Fréttatíminn


Fréttatíminn - 05.10.2012, Side 38

Fréttatíminn - 05.10.2012, Side 38
Áfengis- og vímu-efnasýki veldur fleiri dauðsföllum í hópi fólks undir 55 ára aldri en nokkur annar sjúkdómur. Sjúkdómurinn gerir þúsundir manna ófæra um að taka virkan þátt í samfélaginu, stuðlar að fátækt og félagslegri einangrun og veldur ómældum harmi í lífi einstaklinga og fjöl- skyldna. Þegar SÁÁ var stofnað fyrir 35 árum hófst þjóðarátak í meðferð áfengis- sjúklinga á Íslandi. Þetta þjóðarátak hefur skilað kraftaverki í baráttu sem menn stóðu áður ráð- þrota gagnvart. Talið er að um 30.000 alkóhólistar og vímuefnasjúklingar séu á Íslandi. Af þeim hafa rúm 22.000 leitað meðferðar á Vogi. Það eru tæp 75 prósent sjúklingahópsins sem er einsdæmi á al- þjóðlegan mælikvarða. Áfengis- og vímuefna- sjúkir eiga hvergi jafn auðveldan aðgang að fyrsta flokks meðferð og á Íslandi. SÁÁ áætlar að helmingurinn af þessum 22.000 manns, eða allt að 12.000 ein- staklingar, hafi náð lang- tímabata frá áfengis- og vímuefnasýki. ÚTGEFANDI: SÁÁ – Samtök áhugafólks um áfengis- og vímuefnavandann Efstaleiti 7, 103 Reykjavík Sími: 530 7600 ÁBYRGÐARMAÐUR: Gunnar Smári Egilsson RITSTJÓRI: Mikael Torfason BLAÐAMENN: Jakob Bjarnar Grétarsson Pétur Gunnarsson LJÓSMYNDIR: Haraldur Jónasson UMBROT: Helgi Hilmarsson Frá stofnun SÁÁ hefur náðst frábær árangur í meðhöndlun áfengis- og vímuefnasýki á Íslandi. Í dag eru í samfélaginu um 10 til 12 þús- und alkóhólistar í bata. Það er einstakur árangur. Það er líka einstakt að af um 30 þúsund alkóhólistum á Íslandi hafi um 22 þúsund leitað aðstoðar á Vogi. Það sýnir að samfélagið í heild þekkir þennan árangur; fólk í sama vanda leitar sömu lausnar. Með því að byggja á þeim árangri sem hefur náðst má auka möguleika þeirra sem ekki hafa fundið bata til að öðlast betra líf. Stærsti vandi þeirra er ekki meðferðin sjálf heldur eftirfylgnin að meðferð lokinni. Þau sem nú glíma við áfengis- og vímuefnasýki eru verr sett félagslega en áður. Nú þarf fólk í þessari stöðu að feta lengri leið en fyrr til virkni í sam- félaginu; öðlast menntun, fá vinnu og styrkja stöðu sína, svo að batinn verði varanlegur. Innan þessa hóps er veikasta fólkið; langt leiddir áfengissjúkling- ar, útigangsfólk, fólk með alvarlegar geðraskanir auk áfengis- og vímuefna- sýki, illa farnir sprautufíklar, einangraðir nýbúar sem ná illa að tengjast inn í samfélagið og fangar og fyrrum fangar sem eru mjög félagslega skaðaðir. Reynslan hefur sýnt að með því að sérsníða úrræði að þörfum þessara ólíku hópa má í sumum tilfellum ná engu lakari árangri en með aðra alkóhólista. Þetta fólk er ekki veikasta fólkið af því það sé lakast; það er veikast af því að við bjóðum því ekki upp á úrræði sem henta stöðu þess. Með réttum úrræðum og mannúðlegri meðferð má líka stór- bæta líf þeirra sem ekki ná varanlegum bata frá sjúkdómnum. Það má hjálpa sárveiku fólki til að komast út úr sjúkdómsástandinu í 200, 250 – jafnvel 300 daga á ári. Ef okkur stæði það til boða með aðra alvarlega sjúkdóma sem skerða jafn mikið lífsgæði fólks, myndum við án efa byggja upp slík úrræði. Það sama verður að gilda um fólk sem þjáist af áfengis- og vímuefnasýki. Veikustu áfengis- og vímuefnasjúklingarnir eru síðasti sjúk- lingahópurinn sem er enn á götunni. Fyrr á öldum var flestum sjúklingum haldið utan hins almenna samfélags vegna þess að engin úrræði voru til. Þegar spítalar, heilbrigðisstofnanir, búsetuúrræði og endurhæfing byggðust upp á síðustu öld voru sjúklingahóparnir teknir í hús hver af öðrum; síðastir komu flogaveikir, geðveikir, þroskaheftir og loks alkóhólistar – en því miður aðeins þeir sem náðu bata með einföldustu úrræðunum. Það fólk sem er af einhverjum ástæðum svo veikt fyrir að venjuleg úrræði duga ekki eða það getur ekki fótað sig í samfélaginu eftir venjubundna meðferð vegna þess hversu mikið sjúkdómurinn hefur skaðað það – þetta fólk hefur ekki enn verið að fullu tekið inn í samfélag okkar; úrræði eru ekki mótuð að þörfum þess – það hefur ekki sömu möguleika og aðrir að öðlast betra líf. Annar hópur þolenda áfengis- og vímuefnasýki sem samfélagið hefur ekki viðurkennt eru börn sem alast upp við áfengis- og vímuefnasýki