Almanak Hins íslenska þjóðvinafélags

Årgang

Almanak Hins íslenska þjóðvinafélags - 01.01.1932, Side 33

Almanak Hins íslenska þjóðvinafélags - 01.01.1932, Side 33
frá því að prentöld hófst á Norðurlöndum. Hin eldri tunga hafði þó lifað, ekki til muna skæld, á vörum almúgans fram i lok 16. aldar; upp frá þvi hafði hún stórspillzt, bæði fyrir sakir þess, að ritmálið var danska, og hin tungan hafði því engan stuðning af bókmálinu, og enn af því, að mál embættismanna, predikanir presta o. s. frv. var danska. Er því ekki að undra, hversu tókst til í þessu efni smám saman. Samt sem áður lifðu á vörum almúgans víða um ^yggðir Noregs leifar og blendingur hinnar fornu tungu, en um langan aldur litu flestir lærðir menn þarlendir með fyrirlitningu á allar slíkar málminjar. Þetta gerbreyttist, er þjóðernisvakningin hófst með Norðmönnum. Tóku þá hinir mætustu menn að kynna sér rækilega þetta efni allt, og hugðu þá margir, er bezt voru að sér og þjóðræknastir, að hér væri fundin undirstaða, er reisa skyldi á sjálfstæða þjóð- tungu, með tilstyrk islenzkrar tungu, þannig að varp- að yrði burt og hreinsað til um danskt tungumál, en Þjóðtungan ella héldi þeim blæ og breytingum, sem almúgamálið hafði þá á sig fengið smám saman (t. d. um niðurfall endinga o. s. frv.), þó svo, að í sam- ræmi væru settar mállýzkur byggða um meginhluta landsins. Pess má geta, að sumir merkir íslendingar samtímis fylgdu máli þessu af mikilli athygli; t. d. Var Jón Sigurðsson mjög hlynntur þessari hræringu frá stofni. Er það og öllum auðsætt, þótt einungis sé litið á frá sjónarmiði þjóðrækilegra málfræðilegra Visinda, aö t. d. íslenzkri tungu er beinn gróði að Því, að kannaðar séu frá rótum jafnskyldar mállýzkur sem þessar eru, er dulizt hafa með Norðmönnum. Einn þeirra manna, sem jafnan hljóta að verða nefndir í fremstu röð, þegar rætt er um viðreisnar- baráttu Norðmanna í þessari grein, er Henrik Krohn. Eann var af kaupmannakyni í Björgvin (f. þar 10. biaí 1826), prýðilega menntaður maður, víðlesinn, vel ritfær og skáldmæltur. En einkum bar það af, að (29)
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118

x

Almanak Hins íslenska þjóðvinafélags

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Almanak Hins íslenska þjóðvinafélags
https://timarit.is/publication/866

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.