Fréttablaðið - 28.06.2013, Blaðsíða 50

28. júní 2013 FÖSTUDAGUR| MENNING | 26
BÆKUR ★★★ ★★
Stúdíóið
Pekka Hiltunen. Sigurður Karlsson
þýddi.
UPPHEIMAR
Lia er ung finnsk kona, grafískur
hönnuður að mennt, sem vinnur
sem umbrotsmaður á virtu tíma-
riti í London. Hún er dálítið einræn
og sérlunduð en þegar hún verður
vitni að því að lík finnst í bílskotti
og kynnist stuttu síðar annarri
finnskri konu í London, Mari, kemst
heldur betur hreyfing á líf hennar.
Mari rekur nokkurs konar ofur-
teymi sem vinnur við það að koma
upp um fólk sem hefur óhreint mjöl
í pokahorninu. Hún er haldin þrá-
hyggju fyrir því að finna eitthvað
misjafnt um leiðtoga öfgasinnaðs
hægriflokks í Bretlandi og þegar
Lia kemst að því að líkið í bílskott-
inu hafi verið af lettneskri vændis-
konu skipta þær með sér verkum til
að veita morðingjanum og stjórn-
málamanninum makleg málagjöld.
Stúdíóið er ein af þessum glæpa-
sögum sem í raun snúast minnst um
glæpi og mest um persónur rann-
sakandanna, en er þó afskaplega
pólitískt rétthugsandi þar sem man-
sal á austur-evrópskum konum og
sú hætta sem stafar af fylgisaukn-
ingu öfgasinnaðra þjóðernissinna
er í brennidepli. Persóna Liu, sem
allt stendur og fellur með, er afskap-
lega vel dregin og lesandanum
finnst hann þekkja þessa konu út
og inn að lestri loknum. Mari er öllu
óræðari persóna; þessi kona sem
ekki veit aura sinna tal og er í her-
ferð gegn spillingu og illum öflum
virkar engan veginn sannfærandi.
Samskipti þeirra Liu eru frábær-
lega skrifuð og að sumu leyti má
segja að bókin sé óður til finnskra
kvenna sem láta ekkert stöðva sig á
leið sinni að því markmiði sem þær
hafa valið. Aðrar persónur eru hálf-
gerðar skuggamyndir, enda sjáum
við þær einungis með augum Liu,
sem ekki getur talist hafa mikinn
áhuga á að kynnast öðru fólki ofan
í kjölinn.
Sagan er ekki beint spennandi í
hefðbundinni merkingu en svo vel
skrifuð og áhugaverð að hún held-
ur lesandanum við efnið og honum
leiðist aldrei. Sjónarhornið færist
milli rannsókna á málunum tveim
og vandlega er passað upp á að les-
andinn sé nú ekkert of vel haldinn
af upplýsingum á einu bretti.
Þýðing Sigurðar Karlssonar er
til fyrirmyndar eins og við mátti
búast, ekki ein klúðursleg setning á
440 síðum, sem er afrek sem margir
af fremstu rithöfundum þjóðarinnar
ættu í basli með að jafna.
Friðrika Benónýsdóttir
NIÐURSTAÐA: Vel skrifuð og öðruvísi
glæpasaga sem tekur á viðkvæmum
málum sem verið hafa í brennidepli
undanfarin ár.
Fræknar og finnskar
Hinn 32 ára gamli Svíi Fre-
drik Backman sló rækilega í
gegn í heimalandi sínu síðastlið-
ið haust með sinni fyrstu skáld-
sögu, Maður sem heitir Ove; bráð-
fyndinni en um leið harmrænni
sögu um þvergirðinginn Ove, 59
ára gamlan ekkil sem hefur allt á
hornum sér en þarf að fóta sig upp
á nýtt í lífinu eftir fráfall eigin-
konu sinnar og atvinnumissi.
Rétturinn á bókinni hefur verið
seldur til fjölda landa. Bókin kom
út í íslenskri þýðingu hjá Veröld
á dögunum og til stendur að gera
kvikmynd eftir henni innan tíðar.
Backman hefur starfað sem lausa-
penni og er gríðarvinsæll blogg-
ari í Svíþjóð en um 50.000 manns
fylgjast reglulega með heimasíðu
hans.
Í biðröð í Apple-verslun
Backman segir það hafa blundað í
sér lengi að skrifa skáldsögu.
„Ég leit hins vegar ekki á það
sem raunhæfan möguleika, ég hélt
ekki að fólk hefði nógu mikinn
áhuga á því sem ég skrifa til að
ég gæti lifað af því. Mér finnst
það enn mjög ótrúlegt.“
Hann segist þó ekki geta sagt
til um hvenær bókin kom til hans,
eins og margir höfundar.
„Þetta byrjaði bara á skemmti-
legum karakter sem óx á blogg-
inu mínu og Jonasar Cramby, sem
bloggar á sömu síðu og ég, Cafe.
se. Við kölluðum þennan karakter
„Ove“ og hann var svona góðlát-
leg alhæfing um hinn dæmigerða
sænska, miðaldra karl; mann-
gerð sem amast við öllu og öllum
á grundvelli prinsippa. Konan mín
segir að ég sé smám saman að
breytast í þennan karl en Ove er
samsuða úr mörgum körlum, þar
á meðal mér, og líka konum. Ég
vona að það sé eitthvað algilt við
hann, eitthvað sem er auðvelt að
skilja og samsama sig með burt-
séð frá því hver maður er eða
hvar maður býr.“
Hugmyndin að því að skrifa
heila bók um Ove kviknaði hins
vegar í biðröð í Apple-verslun.
„Ég stóð fyrir aftan mann sem
var alveg brjálaður út í starfs-
fólkið því það gat ekki útskýrt
fyrir honum hvað iPad væri. Ég
sá gremjuna safnast upp þegar
starfsfólkið reyndi að skýra að
þetta væri tölva en samt ekki
og þegar hann komst að því að
það fylgdi ekki lyklaborð sprakk
hann.
Ég hugsaði með mér að þetta
gæti orðið fjandi fín byrjun á bók.
Ég spurði Jonas hvort ég mætti
nota þennan karakter sem við
höfðum verið að leika okkur með,
sem hann samþykkti góðfúslega.
Ég byrjaði að skrifa og nú erum
við hér.“
Ove á oft kollgátuna
Ove er ekki geðugur maður, upp-
fullur beiskju og óþoli gagnvart
þeim sem ekki sjá heiminn frá
hans bæjardyrum eða hafa ekki
unnið sér meira til saka en að
Önuga karluglan
sem sló í gegn
Svíinn Fredrik Backman hefur slegið í gegn með bókinni Maður að nafni Ove.
Hann segir vinsældirnar hafa komið sér á óvart og ekki síður útgefandanum.
FREDRIK BACKMAN Útgefandinn tímdi ekki að borga undir hann á Bókamessuna í Gautaborg því hann hélt að enginn hefði
áhuga. Backman fór því sjálfur, áritaði 500 bækur og seldi réttinn á bókinni til tíu landa. MYND/KALLE ASSBRING
Björg Magnúsdóttir hittir beint í
mark með yndislega fyndinni sögu
2.
PRENTUN
VÆNTANLE
G
FULLKOMIN
SKVÍSUBÓK Í FRÍIÐ!
MENNING