Það hefur því miður stundum ver-
ið erfitt að fá félagsmenn til að
taka að sér starf trúnaðarmanns,
það er erfitt og stundum vanþakk-
látt. Núna hefur orðið vakning um
mikilvægi þeirra, e.t.v. vegna þess
að þörfin hefur sjaldan verið
meiri. Annar frambjóðenda til for-
manns hefur lýst því yfir að hann
hyggist svo gott sem setjast að á
vinnustöðum og tryggja þannig
hagsmuni starfsmanna. Hafa verð-
ur í huga að fulltrúar stéttarfélaga
eiga erfitt með að fara inn á
vinnustaði í óþökk vinnuveitanda,
þá er mikilvægast að gæta að
hagsmunum starfsmannanna á
hvern þann hátt sem mögulegt er.
6. Gerðar eru reglulegar kann-
anir meðal félagsmanna um við-
horf þeirra til stærri ákvarðana
félagsins, s.s. áherslna í kjara-
samningum, viðhorf til ýmissa
þátta í rekstrinum o.s.frv.
7. Unnið hefur verið bæði með
rýnihópum og málefnahópum fé-
lagsmanna vegna tiltekinna verk-
efna. Það verður að gæta sann-
girni í kosningabaráttu sem
þessari. Það hefur því miður ekki
verið gert. Nú er meiri þörf en
nokkru sinni fyrr á þekkingu og
fagmennsku bæði starfsmanna og
forystusveita stéttarfélaga. VR
býr að áralangri kunnáttu og
reynslu. Fórnum því ekki.
Lýðræði í VR
Gunnar Páll Páls-
son fjallar um
stjórnun og starf-
semi VR
Gunnar Páll Pálsson
» Það verður að gæta
sanngirni í kosn-
ingabaráttu sem þess-
ari. Það hefur því miður
ekki verið gert.
Höfundur er formaður VR.
AFS-skiptinema-
samtökin á Íslandi eru
alþjóðleg fræðslu-
samtök sem hafa sent
íslensk ungmenni utan
til skiptinemadvalar sl.
52 ár. Íslendingarnir
sem hafa farið utan
með samtökunum
skipta orðið þúsundum
og löndin sem þeir hafa dvalið í má
telja í tugum. AFS á Íslandi eru
þannig orðin rótgróin samtök sem
byggja á reynslu og þekkingu. Sam-
tökin eru ekki rekin í hagnaðarskyni
og eru óháð trúfélögum, stjórn-
málaflokkum og öðrum hagsmuna-
samtökum. AFS-samtökin eru starf-
rækt í yfir 50 löndum víðsvegar um
heiminn og bjóða upp á skiptinema-
dvöl í hálft ár eða heilt ár, sjálfboða-
liðadvalir auk styttri sumardvala
þar sem ýmislegt er í boði, eins og
fornleifauppgröftur, tungumálanám,
fótboltanámskeið o.s.frv. Vinsælasta
dvölin sem AFS býður upp á er árs-
dvöl þar sem skiptineminn dvelur í
ákveðnu landi, hjá þarlendri fjöl-
skyldu og gengur í skóla.
Fyrir nokkru bárust AFS á Ís-
landi þau skemmtilegu tíðindi að
Menntaskólinn í Kópavogi hygðist
ætla að meta árs skiptinemadvöl
ungmenna sem fara á vegum AFS til
12 eininga. AFS-skiptinema-
samtökin fagna þessari víðsýni skól-
ans og viðurkenningu hans á því
óformlega námi sem skiptinemadvöl
veitir ungu fólki. Skiptinemadvöl er
skóladvöl og skuldbindur þátttak-
andinn sig til að stunda skólann vel,
læra tungumálið og aðlagast menn-
ingu landsins. Þegar þetta þrennt
gengur upp hjá nemanum hlýtur sá
sami að launum ómetanlega mennt-
un, bæði formlega og óformlega.
Vissulega lærir skiptineminn mikið
og einnig í skólanum þar sem hann
stundar hefðbundið nám. Neminn
lærir nýtt tungumál og fræðist um
landafræði og sögu
dvalarlandsins. Það er
hins vegar sú óform-
lega menntun sem við-
komandi hlýtur sem er
það dýrmætasta sem
dvölin gefur, að und-
anskildu því að eignast
nýja fjölskyldu og mik-
ið af vinum sem auðga
lífið til framtíðar. Hin
óformlega menntun
hlýst fyrst og fremst af
því hugrekki sem 16-18
ára ungmenni sýna
þegar þau taka þá stóru ákvörðun að
leggja land undir fót, kveðja fjöl-
skyldu og vini og fara til dvalar í
ókunnugu landi hjá ókunnugri fjöl-
skyldu. Að taka slíka ákvörðun eflir
sjálfstraust viðkomandi og gerir
hann færari í samskiptum á milli
ólíkra menningarheima og gerir
hann öruggari gagnvart hinu
óþekkta. Rannsóknir sem hafa verið
gerðar sýna einmitt fram á að skipti-
nemar læra mikið á skiptinemaárinu
sínu og breytast með ýmsum hætti.
