Morgunblaðið - 27.02.2015, Blaðsíða 28

Morgunblaðið - 27.02.2015, Blaðsíða 28
28 MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 27. FEBRÚAR 2015 Í Morgunblaðinu 14. feb. sl. var fjallað um störf lög- manna í dóms- málum eftir hrun undir fyrirsögninni ?Lögmenn horfist í augu við sjálfa sig?. Tilefnið er dómur Hæstaréttar í Al Thani-málinu 12. þ.m. Í umfjölluninni er m.a. haft eftir Arnari Þór Jónssyni, lekt- or við lagadeild HR, að hann telji ?að Hæstiréttur hafi með dómi sínum lyft spegli að ásjónu lögmannastéttarinnar og að lög- menn geti ekki vikið sér undan því að horfa vel og lengi í þann spegil í þeim tilgangi að svara því gagnvart sjálfum sér og öðr- um fyrir hvað þeir standa og hvað hugtakið ?góðir lögmanns- hættir? felur í reynd í sér.? Þá er m.a. haft eftir Hrafni Bragasyni, fyrrv. hæstarétt- ardómara: ?Eftir hrunið og upp úr þessu Baugsmáli hefur þetta orðið algengara ? og ég byggi þetta á engu nema tilfinningu ? að menn hafi gengið dálítið langt í þessum stóru málum.? Hann nefnir í því sambandi ?til- raunir til að fá málum frestað, ellegar málsástæður fyrir frávísunarkröfum?. Haft er eftir honum að hann telji ?að slík framganga lögmanna sé ekki til framdráttar fyrir þjóðfélagið?. Fagna ber umræðu Ástæða er til að fagna um- ræðu um störf lögmanna, þar á meðal verjenda í sakamálum. Reynslan sýnir, bæði hér á landi og annars staðar, að stöðug þörf er á fræðslu um hlutverk þeirra í réttarkerfinu, enda missa menn því miður stundum sjónar á því þegar mest á reynir, jafnt leikir sem lærðir. Í lögum um meðferð saka- mála segir að hlutverk verjanda sé að draga fram í máli allt sem verða megi skjólstæðingi hans til sýknu eða hagsbóta og gæta réttar hans í hvívetna. Sam- kvæmt lögum um lögmenn ber lögmanni að neyta allra lög- mætra úrræða til að gæta lög- varinna hagsmuna umbjóðenda sinna. Í siðareglum lögmanna eru reglur um góða lögmanns- hætti. Til leiðbeiningar geta einnig verið aðrar heimildir. Lögmenn búa við stöðugt að- hald með vinnu sinni. Aðhaldið kemur bæði frá skjólstæðingum og dómurum, auk þess sem þinghöld í dómsmálum eru al- mennt opin almenningi og fjöl- miðlum. Nefna má að dómari getur í dómi sett fram að- finnslur við störf lögmanna að málinu og dæmi eru um að lög- menn hafi verið beittir viður- lögum með réttarfarssekt. Slíkt er þó sem betur fer fátítt hér á landi. Til þess að málefnaleg um- ræða geti farið fram um hlut- verk og störf lögmanna er nauð- synlegt að þeir sem taka til máls skýri mál sitt vel. Sérstaklega verður að gera þá kröfu til þeirra sem starfa í rétt- arkerfinu og fræðasamfélaginu. Lögmenn eru hluti af rétt- arkerfinu og það er ábyrgð- arhluti að láta liggja að því, án viðhlítandi skýringa, að þeir al- mennt viðhafi ekki góða lög- mannshætti í störfum sínum. Aðfinnslurnar í Al Thani-málinu Al Thani-málið er eitt af viða- meiri dómsmálum íslenskrar réttarsögu og fordæmalaust. Ekki var við öðru að búast en tekist væri á um form og efni málsins og látið reyna til hins ýtrasta á sönnunarfærslu og túlkun ákvæða í refsilögum og lög- um um meðferð sakamála svo og á reglur í stjórn- arskrá og mannrétt- indasáttmála Evr- ópu um réttláta málsmeðferð. Ekki verður séð að nýgeng- inn dómur Hæstaréttar í Al Thani-málinu feli í sér áfell- isdóm yfir störfum lögmanna, hvorki almennt né þeirra sem fluttu málið. Niðurstaðan um sekt ákærðu skiptir engu máli í því sambandi, eins og sumir virðast halda. Allir eiga stjórn- arskrárvarinn rétt á að tefla fram ýtrustu vörnum, hvort sem þær eru reistar á kröfu um frávísun máls, ómerkingu eða sýknu. Í dómi Hæstaréttar er tvennt talið aðfinnsluvert. Annars veg- ar að verjendur tveggja ákærðu hafi rætt við tiltekið vitni fyrir aðalmeðferð málsins ásamt ákærðu. Hins vegar, að því er virðist, að annar þessara verj- enda hafi, einn eða ásamt ákærða, rætt við og sýnt öðru vitni gögn í málinu