Fréttablaðið - 03.04.2014, Side 20

3. apríl 2014 FIMMTUDAGUR| FRÉTTIR NEYTENDUR | 20
MATVÆLI Í dag fer fram málþing
um matarleifar í Norræna hús-
inu. Tilgangurinn er að vekja
athygli á þeirri gríðarlegu
verðmætasóun sem á sér stað í
matvælaframleiðslu, smásölu og
hjá neytendum. Enda hafi sóunin
ekki eingöngu áhrif á matvæla-
verð heldur sé hún einnig mikið
umhverfisvandamál.
„Þrjátíu prósentum af mat sem
kemur í verslanir hér á landi er
hent. Í Evrópu er hent 90 millj-
ónum tonna af mat á ári,“ segir
Þuríður Helga Kristjánsdóttir,
verkefnastjóri hjá Norræna hús-
inu. „Þetta er matur sem hægt er
að borða, oft er hann ekki kominn
yfir síðasta söludag. Stundum er
það tilfellið en maturinn er samt
alls ekki skemmdur.“
Þuríður segir að mögulega
séu stórmarkaðir að rýma fyrir
nýjum vörum og því sé eldri
vörum hent.
„Þetta er mikilvægt málefni út
frá umhverfislegum og fjárhags-
legum forsendum. Fólk hefur
ekki efni á mat en svo er verið að
henda honum í tonnatali. Sóunin
er gríðarleg. Það er líka fleira í
gámunum en matur, til dæmis
klósettpappír sem er pínulítið
rifinn, hreinsiefni og annað. Öllu
er svo hrúgað í sama gáminn og
engin flokkun,“ segir Þuríður.
Hún segir forgangsmál hjá
Norrænu ráðherranefndinni að
taka á þessum vanda, meðal ann-
ars með því að samræma aðgerð-
ir og koma upp matarbönkum.
Slík tilraun hefur gefist vel í Nor-
egi. „Þá geta verslanir farið með
vörurnar sínar í matarbankann
og bankinn dreifir til fátækra og
heimilislausra, eða býr til súpu
úr afgöngunum og býður upp á
mat.“
Guðmundur Marteinsson,
framkvæmdastjóri Bónuss, segir
Bónus vera með umhverfisstefnu
sem unnið er eftir og allt rusl sé
flokkað enda sé bæði umhverf-
is- og fjárhagslegur ávinningur
af því.
„Við stefnum líka að því að losa
okkur við allar vörur fyrir síð-
asta söludag með því að afslátt-
armerkja þær. Því sem við náum
ekki að selja er fargað. Ef ég tek
ávexti og grænmeti sem dæmi þá
selst ekki varan ef hún lítur illa
út jafnvel þótt það sé í góðu lagi
með hana. Því höfum við brugð-
ið á það ráð að pakka í 50 króna
poka og selja hana þannig. Það
sem ekki selst af því fer í lífræn-
an úrgang.“
Guðmundur segist fagna auk-
inni umræðu og þeirri vakningu
sem á sér stað í samfélaginu. „Ég
er tilbúinn að hlusta á hugmyndir
um hvernig við getum nýtt þessa
matarafganga betur og reynt að
takmarka sóun eins og hægt er.“
erlabjorg@frettabladid.is
Óskemmdum mat hent í tonnatali
Þrjátíu prósentum af matvörum verslana hér á landi er hent í ruslið. Á málþingi í dag verður fjallað um áhrifin sem það hefur á matarverð og
umhverfið. Framkvæmdastjóri Bónuss segir allar vörur sem komnar eru nálægt síðasta söludegi afsláttarmerktar og að þannig sé reynt að koma í
veg fyrir förgun. Hópur fólks á Íslandi stundar þann lífsstíl „að rusla“ en það eru þeir sem fara í gámana og hirða óskemmdan mat til neyslu.
Fólk
hefur ekki
efni á mat en
svo er verið
að henda
honum
í tonnatali.
Sóunin er gríðarleg.
Þuríður Helga Kristjánsdóttir,
verkefnastjóri
hjá Norræna húsinu
PÁSKAÖL Þuríður segir dæmi um að vörum sem ekki hafa selst í
svokallaðri árstíðabundinni sölu sé hent eins og þessu páskaöli.
ÓSKEMMT GRÆNMETI Um 30 prósentum af mat sem kemur í versl-
anir er hent. Hér má sjá óskemmda tómata og kartöflur í ruslagámi.
