Morgunblaðið - 15.01.2015, Page 42

42 FRÉTTIRErlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 15. JANÚAR 2015
FRÉTTASKÝRING
Ágúst Ásgeirsson
skrifar frá Frakklandi
Hafi þeir Chérif Kouachi, Saïd Ko-
uachi and Amedy Coulibaly þráð að
komast í tölu dýrlinga tókst þeim
það á kostnað 17 manns sem ekki
langaði til að deyja. Í framhaldinu
sameinaðist franska þjóðin með
reisn, vottaði fórnarlömbunum 17
virðingu og streymdi á götur út til
varnar tjáningarfrelsi og lífsgildum
franska lýðveldisins. Ríkisstjórnin
boðaði hertar aðgerðir gegn villi-
mennsku bókstafstrúarmanna, en
líklegt þykir að arfleifð hryðju-
verkamannanna þriggja verði ótti,
fordómar og jafnvel skert persónu-
frelsi.
Í gær kom háðsritið Charlie
Hebdo út að nýju og þótti til-
hlýðilegt, að hafa spámanninn Mú-
hameð grátandi á forsíðunni undir
yfirskriftinni „Allt er fyrirgefið“.
Voru teikningar af honum í blaðinu
meginástæða árásar Kouachi-
bræðranna inn á ritstjórnar-
skrifstofur á miðvikudag í vikunni
sem leið þegar 12 manns létu lífið.
Þegar ljóst var hvert stefndi með
útgáfuna hvöttu trúarleiðtogar
múslima í Frakklandi skjólstæðinga
sína til að sýna stillingu. „Sýnið ró-
semi og forðist viðbrögð af tilfinn-
ingalegum toga“ gagnvart blaðinu,
sagði í sameiginlegri yfirlýsingu
Múhameðstrúarráðs Frakklands og
Samtaka franskra íslamskra stofn-
ana. Þetta eintak Charlie Hebdo
var prentaði í hundrað sinnum
stærra upplagi en venjulega, eða
fimm milljónum eintaka. Venjulega
hefur vikublaðið selst í 30.000 ein-
taka.
11. september Frakklands
Árásin hefur verið nefnd „11.
september Frakklands“ og sátu
Frakkar höggdofa eftir. Hryðju-
verkin við blaðið og í matvöruversl-
uninni í jaðri Parísar sl. föstudag
voru þó alls ekki fyrstu kynni
Frakka af ofbeldi af pólitískum eða
trúarofstækislegum toga. Meðal
þess blóðugasta var sprengjutilræði
í Saint Michel jarðlestastöðinni 1995
sem kostaði átta manns lífið og
særði 117 manns alvarlega. Enn-
fremur tilræði í bænahúsi gyðinga í
París 1980 er varð fjórum að ald-
urtila. Þar særðust rúmlega 40
manns og þriðja blóðugasta atvikið
átti sér stað 1961 er lögregla skaut
ótilgreindan fjölda baráttumanna
fyrir sjálfstæði Alsír í París.
Voðaverkin hafa kynnt undir óró-
leika og spennu vegna morðanna á
lögreglumönnum, blaðamönnum og
óbreyttum borgurum. Hótanir um
frekari hermdarverk hafa borist
síðustu daga, m.a. frá al-Qaeda af
Arabíuskaganum, um netárásir á
fjölmiðlasíður og sprengjutilræði í
lestarstöðvum.
Stóra spurningin nú er hvernig
tekst til með framvindu mála í
Frakklandi. Hvernig brugðist verð-
ur við voðaverkunum í síðustu viku.
Hvort takist að nýta jarðveginn
nýja til að treysta innviðina; draga
úr spennu milli fólks af ólíkum fé-
lagslegum og trúarlegum uppruna;
stuðla að betri aðlögun innflytjenda
að samfélaginu á forsendum hins
franska lýðveldis. Kröfur hafa kom-
ið fram um rannsóknarnefnd á veg-
um þingsins er geri tillögur um úr-
bætur í þessa veru og vinna stóru
þingflokkarnir að því að koma slíkri
nefnd á laggirnar. Marine Le Pen,
leiðtogi Þjóðfylkingarinnar (FN),
sem nýtur stuðnings um fjórðungs
kjósenda, lýsti flokk sinn strax and-
vígan því. Hún sagði að í hvert sinn
sem upp kæmu alvarleg vandamál
sem horfast þyrfti í augu við og
uppræta væri stofnuð þingnefnd er
gerði ekkert annað en að sópa vand-
anum undir teppið. Undanfarna
daga hefur hún hamrað á því að
hryðjuverk væru tæki og að baki
þeim byggi hugmyndafræði sem
leggja þyrfti til atlögu við. Hún
sagði og að aðlögun innflytjenda að
frönsku samfélagi á forsendum þess
væri eina leiðin til eðlilegs sam-
félags. Að öðrum kosti yrðu viðsjár
áfram við lýði. Í Frakklandi er að
finna fleiri múslíma en í nokkru
öðru ríki Evrópu. Í áratugi hefur
núningur verið í samskiptum þeirra
við aðra landsmenn. Fyrst og
fremst vegna þeirra gilda franska
lýðveldisins að trú einstaklingsins
verði að rýmast í umhverfi þar sem
kirkja og ríki eru aðskilin og allir
eru jafnir og engum samfélags-
hópum er hampað. Þetta hefur farið
fyrir brjóstið á trúaðri múslimum,
svo sem vegna banns við íslömskum
höfuðblæjum í til dæmis opinberum
stofnunum og á skólalóðum.