Rannsókn sem var gerð á þriggja
ára tímabili og lauk árið 2005 sýndi
meðal annars að fyrrverandi skipti-
nemar á vegum AFS áttu mun auð-
veldara en félagar þeirra sem ekki
höfðu farið sem skiptinemar með að
eignast vini frá öðrum menning-
arsvæðum/löndum, áttu auðveldara
með að skilja ólíka menningu, töluðu
frekar erlend tungumál reiprenn-
andi og voru öruggari með sig á
ferðalögum erlendis. Auk þess sem
skiptinemarnir hættu að skilgreina
önnur menningarfélög út frá stöðl-
uðum ímyndum. Eldri rannsóknir
gerðar á AFS-skiptinemum höfðu
einmitt sýnt fram á fyrrgreinda
þætti en einnig að fyrrverandi AFS-
skiptinemar eiga auðveldara með að
aðlaga sig annars konar menningu,
þeir þróa með sér dýpri meðvitund
gagnvart ólíkum gildum og hefðum
sem geta stýrt hegðun fólks og
leggja þar af leiðandi aukinn skiln-
ing í fjölbreytileika mannfólks. Þá
sýna rannsóknir fram á aukningu á
gagnrýninni hugsun hjá fyrrverandi
AFS-skiptinemum. Að lokum er at-
hyglisvert að skoða rannsóknir sem
einnig hafa sýnt fram á það að fyrr-
verandi AFS-skiptinemar stunda
frekar háskólanám erlendis, tala
frekar mörg tungumál og hafa frek-
ar doktorsgráðu en aðrir sem ekki
höfðu farið sem skiptinemar. Við hjá
AFS höfum lagt mikla áherslu á það
að pakka skiptinemadvölinni inn í
stærri fræðslupakka. Öflug und-
irbúningsnámskeið eru haldin fyrir
brottför og eru þau sífellt í end-
urnýjun og þróun. Með góðum und-
irbúningi verða skiptinemarnir bet-
ur í stakk búnir til að takast á við
dvölina og geta þar af leiðandi nýtt
sér menntunargildi hennar betur.
Þá bjóðum við upp á heimkom-
unámskeið eftir að dvöl lýkur þar
sem skiptinemanum er kennt að
pakka ekki reynslunni ofan í skó-
kassa heldur nýta sér hana sem
grunn að frekari reynslu og lær-
dómi. Til dæmis með því að halda
áfram að viðhalda tungumálinu og
halda tengslunum við skiptinema-
landið sitt. Þeim skiptinemum sem
ná að tileinka sér menntun dval-
arinnar, bæði hina formlegu og
óformlegu, eru allir vegir færir og
með réttu mætti kalla slíka menntun
leiðtogaþjálfun. Enda hafa margir
fyrrverandi skiptinemar öðlast
„frama“, bæði persónulega sem
starfslega. AFS á Íslandi fagnar þar
af leiðandi að Menntaskólinn í Kópa-
vogi skuli stíga þetta stóra skref og
við vonum að aðrir skólar feti í fót-
spor MK og viðurkenni hina óform-
legu menntun AFS enda höfum við
ávallt átt gott samstarf bæði við
framhalds- sem og grunnskóla
landsins.
Mikilvægi alþjóðlegrar
menntunar fyrir ungt fólk
Eyrún Eyþórsdóttir
skrifar um starf-
semi AFS á Íslandi
og víðar
»Menntaskólinn í
Kópavogi metur nú
ársdvöl íslenskra skipti-
nema sem fara á vegum
AFS til 12 eininga.
Eyrún Eyþórsdóttir
Höfundur er framkvæmdastjóri AFS
á Íslandi.
ENDURHÆFING
hjá læknum, sjúkra-
þjálfurum og öðru
heilbrigðisstarfsfólki
er mikilvæg og nauð-
synleg öllum sem
lenda í slysum. Mark-
miðið er að sjálfsögðu
að draga sem mest úr
afleiðingum slyssins. Fram-
kvæmdin hefur því verið sú að
þeim sem ber skaðabótaábyrgð á
slysinu, sem venjulega eru vá-
tryggingarfélög, er skylt að greiða
einnig sjúkrakostnað, þ.m.t. kostn-
að vegna sjúkraþjálfunar og lyfja-
kaupa.
Þann 5. febrúar síðastliðinn féll
athyglisverður dómur í Héraðs-
dómi Reykjavíkur í máli nr.
E-4703/2008. Undirritaður gætti
hagsmuna konu sem neyddist til
að höfða mál gegn vátrygging-
arfélagi til að fá sjúkrakostnað
sinn vegna umferðarslyss greidd-
an.
Aðalatriði þessa máls var að
konan, sem lenti í umferðarslysi
árið 2005, þurfti á sjúkraþjálfun
að halda í kjölfarið. Vátrygging-
arfélagið sem var greiðsluskylt
vegna umferðarslyssins neitaði
hins vegar að greiða sjúkraþjálf-
unar- og lyfjakostnað sem féll til
eftir svokallaðan stöðugleika-
tímapunkt (batahvörf), sem í
þessu tilviki var talinn hafa verið
þremur mánuðum eft-
ir slysið.
