Morgunblaðið - 10.08.2009, Síða 22

22 Umræðan
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 10. ÁGÚST 2009
Jón Sigurðsson
skrifar í leiðara
Fréttablaðsins 14. júlí:
„Þjóðrækni,
samvinna og kristni
hafa ekki verið í tísku
um langt skeið. Þau
gleymast í græðginni
og efnishyggjunni. En
í þeim eru ómetanleg
verðmæti. Þau eru
bjarghringir.“
Kirkjan og þjóðarsagan
Undir þessi orð skal heils hugar
tekið enda byggja þau á reynslu lið-
ins tíma. Því verður ekki með rökum
andmælt að kirkjan hafi verið ís-
lenskri menningu og þjóðfélagi
björgunahringur; að prestarnir fyrr-
um hafi verið fremstir í flokki þeirra
sem unnu að framfaramálum sveit-
anna á grundvelli samvinnu, sam-
ábyrgðar og umhyggju fyrir velferð
náungans. Þeir hafa í ræðum sínum,
sálmum og biblíuskýringum varað
við skaðræði græðginnar og efn-
ishyggjunnar. En þessar raddir hafa
ekki heyrst sem skyldi, verið hjá-
róma eða kafnað og e.t.v. hefur ekki
verið sami krafturinn á bak við þær
og áður.
En viljinn og hugsjónin er fyrir
hendi og þá vaknar spurningin
hvaða fyrirkomulag henti best til
þess að hún fái að njóta sín. Hvernig
getur kristilegt safnaðarstarf orðið
björgunarhringur þjóð sem er í
kreppu, fólki sem skimar eftir leið-
arljósi og einstaklingum sem vilja
vinna sig saman út úr ógöngum? Nú
er verkefnið að bjarga þjóðinni sem
heild, efla samstöðu hennar og um-
hyggjuna fyrir þeim sem standa
höllum fæti.
Kristnin í fangi ríkisvaldsins
Fólk ber mikið traust til evang-
elísku-lúthersku þjóðkirkjunnar og
það leitar til presta og í kirkjurnar
þegar erfiðleikar steðja að. Flestir
bera börn sín til skírnar og biðja
með þeim bænir til algóðs Guðs og
sonar hans sem er Jesús, bróðir
besti. Stjórnvöld gera sér grein fyrir
mikilvægi þeirra gilda sem knýja
kirkjuna áfram sem félagslegt afl.
Þau vilja styðja hana og vernda svo
hún geti sem best innrætt hinum
ungu kristin gildi og verið farvegur
fólks sem hefur ríka réttlætiskennd
og þörf fyrir að láta gott af sér leiða.
Lengi fannst kirkjunni hin nánu
tengsl við ríkisvaldið hindra
hana í að ná tilgangi sínum. Al-
þingi fór með löggjafarvald í málum
kirkjunnar og setti lög um starfsfólk
hennar og ráðherra fór með ákvörð-
unarvald í flestum málum. Þessir
aðilar voru oft áhugalitlir og svifa-
seinir svo kirkjan taldi sig ekki geta
nýtt tækifæri sín sem skyldi til að
hafa áhrif á samfélagið og láta til sín
taka.
Ríkisvaldið hlustaði á talsmenn
kirkjunnar og gaf henni aukið sjálf-
stæði og frelsi. Það gerðist með
samningi ríkis og kirkju um kirkju-
jarðir og lögum um þjóðkirkjuna
sem sjálfstætt trúfélag sem alþingi
samþykkti fyrir 12 árum.
Stjórn, staða og
starfshættir dagsins í dag
Síðasta kirkjuþing sendi frá sér til
alþingis tillögu að nýjum ramma-
lögum um þjóðkirkjuna sem það
vill að komi í staðinn fyrir lögin
um stjórn, stöðu og starfshætti
þjóðkirkjunnar frá 1997. Ýmislegt
er þar til bóta, en annað þarf að
skoða betur og kanna nánar í ljósi
reynslu umliðins áratugar og með
nýjar aðstæður í íslensku þjóðfélagi
í huga. Nýja frumvarpið miðar um
of að því að viðhalda því fyr-
irkomulagi sem fest hefur í sessi
undanfarinn áratug. Við spyrjum:
Hefur safnaðarstarfið orðið virkara
sl. tíu ár? Er kristileg starfsemi al-
mennari og áhrifaríkari nú en áður?
