Fréttablaðið - 05.12.2013, Blaðsíða 18

5. desember 2013 FIMMTUDAGUR| FRÉTTIR |
Það verður að gera grunnskólanám
markvissara og nýta skólatímann
til að þjálfa börn í þeim grunnþátt-
um náms sem eru þeim mikilvæg-
astir – lestri og stærðfræði. Allt
sem til þarf er vilji ráðamanna og
ekki síður skólafólks um að breyta
skipulagi skóladagsins fyrstu ár
skólagöngunnar. Nemendurnir eiga
að vera miðpunktur skólastarfs-
ins og það á að taka mið af þörf-
um þeirra. Á þessu er misbrestur í
íslensku skólakerfi.
Þetta segir Hermundur Sig-
mundsson, prófessor í lífeðlislegri
sálarfræði við Háskólann í Þránd-
heimi. Hann hefur um árabil unnið
að rannsóknum á færniþróun og
skipulagi skólastarfs og kynnt
hugmyndir sínar sem hafa fengið
góðan hljómgrunn, meðal annars í
Noregi.
Eins og alþjóð veit voru niður-
stöður úr PISA-rannsókn OECD
fyrir árið 2012 kynntar á þriðjudag.
Niðurstaðan er mikið áhyggjuefni
fyrir íslenskt samfélag; 30% 15
ára pilta lesa sér ekki til gagns og
staða krakkanna á landsbyggðinni
er í frjálsu falli víðast hvar. Í heild
versnar frammistaða íslenskra
nemenda mikið þegar litið er aftur
um áratug.
Heimanámið í skólann
„Það er ekki sami tími til að fylgja
börnum eftir heima eins og áður
var. Það eru auk þess
spennandi verkefni sem
glepja börnin og krefjast
tíma, og á ég þá við tölv-
una og alla þá möguleika
sem henni fylgja. Mér
varð líka hugsað til krepp-
unnar þegar ég sá þessi
gröf, og hún hefur senni-
lega kostað sitt varðandi
námið,“ segir Hermundur.
Hermundur spyr hvort
verið sé að nota réttar kennslu-
aðferðir, þær sem alþjóðlegar
rannsóknir sannarlega sýna að
virka betur en aðrar í lestrar-
kennslu. „Svo er þetta líka spurn-
ing um þjálfunina. Við vitum að
3-5% barna hafa lífeðlisfræðilega
ástæðu fyrir lestrarerfiðleikum.
En ef á 30% hópsins lesa sér ekki
til gagns á sama tíma, þá má full-
yrða að 25 til 27% þeirra hafi ekki
fengið nægilega þjálfun. Það er
það sem við verðum að bæta og
fjölmargir krakkar fá hana ekki
heima hjá sér, af ýmsum ástæðum.
Getum við haft skólakerfið þann-
ig að við forgangsröðum með þeim
hætti fyrstu 4-5 skólaárin, að allir
nái tökum á lestri?“ spyr Hermund-
ur og bætir við að þjálfunin eigi að
fara fram á skólatíma undir hand-
leiðslu kennara sem getur metið
hvar skórinn kreppir hjá hverj-
um og einum nemanda – og hann
efast ekki um að kennararnir valdi
starfi sínu. Þeim sé hins vegar gert
að dreifa kröftunum um of – og þar
sé gallaðri námsskrá um að kenna.
„Þjálfunin á að vera í skólan-
um en ekki heima. Verkefnin eru
allt of flókin og álagið of mikið á
kennar ann, þess vegna.
Krakkarnir eiga að læra
alls konar hluti mjög
snemma í stað þess að
leggja áherslu á það sem
skiptir máli – að lesa,
skrifa og reikna sem er
mikilvægast þangað til
þau verða 10 ára gömul.
Þá eru þau tilbúin til að
kynna sér allt hitt – enda
ráða þau þá við lestur sem
er grundvöllur alls annars náms.“
Fókusinn á börnin!
Hermundur segir það misskilning
að málið sé flókið. „Það verður að
taka á vandanum með sameigin-
legum aðgerðum og frumkvæðið á
að koma frá menntamálaráðherra.
Þá má bæta við að lengri skóladag-
ur er engin lausn, og það er lengra
nám kennara ekki heldur. Við þurf-
um styttri skóladag og meiri fókus.
Börn þurfa líka að fá að hreyfa sig –
að fá útrás. Rannsóknir sýna svart
á hvítu að hreyfing í byrjun skóla-
dags skapar ró næstu fjóra tíma á
eftir fyrir þá sem eru virkastir, svo
dæmi sé tekið.“
Það er skoðun Hermundar að
nemendurnir eigi að vera mið-
punktur skólastarfsins og það á að
taka mið af þörfum þeirra. Á þessu
sé misbrestur í íslensku skólakerfi.
„Við látum börnin sitja í á annan
klukkutíma án þess að hreyfa sig.
Fullorðið fólk getur þetta ekki hvað
þá sex eða sjö ára gamalt barn. Það
sama á við um opin rými. Vinnandi
fólki hentar þetta illa sem kemur
fram í veikindum og fleiru. Opin
rými eru ekki góð fyrir börn sem
eiga við vanda að stríða, t.d. varð-
andi einbeitingu og ofvirkni. Svo
eru sífellt fleiri skólar byggðir án
þess að taka tillit til þessa. Við
verðum að hanna skólana, jafnt
sem skólastarfið, með tilliti til þess
sem hentar börnum, en ekki þeim
fullorðnu eins og nú er. Við setjum
fókus á börnin og unglinganna. Við
getum ekki – og megum ekki hafa
einhvern annan fókus en það.“
Skóli án aðgreiningar
Á Íslandi starfa grunnskólar eftir
hugmyndafræðinni um skóla án
aðgreiningar. Hugmyndafræðin
á að búa nemendur með sérþarfir
betur undir frekari menntun og
þátttöku í samfélaginu, fremur
en þeir séu eingöngu að umgang-
ast aðra sem glíma sem við sömu
vandamál.
„Það má skoða þessa stefnu og
hvort hún sé að skila því sem að
var stefnt. Það er erfitt að brjóta
þetta upp vegna hagsmunatengsla.
Margir foreldrar barna með sér-
þarfir biðja um að komast í sér-
skóla með sín börn, en hafa ekki
möguleika á því. Því segi ég að við
verðum að setja börnin og þarfir
þeirra í forgang. Það er ekki erfitt
að leysa þetta en það þarf vilja til,“
segir Hermundur að lokum.
Heimanámið á heima í skólanum
Fyrstu skólaárin eiga að snúast um lestur, skrift og stærðfræði. Gölluð námsskrá veldur því að yngstu börnin glíma við of flókin verkefni
sem kemur niður á grunnþekkingu þeirra síðar. Það þarf að forgangsraða í íslensku skólakerfi börnunum í vil – öfugt við það sem nú er.
VIÐ MELASKÓLA Yngstu börnin þurfa að glíma við of flókin verkefni á fyrstu árum
skólagöngu sinnar. Þau eiga að ljúka skóladeginum í skólanum, en ekki heima að
kvöldlagi. FRÉTTABLAÐIÐ/STEFÁN
HERMUNDUR
SIGMUNDSSON
ASKÝRING | 18
Svavar
Hávarðsson
svavar@frettabladid.is