Tímarit hjúkrunarfræðinga


Tímarit hjúkrunarfræðinga - 01.12.2000, Blaðsíða 11

Tímarit hjúkrunarfræðinga - 01.12.2000, Blaðsíða 11
Tafla 1 Einkenni og árangur meðferðarforma til reykleysis sem stýrt var af hjúkrunarfræðingum Höfundar Rannsóknaaðferð Meðferð Eftirfylgni Þátttakendur Árangur Clark, Haverty og Kendall, 1990 Tilfellalýsing. Stutt meðferð: Ráðgjöf, heilbrigðisfræðs. eftirfylgni kolmónoxíðmæling, nikótínlyfjam. möguleg Lengd meðf: Ekki getið. 1 ár Líffræðileg mæling. Blandaðir. Aldur: 16-60 ár n=68 byrjun n=42 í lokin 17% reyklausir. 12% minnkuðu reykingar. 31 %> ein tilraun til að hætta. Marktækni ekki getið. Taylor, Houston-Miller, Killen og DeBusk, 1990 Tilraunasnið: Slembiúrtak með tveimur hópum. Heilbrigðisfræðsla, einstaklingsráðgjöf, slökun, nikótínlyfjam. möguleg Lengd meðf.: 3 skipti og eftirfylgni í 6 mánuði. 1 ár Líffræðileg mæling. Hjartasjúklingar. Aldur: < 70 ár n=173 byrjun n=130 í lokin Tilraunah.: 71% reyklausir. Viðmiðunarh.: 45% reyklausir. Marktækt við p=0,003. Stanislaw og Wewers, 1994 Tilraunasnið: Slembiúrtak með tveimur hópum. Heilbrigðisfræðsla, einstaklingsráðgjöf, slökun. Lengd meðf.: 3 skipti og eftirfylgni í 5 vikur. 7 vikur Líffræðileg mæling. Skurðsjúklingar. Aldur: > 19 ár n=26 Tilraunah.: 75% reyklausir. Viðmiðunarh.: 43% reyklausir. Marktækt við p=0,10. Wewers, Jenkins og Mignery, 1997 Framvirk rannsókn, einn hópur, mælingar gerðar fyrir og eftir meðferð. Heilbrigðisfræðsla, einstaklingsráðgjöf, slökun. Lengd meðf.: 3 skipti og eftirfylgni í 5 vikur. 6 vikur Líffræðileg mæling. Sj. með lungna- krabbamein. Aldur: > 19 ár n=15 40% reyklausir. 93% > ein tilraun til að hætta. Griebel, Wewers og Baker, 1998 Tilraunasnið: Slembiúrtak með tveimur hópum. Stutt meðferð: Heilbrigðisfræðsla, einstaklingsráðgjöf, slökun. Lengd meðf.: 1 skipti og eftirfylgni í 5 vikur. 6 vikur Líffræðileg mæling. Krabbameins- skurðsjúklingar. Aldur: > 19 ár n=36 byrjun n=28 í lokin Tilraunah.: 21% reyklausir. Viðmiðunarh.: 14% reyklausir. Samband ekki marktækt. reyktu. Marktækur munur reyndist á milli hópanna allra eða 5,9 kg, 3,04 kg og 1,09 kg. Þyngdaraukningin var ójöfn á tímabilinu. Þeir sem höfðu ekkert reykt höfðu þyngst um 5,4 kg fyrstu 6 mánuðina en um 0,46 kg næstu 6 mánuði þar á eftir. Enginn kynjamunur kom fram. Doherty o.fl. (1996) sýndu fram á að marktæk fylgni var á milli þess magns af nikótínlyfi sem notað var og annars vegar fjölda þeirra sem ekki reykti 90 dögum frá upphafi reykbindindis og hins vegar þyngdaraukningar að sama tíma liðnum. Af þeim sem voru reyklausir voru marktækt færri sem notuðu lyfleysutyggjó (13,0%) í samanþurði við þá sem notuðu 2 mg (29%) og 4 mg (31,8%) nikótín- tyggjó. Eftir reykþindindi þyngdust þeir sem notuðu lyfleysutyggjó um 3,7 kg, þeir sem notuðu 2 mg nikótín- tyggjó um 2,1 kg og þeir sem notuðu 4 mg nikótíntyggjó um 1,7 kg (marktækur munur á milli lyfleysutyggjós og 4 mg nikótíntyggjós). Niðurstöður rannsókna eru ekki samhljóða um hvort eða hvenær þyngd kemst í sama horf og fyrir reykbindindi. Þrátt fyrir það er álitið að þyngdar- aukning sé mest fyrsta árið eftir að reykingum er hætt og að síðan dragi úr henni. Meðferðarúrræði önnur en nikótónlyfjameðferð til að draga úr þyngdaraukningu í kjölfar reykbindindis hafa verið reynd en ekki hefur tekist að sýna óyggjandi fram á árangur þeirra (sjá Klesges o.fl., 1997). Froom o.fl. (1998) skýrðu frá því að í 4 af 5 rannsóknum, sem þeir fjölluðu um, dró líkamsrækt úr þyngdaraukningu í kjölfar reyk- bindindis. Með allsherjargreiningu (meta-analysis) sýndu Nishi, Jenicek og Tatara (1998) fram á að niðurstöður rannsókna á áhrifum hóplíkamsræktar á reykbindindi almennt væru ekki afgerandi vegna fárra rannsókna í úrtaki höfunda og fárra þátttakenda í hverri rannsókn (n=5). Engu að síður kom fram stöðug og jákvæð tilhneig- ing í þeim rannsóknum sem höfundar fjölluðu um. Að ofan hefur verið fjallað um rannsóknir á almenningi sem fræðimenn úr ýmsum greinum heilbrigðisvísinda hafa unnið. Rannsóknum, sem stjórnað er af hjúkrunarfræðing- um, fer fjölgandi. Eins og fram kemur í töflu 1 eru rann- sóknir þessar mestmegnis á veiku fólki. Veitt er einstakl- ingsmeðferð í allt að þrjú skipti og fylgst með þátttak- endum í gegnum síma í allt að 6 mánuði. Árangur þessara meðferðarforma, er frá 17%-75% í tilraunahópum. Árang- urinn er mældur með því að athuga hvort einstaklingurinn er reyklaus á þeim tímaþunkti sem athugun er gerð í stað þess að athuga hvort viðkomandi hefur verið algjörlega reyklaus frá upphafi reykbindindis. Það er íhaldsamari mæling en jafnframt mun áreiðanlegri mælikvarði á raun- verulegan árangur meðferðar. Auk þess er nikótínlyfja- meðferð ekki, eða einungis lítillega, notuð í þessum rann- sóknum. Höfundar nýjustu rannsóknarinnar benda hins 251 Tímarit hjúkrunarfræðinga • 5. tbl. 76. árg. 2000
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Tímarit hjúkrunarfræðinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit hjúkrunarfræðinga
https://timarit.is/publication/1159

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.