fyrir aðal- meðferð. Á hinn bóginn fellst Hæstiréttur ekki á aðfinnslur í hinum áfrýjaða héraðsdómi varðandi samtöl verjenda sjálfra við tvö önnur vitni. Rétt er að vekja athygli á að engin bein fyrirmæli eru í lög- um eða siðareglum um hvernig samtöl við vitni utan réttar skuli fara fram. Dóma- fordæmum til leiðbeiningar hef- ur heldur ekki verið til að dreifa. Þó hefur verið ljóst að óheimilt er að hafa áhrif á fram- burð vitnis. Þetta sýnir vel hversu vandasamt starf lög- manna getur verið. Þörf er á skýringum Mikilvægt er að Arnar Þór og Hrafn skýri tilvitnuð ummæli sín. Vísi þau til aðfinnslanna í Al Thani-málinu um samskipti verjenda við vitni, er eðlileg krafa að það komi skýrt fram. Vísi ummælin til réttar- farssektarinnar sem verjend- urnir tveir sem sögðu sig frá málinu á fyrri stigum þess voru beittir, er á sama hátt rétt að það fari ekki á milli mála. Sú réttarfarssekt var þó ekki dæmd í dómi Hæstaréttar í Al Thani-málinu 12. feb. sl. Dómur um hana gekk í Hæstarétti í maí á síðasta ári. Vísi ummæli Arnars Þórs og Hrafns til einhverra annarra tilvika, verður að fara þess á leit að þeir tiltaki þau skýrlega, hvaða lögmenn eiga hlut að máli og hvað er aðfinnsluvert við störf þeirra eða samræmist ekki góðum lögmannsháttum. Ekki er með góðu móti unnt að ræða frekar um störf og hlutverk lögmanna eftir hrun á grundvelli ummæla Arnars Þórs og Hrafns fyrr en þessi at- riði liggja fyrir. Eftir Jónas Þór Guðmundsson » Fagna ber um- ræðu um hlut- verk og störf lög- manna en gera verður þá kröfu að þeir sem taka til máls skýri mál sitt vel. Jónas Þór Guðmundsson Höfundur er hæstaréttar- lögmaður og formaður Lögmannafélags Íslands. Lögmenn og spegillinn Gaman Íslenska bjórhátíðin hófst á Kex Hosteli í gær og byrjunin lofar góðu en hátíðin stendur alla helgina. Eggert Undanfarin ár hafa margir sem greinst hafa með krabbamein bent á nauðsyn þess að mótuð verði stefna í endurhæf- ingu sem tryggi jöfnuð og aðgengi að þjónustu, óháð þáttum eins og bú- setu og efnahag, svo dæmi séu tekin. Ekki síst hefur fagfólk verið þess- arar skoðunar. Þessa umræðu þekki ég vel bæði úr starfi mínu hjá Krabbameins- félaginu og líka frá fyrri störfum í heil- brigðisráðuneytinu. Þar var eitt af verkefnum mínum að taka þátt í að undirbúa stefnu um endurhæfingu, sem því miður tókst ekki, svo mikilvægt sem við öll töldum verkefnið þó vera. ?Ójöfnuður í endurhæfingu krabba- meinssjúklinga - tækifæri til úrbóta? er heiti á grein minni sem birt var í Morg- unblaðinu 12. febrúar sl. Greininni var ætlað að varpa ljósi á þörf fyrir heild- arskipulag endurhæfingar fyrir krabbameinssjúklinga og í henni fólst hvatning til heilbrigðisyfirvalda um að nýta nýútkomna skýrslu, Endurhæfing eftir greiningu krabbameins, sem Krabbameinsfélagið gaf út á haustdög- um. Tvær tillögur til úrbóta eru kynnt- ar í greinarlok: ? ?efla Landspítalann í hlutverki sínu sem leiðandi afl og koma á endurhæfingarráði sem haldi utan um þræðina og stýri framkvæmd.? Taldi ég sannast sagna að ekki ríkti mikill ágreiningur um þessar tillögur né þær greiningar sem þær byggjast á. Tillög- urnar eru hvorki nýjar af nálinni né eru þær mín hugmynd; þær hafa báðar ver- ið til umræðu í langan tíma og skýrslan styður þær að mínu mati. Meistararannsókn fyrir nokkrum ár- um dró fram þann mismun sem er á endurhæfingu fyrir þá sem fá hjarta- og æðasjúkdóma og þá sem fá krabba- mein. Meðal annars vegna þess var lög- um Krabbameinsfélagins breytt árið 2011 og nú fjallar fyrsta greinin um þann tilgang félagsins ?að beita sér fyr- ir virkri, opinberri stefnu ? í for- vörnum, greiningu, meðferð og end- urhæfingu þeirra sem greinast með krabbamein?. Gerð skýrslunnar er lið- ur í þeirri viðleitni. Meginviðfangsefni skýrslunnar er eins og fram kemur í inngangi hennar að fjalla um end- urhæfingarþörf krabba- meinssjúklinga og að kynna helstu