Er hægt að bæta og gera núverandi
starfshætti og stjórn kirkjunnar ár-
angusríkari þannig að hún geti kom-
ið til móts við þær væntingar sem
gerðar eru til hennar?
Hefur þjóðkirkjan þróast í átt til
frekara lýðræðis eins og vonir stóðu
til þegar lögin lágu fyrir?
Það er rík ástæða til að hvetja til
opinnar og almennrar umræðu um
stjórn, stöðu og starfshætti kirkj-
unnar svo hún megi verða virkari
þjóðkirkja. Við tökum undir með
Jóni Sigurðsyni í áðurnefndum leið-
ara þegar hann ræðir um þjóðrækni,
samvinnu og kristni og segir: „Ein-
mitt núna er þörf á að brýna þessar
hugsjónir fyrir Íslendingum.“
Kirkjan sem björgunarhringur
Eftir Pétur Pét-
ursson og Skúla
Sigurð Ólafsson
»Er hægt að bæta og
gera núverandi
starfshætti og stjórn
kirkjunnar árangursrík-
ari þannig að hún geti
komið til móts við þær
væntingar sem gerðar
eru til hennar?
Skúli S. Ólafsson
Pétur Pétursson er prófessor í guð-
fræði við Háskóla Íslands. Skúli Sig-
urður Ólafsson er sóknarprestur í
Keflavík.
Pétur Pétursson
EITT tonn af út-
fluttum fiski gaf okkur
260 þúsund krónur í
gjaldeyristekjur í
fyrra. Eitt tonn af áli
gaf 210 þúsund krón-
ur. Eitt tonn af túr-
istum gaf hins vegar
2,6 milljónir króna
(miðað við 12 ferða-
menn í hverju tonni).
Vissulega er ekki
venjan að bera saman
tonn af fólki og tonn af vörum. En
með því að gera það átta kannski
fleiri sig á því hversu mikilvægt
það er fyrir okkur Íslendinga að fá
sem flesta erlenda ferðamenn
vegna þess hvað þeir eru mikilvæg
uppspretta gjaldeyristekna. Meira
en helmingur gjaldeyristeknanna
verður eftir í landinu sem hreinar
útflutningstekjur, sem er mun
hærra hlutfall en af áliðnaðinum.
Vissulega eru heildartekjur sjáv-
arútvegs og áliðnaðar meiri en hjá
ferðaþjónustunni. En á meðan
1.500 manns starfa við
álframleiðslu, þá hafa
8.600 manns atvinnu
af ferðaþjónustu. Aug-
sýnilega skiptir hvert
ferðamannatonn tölu-
verðu máli.
Fiskurinn í sjónum
er takmarkaður og
orka til álframleiðslu
sömuleiðis. Hins vegar
er nóg til af ferða-
mönnum sem vilja
heimsækja Ísland. Í
fyrra komu hingað
rúm 40 þúsund tonn af
erlendum ferðamönnum. Það var
lítið brot af heildar„stofninum,“
sem hljóðar upp á tugmilljónir
tonna.
En í stað þess að herða markaðs-
sókn til að fá fleiri ferðamenn hafa
stjórnvöld meira eða minna lagt
niður slíkt landkynningarstarf á
þessu ári. Íslandsstofa, sem á að
taka við þessu verkefni, verður
ekki stofnuð fyrr en á næsta ári. Á
sama tíma ríkir gríðarlega mikil
óvissa um komur erlendra ferða-
manna hingað næsta vetur. Þörfin
á sameiginlegu markaðsstarfi rík-
isins og ferðaþjónustunnar er því
afar brýn.
Athygli ráðamanna helst jafnan
óskipt þegar rætt er um svo og svo
mörg tonn af fiski eða þúsundir
tonna af áli. Að ekki sé talað um
megawött, þá takast þeir á loft.
Leiðin til að opna augu ráðamanna
fyrir aðkallandi aðgerðum í land-
kynningunni er augsýnilega að
hætta að tala um ferðamenn sem
einstaklinga, en fara þess í stað að
fjalla um þá í tonnatali.