for- eldra. Áætla má að um 5000 til 7000 börn búi á heimilum þar sem vandinn er slíkur að hann skaðar börnin. Þessi börn búa við þungt álag sem hefur mikil áhrif á heilsu þeirra og líf. Þau eru ekki aðeins útsettari fyrir að þróa með sér áfengis- og vímuefnasýki síðar á æfinni heldur líka aðra geðsjúkdóma; líkamlega sjúkdóma og félagslegan vanda. Það er skylda samfélagsins að viðurkenna tilvist þessara barna og vanda þeirra, viðurkenna að það er hægt að þróa úrræði til að bæta líf þeirra – það er skylda samfélagsins að veita þessum börnum okkar bestu mögulegu hjálp. Áfengis- og vímuefnavandinn er líklega kostnaðarsamasta heil- brigðisvandamál okkar í dag og það sem er mest aðkallandi að takast á við. Þessi kostnaður kemur víða fram: Í heilbrigðiskerfinu, í atvinnuleysisbótum og framfærslu sveitarfélaganna, í slysum, glæpum og eignaspjöllum, í minni afköstum, minna framlagi til sameiginlegra sjóða og meiri fjarvistum á vinnumarkaði, í brottfalli úr skólum, í upplausn fjölskyldna og samfélags. Fyrir utan þann ávinning sem sérhver einstaklingur fær við bata er brýnt er að nýta betur þá fjármuni sem við höfum úr að spila til að byggja sameigin- lega upp gott og traust samfélag. Bandarískar rannsóknir hafa leitt í ljós að 20 prósent af fólkinu drekka 88 prósent af áfenginu. Áfengismarkaðurinn er því fyrst og fremst knúinn áfram af sjúklegri ofneyslu fólks sem skaðar heilsu sína, félagslega stöðu og lífsgæði sinna nánustu með drykkju. Sömu rannsóknir sýna að 2,5 prósent fólksins, okkar allra veikasta fólk, drekka 26 prósent af heildar- magninu. Ríkissjóður leggur áfengisgjald á áfengi – 11.200 milljónir á þessu ári. Þetta þýðir að allra veikasta fólkið á Íslandi, um 6250 manns, borgar í ár 2.900 milljónir í áfengisgjald. Þetta er skattur á sjúklega neyslu; fé sem tekið er af veikasta fólkinu og frá fátækustu fjölskyldunum. Þegar þessir sjúklingar og fjölskyldur þeirra þurfa síðan sárlega á sérstökum úrræðum að halda til að öðlast betra líf segjast stjórnvöld hins vegar enga fjármuni hafa til ráðstöfunar. Þessi staða – að stjórnvöld líti á áfengis- og vímuefnasjúklinga sem auðlind en víki sér undan ábyrgð á að veita þeim viðunandi úrræði – er arfur frá fortíð og byggir á fordómum sem hæfa ekki í nútíma samfélagi og samræmast ekki þekkingu okkar á þessum sjúkdómi. Við eigum að láta af þeim ósið að líta á alkóhólisma sem aumingjaskap og sjálfskaparvíti sem samfélaginu komi ekki við. Það svíður undan þessu óréttlæti og mest meðal okkar veikasta fólks, okkar fátækustu fjölskyldna og í hópi þeirra barna sem mest þurfa á stuðningi samfélagsins að halda. Þess vegna vill SÁÁ, samtök áfengis- og vímuefnasjúklinga og að- standenda þeirra, hvetja fólk til að leggja fram frumvarp um sérstakt 10 prósent áfengisgjald sem renni til þolenda áfengis- og vímuefnavandans. Fjámununum yrði varið til að byggja upp félagslega þjónustu sem er á for- ræði sveitarfélaganna, en þau hafa ekki haft bolmagn til að sinna sem skyldi. Sveitarfélögin eru of mörg, ólík, fámenn og févana til að byggja upp slíka þjónustu; meta þörf einstakra sjúklingahópa og sníða meðferðina að sér- stökum þörfum ólíkra hópa. Markmið frumvarpsins er að gjörbylta lífsgæðum þeirra sem þjást vegna áfengis- og vímuefnavandans og bæta með því samfélagið allt. Áfeng- is- og vímuefnasýki er sá sjúkdómur sem hefur mest áhrif á flestar fjölskyld- ur á Íslandi. Sá góði árangur sem síðustu 35 ár hafa fært okkur hefur snert nánast hverja fjölskyldu í landinu. Og ef okkur tekst að endurheimta ómæld verðmæti sem í þeim einstaklingum búa sem enn þjást vegna áfengis- og vímuefnavandans mun það hafa margföld jákvæð áhrif á líf alls almennings. Vilt þú breyta Íslandi? Vilt þú betra líf? Þá hvetjum við þig til að gerast flutningsmaður að frumvarpi til varnar þolendum áfengis- og vímuefnavandans. Betra líf, réttlæti og mannúð Betra líf hvern einasta dag í 35 ár Betra líf 22.000 hafa lagst inn á Vog 12-12.000 eru í langtímaBata hVer króna til meðferðar skilar sjö krónum til Baka 2 OKTÓBER 2012

x

Fréttatíminn

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Fréttatíminn
https://timarit.is/publication/944

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.