Jökull


Jökull - 01.12.1952, Blaðsíða 21

Jökull - 01.12.1952, Blaðsíða 21
leingi og bróðir hans Jón Jónsson sem leingi bjó að Hofsnesi sögðu mér að landamerki væri haldinn i millum Iívýskerja og Breiðimerkur að grjótvarðann sem er vestarlega á Fjallsfit ætti að bera í Miðaptanstind ofann sem er á fjall- inu fyrir vestann Breiðumörk og væri þetta merki bæði til fjalls og fjöru, lægi so þaðann frá sem kölluð er Fjallsfjara rekinn undir Hof þar til malirnar fyrir vestann Breiðumörk bera í Krossagil fyrir vestann Breiðármörk og hafi þessi fjara verið haldinn 900 þó væri hér útí athugaverðt að Dejldará sem undir þessum möl- um rennur hafi brotið af þeim vestann so þar fyrir kann færst hafa upp á Breiðumerkurfjöru því hún tekur þá við á Austursíðu og nær að sögnum þar til miðröndinn svarta í Jöklinum fyrir norðan Breiðármörk hafi so þessi fjara verið sögð 1800 þaðann frá tekur við Fellsfjara, hef ég nú aldrei heirt hér tvímæli áleika því þettað hefur so haft og haldið verið í eignar- nafni mína tíð þessi fjörumörk í millum Fells og Breiðármerkur aðskilur eirninn landeign í millum sagðra jarða. Þessa mína meðkenningu handsala eg sanna vera í Erlegra manna nær- veru til merkis mitt nafn að Felli í Hornafyrði þann 8. Apríl Anno 1701 Sigmundur Pdlsson.1) Þessa framanskrifuða meðkenning um fjöru- mörk og landamerki í millum Kvískerja og Breiðármerkur og Fells útgaf Sigmundur Páls- son okkur viðverandi einnig sagði og játaði Bjarni Guðmundsson sem nær 30 ár hafði á Kvýskerjum og Breiðármörk verið að so hefði haldið verið sína tíð sem meðkenning Sigmundar greinir um landamerki og fjörumörk millum tieðra og aldrei hefði liann vitað þar tvímæli á leika til sanninda merkis okkar nöfn í sama stað Dag og Ár Anno 1701 að Felli Hornafyrði þann 8. Apríl Eyrekur Arnason Erlendur Eyríksson Athugasemdir við landamerkajaskjal frá 1701. Fjallsfit. Þegar Sigurður Ingimundsson bjó á Ivvískerjum (1864—1883), eða a. m. k. á fyrri 1) Sigmundur Pálsson er nefndur sem heim- ildarmaður í eyðijarðaskrá ísleifs Einarssonar, 1712, og sagður hafa nokkra um áttrætt. Hefur hann því verið fæddur um 1630. árum hans hér, var graslendi uppi undir jökul- öldum í Fjallslandi við landamörkin, sem hét Fjallsfit. Var htin því norðar og austar en Fitj- arnar eru nú. Hún mun ekki liafa verið stór né grasgefin, a. m. k. ekki slegin. Efst í Fjalls- fit voru grávíðirunnar (loðvíðir?) það háir, að góða aðgæzlu þurfti við, að lömb leyndust þar ekki, þegar farið var þar um með fjárrekstur. Skömmu áður en Fjallsfit eyddist, hjuggu Hofs- menn þessa runna upp um vortima til að hafa handa kúm, sjálfsagt í harðindum. Deildará. Um 1893 rann á með þessu nafni fram úr „Króknum". Rann hún gegnum skarð efst í öldunum og eftir dýpsta farveginum þar fram af og síðan í Breiðá fyrir ofan veginn. Núverandi fjörumörk milli Kvískerja og Fjallsfjöru: Miðaftanstind í Breiðamerkurfjalli ber í Eyðnatind. Fjörumörk milli Fjallsfjöru og Breiðamerkur- fjöru: Breiðamerkurmúla fremst og austast ber í Kaplaklif í Mávabyggðum. (Um miðjar Máva- byggðir — heldur vestanhallt.) Fjörumörk milli Breiðamerkurfjöru og Fells- fjöru: Stiku á fjörunni ber í Hálfdánaröldu og Kaplaklif. Flosi Björnsson, Kvískerjum. Ef dregin eru fjörumörk þau, sem Flosi grein- ir frá, hefur mér reiknazt Fjallsfjara 2200 m — 1230 faðmar. Eru það um 10 hdr. tólfræð í stað 9, eins og fjaran var talin. Hins vegar verð- ur Breiðárfjara 3250 m eða réttir 1800 faðmar tólfræð. Eystri fjörumörk Breiðár eru vestan til á Nýgræðum, og landamerki eru talin þaðan sjónhending á Kaplaklif í Mávabyggðum. Dreg ég í efa að hin fornu landamerki hafi legið þannig. Hitt er litlum vafa bundið, að mestur hluti Jökulsár, sem nú er, ltafi runnið í farvegi Ný- græðnakvísla fyrir rúmum 1000 árum, er Þórði illuga var gefið landið. Um Nýgræðurnar er sandurinn lægstur allt upp að jökli, og enn eru hreppaskilin þar, en ekki við stórfljótið Jökulsá, sem fellur til sjávar 4—5 km austar. Breiðá hefur sennilega runnið að fornu á svipuðum stað og nú. Þar er lægð við jökuljað- arinn og allstórt stöðuvatn. Fjall hefur aðallega átt graslendi á Fjallsfit, sem nú er að mestu eydd af jökli og vatni. Mér er nær að halda, að Fjallsá hafi ekki verið stórá að fornu, heldur hafi Hrútá verið aðalvatn vestan til á sandinum og átt upptök báðum 19

x

Jökull

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Jökull
https://timarit.is/publication/1155

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.