Fréttablaðið - 03.04.2014, Blaðsíða 24

3. apríl 2014 FIMMTUDAGURSKOÐUN
HALLDÓR
FRÉTTABLAÐIÐ Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík Sími: 512 5000, ritstjorn@frettabladid.is FRÉTTASTJÓRI: Andri Ólafsson andri@frettabladid.is RITSTJÓRNARFULLTRÚI: Álfrún Pálsdóttir alfrun@frettabladid.is VIÐSKIPTI: Fanney Birna Jónsdóttir fanney@frettabladid.is MENNING: Friðrika Benónýsdóttir fridrikab@frettabladid.is
DÆGURMÁL: Lilja Katrín Gunnarsdóttir liljakatrin@frettabladid.is VÍSIR: Kolbeinn Tumi Daðason, kolbeinntumi@365.is LJÓSMYNDIR: Pjetur Sigurðsson pjetur@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Sæmundur Freyr Árnason sfa@frettabladid.is ÚTLITSHÖNNUN: Silja Ástþórsdóttir siljaa@frettabladid.is
FRÁ DEGI
TIL DAGS
ÚTGÁFUFÉLAG: 365 miðlar ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Ingibjörg S. Pálmadóttir FORSTJÓRI OG ÚTGÁFUSTJÓRI: Ari Edwald
RITSTJÓRAR: Ólafur Þ. Stephensen olafur@frettabladid.is, Mikael Torfason mikael@frettabladid.is Fréttablaðið kemur út í 90.000
eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslunum á
landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds.
ISSN 1670-3871
www.fronkex.is kemur við sögu á hverjum degi
Góðgæti frá Frón
Ný lög um náttúruvernd voru samþykkt
vorið 2013 og var ætlað að taka gildi þann
1. apríl 2014. Lögin fela í sér mikla fram-
för í lagaumhverfi náttúruverndar og eru
skólabókardæmi um hvernig á að standa
að vandaðri lagasetningu. Þau byggja
á vönduðum undirbúningi með aðkomu
fræðimanna og fagaðila og síðan ítarlegri
umfjöllun í umhverfis- og samgöngunefnd
þar sem komið var til móts við fjölda
athugasemda hagsmunaaðila áður en þau
voru samþykkt.
Það vakti því reiði og furðu þegar Sig-
urður Ingi Jóhannsson, umhverfis- og auð-
lindaráðherra, lagði í haust fram frum-
varp um að afturkalla þessi nýsamþykktu
náttúruverndarlög áður en þau tækju gildi
þann 1. apríl 2014. Hefði frumvarp ráð-
herrans náð fram að ganga hefði fimm ára
vinna farið í ruslið og horfið yrði aftur til
gildandi náttúruverndarlaga frá 1999 sem
eru orðin úrelt þar sem þróun í þessum
málaflokki hefur verið hröð.
Afturkallsfrumvarpið fékk afar góða,
vandaða og málefnalega umfjöllun í
umhverfis- og samgöngunefnd Alþingis.
Þar kom í ljós að mun færri og smærri
álitamál voru uppi um nýju náttúruvernd-
arlögin en sumir höfðu talið. Ágreiningur
um utanvegaakstur og tengd mál reyndist
mun minni en látið hafði verið að liggja
og skemmra reyndist á milli skoðana á
ákvæðum um varúðarreglu og sérstaka
vernd en virtist í upphafi.
Þá voru nefndarmenn sammála um
mikilvægi almannaréttarins sem almenn-
ingur er nú orðinn meðvitaðri um eftir að
hugmyndir um gjaldtöku við helstu nátt-
úruperlur þjóðarinnar fóru á flug. Nefnd-
in náði að lokum saman um þá mála-
miðlun að hafna afturkallinu, fallast á að
byggja á heildarhugmyndafræði hinna
nýju laga og fresta gildistöku þeirra til 1.
júlí 2015 þannig að hægt sé að vinna að
úrbótum í samstarfi við ráðherra og skapa
varanlega sátt um málið.
Þó að ég hefði helst viljað að ný lög
tækju gildi nú 1. apríl er ég sátt við niður-
stöðu nefndarinnar. Afturkall umhverfis-
og auðlindaráðherra er út af borðinu og
stefnt er að því að ný og framsækin nátt-
úruverndarlög taki gildi árið 2015. Það
skiptir svo sannarlega máli fyrir íslenska
náttúru og íslenska þjóð.
Ekkert afturkall
NÁTTÚRU-
VERND
Katrín
Jakobsdóttir
formaður Vinstri-
hreyfi ngarinnar–
græns framboðs
➜ Afturkallsfrumvarpið fékk afar
góða, vandaða og málefnalega um-
fjöllun í umhverfi s- og samgöngu-
nefnd Alþingis. Þar kom í ljós að
mun færri og smærri álitamál voru
uppi um nýju náttúruverndarlögin
en sumir höfðu talið.
Þ
að er áhugavert hvað ummæli Sigmundar Davíðs Gunn-
laugssonar forsætisráðherra um tækifæri Íslendinga
sem liggja í hlýnun loftslags á hnettinum hafa vakið
hörð viðbrögð.
Í fyrsta lagi var ráðherrann ekki að segja neitt nýtt.
Hann var að ítreka það sem hann hefur sagt áður, til dæmis í
stefnuræðu sinni á þingi í fyrrasumar og í setningarræðu flokks-
þings Framsóknarflokksins í fyrravor. Hann er augljóslega
uppteknari af þeim tækifærum sem liggja í hnattrænni hlýnun
fyrir íslenzka hagsmuni en af hinum skelfilegu afleiðingum
fyrir til dæmis íbúa þróunarríkjanna, sem lýst er í nýjustu lofts-
lagsskýrslu Sameinuðu þjóðanna. Hann sér fremur kornakrana
bylgjast í íslenzkum sveitum en flóð og uppskerubrest í einhverju
Langtburtistan.