endurhæfing- arúrræði sem fyrirliggj- andi eru hér á landi. Höf- undur skýrslunnar, Atli Már Sveinsson, íþrótta- fræðingur með meistara- gráðu frá Bandaríkjunum í þjónustu við krabbameins- sjúklinga, kortlagði þá þjónustu sem í boði var fyr- ir þennan sjúklingahóp. Gaf hann átta stofnunum tækifæri til að lesa yfir um- fjöllun um þeirra starfsemi og gera at- hugasemdir. Allir þáðu þetta. Stjórnarformaður Ljóssins, Tómas Hallgrímsson, gerir í grein 20. febrúar í Morgunblaðinu athugasemdir við grein mína, sem ljúft er og skylt að svara. Í grein sinni virðist mér stjórnar- formaðurinn ganga út frá því að ætlun mín sé að fjalla um þá þjónustu sem veitt er, og telur ?frekar illa vegið að Ljósinu? væntanlega þá fyrst og fremst vegna þess að ?hvergi í grein hennar er getið um það mikilvæga endurhæfing- arstarf sem fram fer í Ljósinu og víðar, í þágu krabbameinsgreindra?. Það er rétt að starfið í Ljósinu er ekki nefnt í grein minni frekar en önnur úrræði til endurhæfingar. Greinin er stutt og fjallar eingöngu um þörf fyrir heild- arskipulag endurhæfingar fyrir þennan hóp sjúklinga. Væri ég að fjalla um inn- tak þjónustunnar hefði ég sannarlega minnst á starfið í Ljósinu, eins og gert er í skýrslu Atla. Einnig er bent á að ég telji að ?því fé sem lagt er í málaflokkinn sé illa varið, og hljótum við að setja spurning- armerki við þá fullyrðingu?. Í grein minni segir að að við væntum þess að endurskoðun ? ?leiði til þess að það fé sem lagt er í málaflokkinn nýtist betur en nú?. Hér er einungis bent á að í þess- um málaflokki eru tækifæri til hagræð- ingar til hagsbóta fyrir krabbameins- sjúklinga, eins og víða. Þegar skýrslan lá fyrir var ákveðið að fá nokkra einstaklinga sem vel þekkja til mála til að lesa hana yfir með það að markmiði að tryggja að hún gæti nýst sem best. Í þessum hópi áttu sæti tveir krabbameinslæknar, tveir end- urhæfingarlæknar, einn sérfræðingur í hjúkrun krabbameinssjúklinga, einn iðjuþjálfi, einn sjúkraþjálfari og krabbameinssjúklingur. Í grein stjórn- arformannsins er gerð athugasemd við að í þessum hópi var enginn frá Ljós- inu. Við samsetningu rýnihópsins var m.a. haft að leiðarljósi að einstakling- arnir hefðu hvorki komið að samningu skýrslunnar né hefðu lesið hana eða kafla hennar á fyrri stigum. Þessi rýni- hópur skilaði góðu verki og taldi skýrsl- una vel til þess fallna að leggja grunn að faglegri umræðu. Skýrslan hefur verið send Sjúkra- tryggingum Íslands, Embætti land- læknis og velferðarráðuneytinu. Jafn- framt hefur verið haldinn fundur með ráðuneytinu þar sem farið var yfir skýrsluna og gerð grein fyrir reynslu okkar hér í Skógarhlíðinni af sam- skiptum við krabbameinssjúklinga og helstu sjónarmiðum. Við trúum því, m.a. eftir þann fund, að skýrslan muni reynast gagnlegt plagg við skipulag endurhæfingar fyrir krabbameinssjúkl- inga, og að hún geti verið upplýsandi og fróðleg fyrir næstu skref. Með stöðugt batnandi lífslíkum krabbameinssjúklinga eykst þörfin fyr- ir endurhæfingu og hún verður æ mik- ilvægari. Endurhæfing er ekki fyr- irferðarmikil í þeim lögum sem fjalla um heilbrigðisþjónustu og réttindi sjúklinga hér á landi. Velta má því fyrir sér, hvort nú sé tímabært að skoða hvort skynsamlegt sé að huga að laga- setningu um þennan þátt heilbrigð- isþjónustunnar. Krabbameinsfélagið mun áfram leit- ast við að vinna að því að þeim, sem greinast með krabbamein, verði tryggð endurhæfing eins og hver önnur heil- brigðisþjónusta. Ljósinu óskum við allra heilla og vel- farnaðar í störfum sínum. Eftir Ragnheiði Haraldsdóttur »Með stöðugt batnandi lífslíkum krabbameinssjúklinga eykst þörfin fyrir endur- hæfingu og hún verður æ mikilvægari. Ragnheiður Haraldsdóttir Höfundur er forstjóri Krabbameinsfélags Íslands. Þörf fyrir heildarskipulag endurhæf- ingar fyrir krabbameinssjúklinga
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.