Fáum fleiri tonn af túristum
Eftir Hallgrím
Lárusson » Í stað þess að herða
markaðssókn til að
fá fleiri ferðamenn hafa
stjórnvöld meira eða
minna lagt niður slíkt
landkynningarstarf á
þessu ári.
Hallgrímur
Lárusson
Höfundur vinnur að sölu- og mark-
aðsmálum í ferðaþjónustu.
HRINGLANDAHÁTTUR vinstri
grænna í sambandi við varn-
armálin ber ekki vott um að skiln-
ingur þeirra á ástandi mála í þeim
efnum og afleiðingarnar af stuðn-
ingi þeirra við
aðild að ESB
vegna þrýstings
frá Evrópukröt-
unum liggi ljósar
fyrir þeim.
Ágreining-
urinn um
loftrýmis-
gæsluna er gott
dæmi um það.
Það er að vísu
rétt að mínu
mati, að loftrýmisgæslan sem slík
hefur enga raunverulega hern-
aðarlega þýðingu þar sem hún er
ekki stöðug. Hugsanlegur óvinur
gæti gert árás á þeim tíma sem
engin loftrýmisgæsla er í gangi.
Hún hefur samt sem áður póli-
tíska þýðingu svo lengi sem við
erum í NATO. Hún þýðir einfald-
lega að NATO-ríkin staðfesta
stuðning sinn við varnir landsins
og að þau muni koma okkur til
hjálpar ef á okkur verði ráðist. En
reyndar gildir hið sama þótt hætt
verði við loftrýmisgæsluna vegna
aðildar okkar að NATO.
Að öðru leyti hefur loftrýmis-
gæslan praktíska þýðingu fyrir
loftheri bandalagsins því hún gerir
þeim kleift að æfa varnirnar um
leið og hún veitir mikilvæga þjálf-
un fyrir flugherina en í Evrópu er
orðið frekar þrengt að slíkum æf-
ingum.
Stuðningur VG við Evr-
ópustefnu kratanna getur leitt til
þess að Ísland gerist aðili að
bandalaginu. Það myndi þýða að
fullveldi landsins væri fyrir bí.
Nú þegar Evrópuríkin hamast á
okkur vegna Icesave og annarra
skulda óreiðumanna og fjár-
glæframanna sem urðu til í út-
rásaræðinu eru VG tvístígandi í
þeim málum. Mér sýnist að heild-
arskuldir vegna þessara hvít-
flibbaglæpa séu orðnar þjóðinni
um megn.
Kratar reyna nú með blekk-
ingum að afla fylgis við aðild, m.a.
með því að telja mönnum trú um
að auðlindir þjóðarinnar séu ekki í
hættu og að við getum samið um
þær. Þetta er bull. Ef Ísland læt-
ur glepjast til að láta innlima sig í
ESB munu auðlindir okkar til sjós
og lands lenda í klóm ESB. Nú er
hafið kapphlaup um auðlindir í
norðurhöfum og eru það einkum
Rússar, Kanadamenn og Norð-
menn auk Dana (vegna Græn-
lands) sem deila um þær. Það yrði
því mjög mikilvægt fyrir hags-
muni ESB á þeim slóðum ef Ís-
land og íslensk auðlindalögsaga
væri orðin hluti af ESB. Þá myndi
ekkert hindra ESB í því að koma
sér upp herstöðvum hér á landi til
að gæta hagsmuna sambandsins á
norðurslóðum.
Evrópusambandið stefnir að því
að verða stórveldi og hefur alla
burði til þess. Það mun einnig
leggja vaxandi áherslu á að koma
sér upp sameiginlegum herafla,
Evrópuhernum, og mun hann
krefjast herstöðva á Íslandi eftir
að það hefur verið innlimað í ESB
með aðstoð VG. Þras sumra full-
trúa VG á þingi um loftrým-
isgæslu NATO er því lítilvægt
miðað við þau hernaðarumsvif sem
aðild að ESB mun koma til að
verða hér á landi, ef svo illa færi.
Ef VG er einhver alvara í yfir-
lýstri andstöðu við aðild að ESB
(fyrir kosningar) þá ætti það að
sameinast samtökum andstæðinga
aðildar í öllum flokkum og mynda
órofa heild með þeim. Við verðum
að bjarga Íslandi frá lands-
ölupólitík Evrópukratanna.