Nokkuð bar á andúð á frönskum
gildum og yfirvöldum dagana eftir
árásina á Charlie Hebdo er efna átti
til þagnarstundar í skólum. Eitt-
hvað var um að múslimskir náms-
menn mótmæltu því. „Þeir fengu
makleg málagjöld,“ heyrðist kenn-
ari í 13. hverfi Parísar segja er
hann brást andvígur við samúðar-
stundinni í skóla sínum. Í gær hafði
lögreglu og saksóknurum verið bent
á rúmlega fjörutíu ungmenni sem
borið hefðu blak af ódæðismönn-
unum og réttlætt aðgerðir þeirra.
Þá er vitað um 200 slík tilfelli í
grunn- og menntaskólum und-
anfarna daga.
751 bannsvæði
Til marks um núning samfélags-
hópanna er af opinberri hálfu til-
greint 751 svæði í frönskum bæjum
og borgum sem hvorki ferðamenn
né lögreglumenn hætta sér inn á að
óþörfu. Þessi „bannsvæði“ eru
hverfi sem fátækir og afskiptir
múslímar byggja að stórum hluta,
opinberlega skilgreind sem „við-
kvæm borgarhverfi“ (ZUS). Hafa
yfirvöld eiginlega misst stjórn á
þessum svæðum og látið íbúunum
þau eftir. Að öllu jöfnu eru þetta þó
friðsamleg svæði en róstur hafa þó
blossað þar upp. Og margir óttast
að þar sé að finna kjöraðstæður fyr-
ir glæpagengi og öfgamenn að
hreiðra um sig og stofna til næstu
ódæðisverka, ekki síst jihadistar
sem snúa heim frá Sýrlandi og Írak.
Mikilvægt þykir að ekki verði alið
á hatri í garð múslima í Frakklandi
eins og gerðist í Bandaríkjunum
eftir árásirnar 11. september 2001.
Til þess er tekið að leiðtogar
franskra múslima hafa fordæmt
hryðjuverkin og hvatt til breytinga
á íslam til aukins umburðarlyndis
fyrir skoðunum annarra. Forsetinn
Francois Hollande og forsætisráð-
herrann Manuel Valls hafa lagt sig í
framkróka við að bendla ekki
hryðjuverkamennina við múham-
eðstrú. Valls sagði á þingi í fyrra-
dag, að Frakkland væri í „styrjöld
gegn hryðjuverkastarfsemi, jíhad-
isma og róttækni“. Frakkar væru
aftur á móti hvorki í stríði við ísl-
amska trú né múhameðstrúarmenn.
Stjórnmálaskýrendur segja að
meðvitað eða ekki hafi hryðjuverk
jíhadistanna í síðustu viku engu að
síður verið til þess fallin að ala á
hatri í garð múslíma. Enda hafa í
kjölfar þeirra verið gerðar tugir
árása á franskar moskur og önnur
íslömsk skotmörk. Takist ekki að
koma á nýrri skipan er leiðir til
sátta og samlyndis þykja ekki mikl-
ar líkur til þess að takist að draga
úr sundrungu í frönsku samfélagi.
Afleiðingar þessa gætu meðal ann-
ars orðið enn meiri fylgisaukning
Höggdofa takast Frakkar á við
 Hryðjuverkin gætu leitt til ótta, for-
dóma og jafnvel skerts persónufrelsis
AFP
Fórnarlambanna minnst Eintak af nýjasta tölublaði franska háðsritsins Charlie Hebdo á blómum sem lögð voru á
götuna við skrifstofu blaðsins í París til minningar um þá sem létu lífið í árás hryðjuverkamanna í vikunni sem leið.
Kjarni viðbragða við voðaverkunum
í París í síðustu viku hefur snúist
um tjáningarfrelsið. Svo vill nú til
að hvort sem gott þykir eða vont þá
er það ekki ótakmarkað í Frakklandi
sem þykir hafa gengið á undan
flestum öðrum ríkjum í þágu mann-
réttinda og það strax upp úr stjórn-
arbyltingunni 1789. Sé litið framhjá
meiðyrðalöggjöf og lögum um frið-
helgi einkalífs sem stjórnmálamenn
og fræga fólkið grípur öðru hverju
til, þá varðar það við refsilöggjöfina
að neita því að helförin gegn gyð-
ingum hafi átt sér stað og/eða
verja aðra glæpi gegn mannkyninu.
Sömuleiðis er refsivert að móðga
fólk á opinberum vettvangi á
grundvelli trúar þess eða litarafts.
Þá var Frakkland eina landið í Evr-
ópu til að banna í fyrra mótmæla-
fundi vegna árásar Ísraelshers á
Gaza. Það var sagt gert til að koma
í veg fyrir ofbeldisverk gegn gyð-
ingum og raska ekki röð og reglu í
landinu.
Loks segja kvenréttindakonur í
samtökunum Femen að þeim hafi
verið neitað um rétt til að mótmæla
með tveimur dómum fyrir „kynlífs-
sýningu“ vegna berbrjósta uppá-
koma í vaxmyndasafni Parísar og í
Frúarkirkjunni, dómkirkju franska
höfuðstaðarins.
Tjáningarfrelsinu ábótavant?
REFSIVERT AÐ MÓÐGA FÓLK Á GRUNDVELLI TRÚAR
Suðurver | Mjódd | Glæsibær | Húsgagnahöllin | Smáratorg | Austurver
Komdu inn í hlýjuna
í súpu dagsins
Mundu eftir súpukortinu
FR
Í
súp
a d
ag
sin
s
Súpukort
hægt að fá súpu
í brauðkollu
eða í skál.
Verð kr. 945
Súpu dagsins sérðu á
Facebook síðunni okkar