Birtingur - 01.12.1955, Side 15

ARTUR LU.NDKVIST:
Rómanskar nútímabókmenntii
Séu ítalskar bókmenntir eftirstríðsáranna
bornar saman við þýzkar bókmenntir, verður
ljóst hve þróttmikil hin trausta listhefð róm-
önsku ljóðanna er. Einræðið varð — að
minnsta kosti á sviði menningar — aldrei
jafn svæsið og í Þýzkalandi, og bókmennta-
þróunin rofnaði aldrei eins tilfinnanlega.
Strax fyrir heimsstyrjöldina fyrri ríkti á
ítalíu áköf og aðsópsmikil þjóðernisstefna
blandin mælskudýrkun og fagurhyggju, og
í bókmenntunum fór að bera á tilhneigingum
til skrúðmáls, mikillætis og ytri glæsibrags.
Andúðina á þessari stefnu, sem virti að vett-
ugi spillinguna í þjóðfélaginu, notfærði fasism-
inn sér án þess að bæta úr félagslegu rang-
læti eða sporna við hinni þjóðernislegu fag-
urhyggju. Af þessum sökum urðu bókmennt-
irnar viðskila við þjóðlífið og létu mikið á sjá
vegna þeirrar einangrunar.
Þrátt fyrir allt fór að brydda á nýjum
hræringum í bókmenntunum á valdadögum
fasista. Þær voru þó fremur fólgnar í kröfum
um vandaðri vinnubrögð listamanna en nán-
ari tengsl við samfélagið: þrengri og fágaðri
stíl, heflaða sálfræðilega raunsæisstefnu.
Einkum var ljóðlistin harðlega öguð, hún
smáþorpi á norðausturlandi. Hann spurði
stýrimann sem hann mætti, og af vörum
stýrimannsins las hann, að það væri ekkert
skip og ekkert land og enginn sjórogekkihann
heldur, aðeins ljóshærð stúlka með blá augu
sem drukknaði í heimshafinu í nótt.
varð fáorðari en 1 nokkru öðru evrópulandi,
eins og uppistaða án ívafs, full af sjálfsíhygli
og gjörsneydd blekkingabrögðum. Ungaretti,
Montale og Quasimodo eru enn sem fyrr
virðulegustu fulltrúar hinnar nýju ljóðlist-
ar, ákaflega torskildir en verk þeirra furðu-
mikið lesin. Hið vakandi veruleikaskyn og
sú hreinsun ljóðmálsins, sem þeir áttu frum-
kvæði að í valdatíð fasista, standa enn að
mestu í góðu gildi eftir stríðið.
Enn sem fyrr leitast þessi
skáld við að veita hver ju orði
fyllingu, ábyrgjast hverja til-
finningu. Yrkisefnin eru
kannski orðin staðbundnari
og goðsögulegt ívaf meira á-
berandi en fyrr, já ef til vill
leynist meira að segja vonar-
neisti í glæðunum.
Hinn alþjóðlega sinnaði brautryðjandi Bon-
tempelli hafði mikil áhrif á ýmsa unga skáld-
sagnahöfunda á þriðja tugi aldarinnar með
sínum „raunsæja kraftaskáldskap". Úr þessu
varð sambland staðreynda og hugarflugs með
sömu sterku skuggaáhrifum og sama gráa
stórborgardrunga og í myndum Chiricos. I
verkum Alvaros er f jallað um árekstra milli
lífsins í frumstæðu sveitaþorpi og borgar-
menningar nútímans; hann bregður upp nærri
súrrealistískum leifturmyndum af andstæð-
um kynslóða og þjóðfélagsstétta. Óbundið
mál Alvaros er stundum eins og spegilslétt
vatn með gróðursælum bökkum: kirkjuturn-
13