Áfram Ísland!
HERMANN ÞÓRÐARSON,
fyrrverandi flugumferðarstjóri.
Frá Hermanni Þórðarsyni
Hermann
Þórðarson
Tvískinnungur
í varnarmálum
BRÉF TIL BLAÐSINS
Móttaka aðsendra greina
MORGUNBLAÐIÐ birtir alla
útgáfudaga aðsendar umræðu-
greinar frá lesendum. Blaðið
áskilur sér rétt til að hafna
greinum, stytta texta í samráði
við höfunda og ákveða hvort
grein birtist í umræðunni, í bréf-
um til blaðsins eða á vefnum
mbl.is. Blaðið birtir ekki greinar,
sem eru skrifaðar fyrst og
fremst til að kynna starfsemi
ofarlega á forsíðu mbl.is. Einnig
er hægt að slá inn slóðina
www.mbl.is/sendagrein
Ekki er lengur tekið við grein-
um sem sendar eru í tölvupósti.
Í fyrsta skipti sem formið er
notað þarf notandinn að nýskrá
sig inn í kerfið, en næst þegar
kerfið er notað er nóg að slá inn
netfang og lykilorð og er þá not-
andasvæðið virkt.
einstakra stofnana, fyrirtækja
eða samtaka eða til að kynna
viðburði, svo sem fundi og ráð-
stefnur.
Innsendikerfið
Þeir sem þurfa að senda
Morgunblaðinu greinar eru vin-
samlega beðnir að nota inn-
sendikerfi blaðsins. Formið er
undir liðnum „Senda inn efni“
VÍSA til greinar þinnar í
Morgunblaðinu 8. ágúst. Af því
að við erum sammála um hversu
mikilvægt er að Icesave-málið
verði Íslendingum skiljanlegt
óska ég svara við eftirfarandi:
1. Er það rétt skilið hjá mér
að ábyrgð Íslands gagnvart inni-
stæðueigendum Landsbankans í
London felist í því að tryggja
þeim að þeir fái 20.887 evrur frá
bankanum eigi þeir svo háa inn-
eign?
2. Er það rétt skilið hjá mér
að samningurinn við Breta feli í
sér að þótt þrotabú Landsbank-
ans nái að greiða ábyrgðina að
fullu, þ.e. greiða 20.887 evrur
upp í innistæðu, þá þurfi Ísland
samt að borga? Getur verið að
umframgreiðslan nemi hundr-
uðum milljarða króna miðað við
þau endurgreiðsluhlutföll frá
þrotabúi Landsbankans sem
vænst er?
3. Þú staðfestir að „tækni-
lega“ sé rétt að gjalddagi
ábyrgðar Íslands sé síðar en
upphafsdagur vaxta samkvæmt
samningnum. Þér finnst ekki
færð frambærileg rök fyrir því
að vaxtagreiðslurnar eigi að
hefjast á gjalddaga ábyrgð-
arinnar. Mér finnst 23 milljarða
króna sparnaður íslenska rík-
isins, sem er varlega áætlað,
vera frambærileg rök. Hefur
gleymst að Ísland er ekki skuld-
ari gagnvart reikningshöfunum
heldur gekkst Ísland undir
ábyrgð sem verður virk eftir
ákveðnum reglum?
4. Að lokum. Hver hefur hald-
ið því fram að kröfur íslenska
tryggingasjóðsins eigi að njóta
„sérstaks forgangs“ (enska su-
per priority)? Byggjast nið-
urstöður Ragnars H. Hall,
Harðar F. Harðarsonar, Eiríks
Tómassonar, Lárusar Blöndal
og Stefáns Más Stefánssonar
ekki einmitt á því að krafa inni-
stæðueiganda sé ein krafa og
haldi áfram að vera ein krafa í
höndum fleiri en eins aðila þótt
íslenskir eða erlendir trygg-
ingasjóðir leysi hana til sín að
hluta?
Með von um skjót svör.
Helga Jónsdóttir
Fyrirspurn til
Indriða H.
Þorlákssonar
Höfundur er bæjarstjóri
í Fjarðabyggð.