Í öðru lagi tjáði forsætisráð-
herrann viðhorf sem er áreiðan-
lega ríkjandi hjá drjúgum hluta
þjóðarinnar. Íslendingar hafa
löngum haft meiri áhuga á því
hvernig megi græða á hnatt-
rænum vandamálum eða krísum
en hvernig megi koma í veg
fyrir þær. Tvær heimsstyrjaldir og kalda stríðið – við græddum á
því öllu saman! Hvað er vandamálið?
Í þriðja lagi falla skoðanir ráðherrans mjög að viðhorfum for-
seta Íslands undanfarin ár. Hann hefur að sönnu verið prýðilega
meðvitaður um hugsanlegar skelfilegar afleiðingar hnattrænnar
hlýnunar, en rétt eins og forsætisráðherrann miklu áhugasamari
um hvað Íslendingar geti grætt á þróuninni en að við þurfum
hugsanlega að breyta okkar ósjálfbæru lífsháttum til að taka þátt
í að fyrirbyggja vandamálið.
Í fjórða lagi er þessi málflutningur í prýðilegu samræmi við
sýn forsætisráðherrans (og forsetans) á stöðu Íslands í samfélagi
þjóða; við deilum ekki ákvörðunarvaldi með neinum og því síður
deilum við örlögum okkar með umheiminum. Ef það gengur vel
hjá öðrum ríkjum, þá hengjum við okkur utan á það og græðum á
því. Ef það gengur illa, þá finnum við líka út hvernig við græðum
á því. Þetta getur ekki klikkað.
Vandinn við að vera svona upptekin af hinum stórkostlegu
tækifærum sem liggja í loftslagsbreytingunum, eins og að verða
siglingamiðstöð og flytja út kjöt, smér og hitaveituverkfræðinga,
er kannski tvenns konar.
Annars vegar hvetur þessi orðræða okkar helztu leiðtoga
ekki beint til þess að við veltum fyrir okkur hvort þróunin feli
í sér hættur fyrir Ísland, rétt eins og lönd sunnar á hnettinum.
Við vitum til dæmis ósköp lítið um áhrifin á hafið og fiskstofna
okkar. Það er ekkert víst að fleiri stofnar taki upp á því sama
og makríllinn, að synda inn í efnahagslögsöguna. Sumir gætu
tekið upp á því að synda burt eða drepast. Og hvað þýðir það ef
jöklarnir okkar bráðna og gróðurfarið breytist? Það eru hættur
þarna, ekki síður en tækifæri.
Hins vegar gerir þessi málflutningur mjög lítið fyrir vitund
okkar um að hlýnun loftslags er hnattrænn vandi, sem getur
valdið stórum heimshlutum gífurlegum búsifjum. Við berum
ábyrgð á því eins og allar aðrar þjóðir að reyna að hindra þá
þróun – og setja þá ekki alltaf þrönga eiginhagsmuni í fyrsta
sæti. Á endanum er þetta nefnilega bara ein Jörð – það er ekki
hægt að sitja á hliðarlínunni og grípa bara góðu bitana.
Hvað getur Ísland grætt á hnattrænni hlýnun?
Á hliðarlínu
heimsins
Ólafur Þ.
Stephensen
olafur@frettabladid.is
Hvalveiðar og IKEA
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson
forsætisráðherra fór furðulega leið
til að réttlæta hvalveiðar Íslendinga
í umræðum á þinginu í gær. Sigríður
Ingibjörg Ingadóttir, þingmaður Sam-
fylkingarinnar, spurði ráðherrann
hvort það væri stefna ríkisstjórnar-
innar að stefna samskiptum
við aðrar þjóðir í hættu
vegna hvalveiða, en
Barack Obama Banda-
ríkjaforseti gagnrýndi
hvalveiðarnar harðlega
í minnisblaði í fyrradag.
Sigmundur sagði í
svari sínu að Jón
Gunnarsson
alþingis-
maður
segði að þegar fólk í Bandaríkjunum
væri spurt hvað kæmi upp í hugann
þegar Ísland er nefnt þá svöruðu
margir með því að nefna húsgagna-
fyrirtækið IKEA frekar en hvalveiðar.
Hvað það kemur samskiptum Banda-
ríkjanna og Íslands við var ósagt
látið.
Snar í snúningum
Hanna Birna Kristjánsdóttir
innanríkisráðherra setti í
fyrradag lög um að fresta
skyldi verkfallsaðgerðum
undirmanna á Herjólfi til
15. september. Þrír hásetar
sem mæta áttu til skips
í gærmorgun til-
kynntu síðan
skyndi-
lega um veikindi. Eimskipafélagið
hafði þá samband við trúnaðarlækni
félagsins sem síðan hafði samband
við heilsugæsluna í Vestmannaeyjum
til að forvitnast um heilsu áhafnar-
meðlimanna. Jónas Garðarsson,
framkvæmdastjóri Sjómannafélags
Íslands, hafði ekki áður heyrt um það
að vinnustaðir sendi lækna heim til
starfsfólks. Hann sagði gott til
þess að vita að hægt sé að
ganga að læknum Eim-
skipafélagsins. Oft sé talað
um að læknisþjónusta í
landinu sé slök– en þeir
sem þurfi á lækni að halda
ættu að athuga með þennan,
sem augljóslega sé snar í
snúningum.
fanney@frettabladid.is