EKKI BARA MATVÖRUR Dæmi eru um heilar vörur í ruslagámum sem eru ef til
vill útlitsgallaðar. Hér má sjá klósettpappír og Þuríður nefnir dæmi um hreinsivörur.
BÓK MÁNAÐARINS
STELPA FER Á BAR
Helena S. Paige
„Þessi bók getur veitt þér lestrarfullnægju
– aftur og aftur.“
The Bookseller
„… hvert kaflabrot er kynörvandi
… erótísku augnablikin neista.“
Publishers Weekly
G
ild
ir
til
3
0.
a
pr
íl
á
m
eð
an
b
irg
ði
r e
nd
as
t.
2.899
Verð áður 3.299
TILBOÐ!
TÆKNI Íslenska sprotafyrirtækið
GoMobile kynnti í vikunni snjall-
forrit sem heldur utan um endur-
greiðslur vegna viðskipta notenda
við 95 fyrirtæki hér á landi. End-
urgreiðslurnar verða að inneign
sem nota má til að greiða fyrir
afþreyingu, þjónustu eða tækja-
búnað hjá Símanum.
„Þessi hugbúnaður sem safn-
ar peningum er sá fyrsti sinnar
tegundar sem við þekkjum til.
Með honum geta neytendur búið
til ávinning með viðskiptum við
samstarfsfyrirtæki GoMobile,“
segir Hálfdán Steinþórsson, fram-
kvæmdastjóri fyrirtækisins.
Hálfdán segir að notendur for-
ritsins fái í flestum tilvikum tíu
prósenta endurgreiðslu frá sam-
starfsfyrirtækjunum. Inneignina
má nota hjá Símanum en Hálfdán
tekur fram að viðskiptavinir allra
fjarskiptafélaganna geti notað for-
ritið.
„Fjarskipti eru orðin svo stór
þáttur í lífi okkar, hvort sem það
eru bankaviðskipti, afþreying eða
kaup á vöru og þjónustu. Öll okkar
samskipti fara í gegnum þessi fjar-
skipti og við fórum því að velta því
fyrir okkur hvernig við gætum
hjálpað fólki að nota lífsstíl sinn,
fara út að borða og gera annað sem
maður gerir venjulega, til að fjár-
magna fjarskipti sín.“ - hg
Sprotafyrirtækið GoMobile með nýtt snjallforrit:
Hugbúnaður í farsíma
sem safnar inneign
KYNNIR
NÝJUNG
Forritið var
að sögn
Hálfdáns
í þróun í
um eitt og
hálft ár.
MYND/AÐSEND
Björk Hólm Þorsteinsdóttir gerði BA-ritgerð um lífsstíl ruslara, eða þeirra
sem safna mat úr gámum og neyta. Hún talaði við átta einstaklinga sem
annaðhvort einungis lifðu á að rusla, eins og það er kallað, eða höfðu á
einhverjum tímapunkti stundað það mikið.
Hún segir að þegar maður sjái yfirfulla ruslagáma af mat sem ekki
er ónýtur og heyri svo um matarskort í heiminum þá sjái maður vel
birtingarmynd misskiptingar auðsins í heiminum og talar hún í því sam-
hengi um firringuna í ruslagámnum.
„Allir viðmælendur stunduðu þetta af vali og gerðu ekki af neyð.
Það voru pólitísk sjónarmið sem létu þau fara þessa leið og þau vildu
takmarka sína þátttöku í neyslusamfélaginu. En þetta er mjög víður og
breiður hópur sem stundar þetta á Íslandi og gerir þetta af mismunandi
ástæðum,“ segir Björk.
Viðmælendur Bjarkar stunduðu það að rusla helst á nóttinni en það að
fara í ruslagám annarra er lögbrot og því best að búðin sé lokuð.
„Flestar búðir eru með lása eða eftirlitsmyndavélar sem vakta gámana.
Búðin á ruslið þótt hún sé komin í gáminn. Á síðustu þremur árum hefur
öryggisgæslan aukist og virðist vera sem passað sé að fólk komist ekki í
ruslið. Maður spyr sig af hverju búðir leggja sig í líma við að hindra fólk
að sjá hverju verið er að henda.“
Ruslarar sem hirða mat úr gámum
M
YN
D
IR/AÐ
SEN
D
AR