Upphaflega var
konunni vísað til
sjúkraþjálfara af
heimilislækni, sem
skrifaði einnig upp á
lyfseðil fyrir hana. Þá
lá fyrir læknisvottorð
sérfræðings í bækl-
unarlækningum sem
taldi hana hafa haft
mikið gagn af sjúkra-
þjálfun, og síðast en
ekki síst lágu fyrir
greinargerðir tveggja sjúkraþjálf-
ara þar sem meðferð hennar í
kjölfar slyssins var lýst með ít-
arlegum hætti.
Sjúkraþjálfunarkostnaður kon-
unnar var bæði eðlilegur og nauð-
synlegur. Hún fór til sjúkraþjálf-
ara að læknisráði og meðferðin
var henni mikilvæg í því skyni að
lágmarka tjón hennar, svo sem
henni er skylt að gera samkvæmt
meginreglum skaðabótaréttar.
Héraðsdómur taldi sannað að
hin slasaða hefði haft verki vegna
meiðsla sem hún hlaut í umferð-
arslysinu og að nauðsynlegt hefði
verið að leita bóta á þeim með
sjúkraþjálfun og lyfjum. Dóm-
urinn komst að þessari niðurstöðu
þrátt fyrir að matsmenn teldu síð-
ar í matsgerð að heilsufar hennar
hefði verið orðið stöðugt töluvert
fyrir þann tíma sem hún var í
sjúkraþjálfuninni og neytti
lyfjanna.
Vátryggingarfélagið var því
dæmt til að greiða allan sjúkra-
kostnaðinn vegna umferðarslyss-
ins auk dráttarvaxta og máls-
kostnaðar.
Dómur Héraðsdóms Reykjavík-
ur frá 5. febrúar 2009 er skýrt
fordæmi, en staðfestir í raun þá
framkvæmd sem þótt hefur eðlileg
og sanngjörn fram að þessu. Með
dóminum er staðfest að þeir sem
lenda í umferðarslysum, og eftir
atvikum öðrum slysum, eiga rétt á
því að fá sjúkrakostnað sinn bætt-
an. Þessi réttur er hvorki bundinn
sérstökum tímamörkum né fjölda
skipta sem leita þarf aðstoðar sér-
fræðilækna, sjúkraþjálfara eða
annarra fagmanna, svo lengi sem
það er í tengslum við afleiðingar
slyssins. Verklags- eða innanhúss-
reglur einstakra vátrygging-
arfélaga geta ekki svipt tjónþola
þessum lögbundna rétti sínum.
Það er öllum í hag að þeir sem
lenda í slysum eigi þess kost að
stunda nauðsynlega endurhæfingu
án þess að verða fyrir fjártjóni af
þeim sökum. Það hefur Héraðs-
dómur Reykjavíkur nú staðfest.
Sjúkrakostnaður vegna slysa
Tómas Hrafn
Sveinsson skrifar
um greiðslur bóta
vegna sjúkraþjálf-
unar eftir slys
» Vátryggingarfélagið
var því dæmt til að
greiða allan sjúkra-
kostnaðinn vegna um-
ferðarslyssins auk
dráttarvaxta og máls-
kostnaðar.
Tómas Hrafn Sveinsson
Höfundur er lögmaður hjá Lands-
lögum - lögfræðistofu.
576
2039
3820
4674
5176
5991
10928
12651
14662
15032
15632
15778
16619
17153
18005
20624
20922
21479
21511
22187
22255
23053
23210
23596
23954
25133
25282
25323
25503
25920
26139
26226
26378
26383
26642
27061
27262
27419
29472
29516
29987
31216
32366
33527
33994
35470
35824
38575
38672
40495
46781
47518
47781
48106
50440
50841
50973
52276
52492
55094
55403
55620
55912
56527
57367
57384
58007
58776
59763
59867
60983
64470
65280
66958
67963
68304
68338
69156
69270
70590
73263
74305
76567
76772
77429
79088
79828
80048
80347
81052
81054
81176
81345
81580
81937
82701
85317
85463
85887
86912
87317
87455
88215
91716
94215
94729
101153
101616
102776
105132
105226
105472
106388
106622
106876
107356
108241
108624
108815
109185
110042
110148
110616
113309
116063
116118
116566
117438
117931
119511
120620
122766
124021
124909
Happdrætti
húsnæðisfélagsins SEM
útdráttur 2009
210
3654
4825
4957
5527
12147
12779
14037
14530
14951
15964
18304
20528
21287
22686
23894
26986
28029
28406
29094
31840
32022
35009
41348
44804
44873
47414
47880
50640
50748
51915
52137
53139
56021
56631
61353
63668
72080
79603
83376
83413
83497
85723
90181
92845
93617
95388
97329
98220
103953
104691
105452
106649
110946
115912
117432
117993
121260
122735
124313
Ferðavinningur frá Heimsferðum, verðmæti 200.000 kr.
Vinninga ber að vitja innan árs birt án ábyrgðar.
Þökkum stuðninginn.
Einnig er vinningaskrá á sem.is
Ferðavinningar frá Heimsferðum, verðmæti 100.000 kr.