Teningur - 01.06.1989, Síða 14

Teningur - 01.06.1989, Síða 14
JORGE LUIS BORGES HRINGLAGA RÚSTIR Enginn sá til þá nafnlausu nótt þegar hann steig á land. Enginn sá heldur kænu úr bambus sökkva í helga leðju. En fáum dögum síðar vissu allir, að maðurinn þögli var að sunnan. Úr einu þeirra þorpa sem standa ofar með ánni, óendanlega mörg og dreifð um illfæra fjallshlíð. Þar efra er Zend- ískan ekki enn orðin menguð af grísku og holdsveiki sjaldgæf. Það var einnig á allra vörum, að fyrst laut sá gráhærði fram og kyssti leðjuna, vóg sig að því búnu upp á bakkann. Ekki greiddi hann frá sér sefið (líklega fann hann ekki til) og skarst því til blóðs. Frá ánni skreið hann þrekaður og blóðrisa upp að hringrústinni. Þar trónir tígur eða hestur úr steini og ber ýmist lit af loga eða af ösku. Til forna var hringbygging þessi hof en varð eldi að bráð og nú orðin saurguð af illu lofti frumskógarins. Guðinn var ekki lengur tignaður af mönnum. Ókunni maöurinn lagðist til svefns undir fótstalli styttunnar. Hann vakn- aði við að sól var hátt á lofti. Hann furðaði sig ekki á því að sár hans skyldu gróin, heldur lagði aftur dauf- leg augun og sofnaði. Ekki af veik- leika holdsins, heldur mætti viljans. Hann vissi að hann þurfti hofsins með, ef óhagganleg ætlun hans átti að ná fram. Einnig vissi hann af hent- ugri hofrúst neðar með ánni sem ágangur trjánna hafði ekki kviksett fremur en þessa. Sú var til forna helguð guðum sem nú voru brunnir og dauðir. Það var ekki eftir neinu að bíða, hann varð að dreyma. Nærri miðnætti vaknaði hann við að skrækti fugl í raunum. Hann fann spor eftir berfætta menn, fáeinar fíkjur og krukku. Greinilegt var að innfæddir höfðu úr öruggri fjarlægð haft njósn af svefnförum hans. Af þeim sökum hafði hann andvara á sér þó trúlega álitu þeir að hann nyti verndar eða grunuðu hann um galdur. Samt fór um hann óttahrollur og hann leitaði afdreps í skoti, líku gröf og bjó sér þar bæli, hulinn framandi gróðri. Markmiði hans var ekki ómögulegt að ná, þó yfirnáttúrulegt væri. Hann vildi dreyma sér mann, vildi dreyma hann út í æsar og skjóta honum yfir í veruleikann. Þessi ætlun að galdra þandist um gervalla sálina. Hefði ein- hver innt hann að réttu nafni eða minnst á atburð úr fyrra lífi, hefði fátt orðið um svör. Hofið hentaði vel vegna þess að það var í eyði og veggir byrgðu nærri því sýn á heiminn úti. Nálægð vinnandi fólks kom honum líka til góða. Það tók upp hjá sjálfu sér, að sjá fyrir óbrotnum þörfum hans. Það færði honum nær- ingu, hrísgrjón og ávexti, svo nægði líkama til iðjunnar að sofa og láta sig dreyma. í fyrstu voru draumarnir ruglings- legir, en brátt kom að því að þeir urðu rökrænir. Ókunni maðurinn þóttist þá staddur fyrir miðju hringlaga bygging- ar, sem að mestu var eins og hofið. Yfir sætum lágu ský þögulla nema. Andlitin sem fjærst voru, héngu í margra alda fjarlægð og jafn hátt á lofti og stjörnur, en andlitsdrættir voru full- komlega skýrir. Maðurinn fræddi nemendur sína um byggingu manns- líkamans, festingu alheimsins og um galdur. Áhyggjufullir hlýddu þeir á og reyndu að svara af viti, eins og þeir sæju fyrir mikilvægi prófsins, sem kynni að bjarga einum frá þeirri aumu vist að vera eintóm sýn, og skáka honum yfir í raunheiminn. Vakinn og sofinn velti maðurinn fyrir sér svörum vofa sinna. Ekki mátti henda að blekkti hann loddari. í einstökum villum skynjaði hann vaxandi greind. Hann skyldi finna sál sem væri þess verð að taka þátt í heiminum. Að níu eða tíu nóttum liðnum fann hann til nokkurrar beiskju er honum skildist, að vonlaust mundi með þá sem meðtóku fræðin gagnrýnislaust. En af hinum, sem öðru hvoru dirfðust að hreyfa rökum til andmæla, var nokkurs að vænta. Þeir fyrrnefndu, áttu að vísu vinsemd og ástúð skilda, en þeir myndu aldrei verða að manni. Hinir voru þegar að nokkru til, þó í litlu væri. Dag nokkurn undir kvöld (þá var sá tími einnig helgaður svefni, hann vakti ekki orðið nema tvær stundir og þær við dögun) vísaði hann hópsýn- inni miklu endanlega frá sér. Hann hélt aðeins einum eftir. Það var þögull drengur, þunglyndislegur, stundum ódæll, og í megindráttum svipaði and- litinu til dreymandans. Ekki bar á því að snör útrýming félaganna íþyngdi honum lengi og með nokkrum einka- tímum urðu framfarirnar slíkar að kennarann undraði. Samt sem áður bar áfallið að. Dag einn þegar maður- inn sneri til lífs úr svefni, líkt og utanúr grimmilegri eyðimörk, varð litið í gagnslaust síðdegisskinið, sem 12

x

Teningur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Teningur
https://timarit.is/publication/820

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.