Morgunblaðið - 30.06.2017, Blaðsíða 38

38
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 30. JÚNÍ 2017
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Stundum ertalað um aðfólk kjósi
með fótunum og
það á óvenjuvel við
þegar rætt er um
samgöngumál.
Sveitarfélögin á höfuðborg-
arsvæðinu gerðu haustið 2011
samkomulag við ríkið um 10 ára
tilraunaverkefni um að efla al-
menningssamgöngur á svæð-
inu. Meðal þess sem átti að gera
var að „tvöfalda a.m.k. hlut-
deild almenningssamgangna í
öllum ferðum sem farnar eru á
höfuðborgarsvæðinu á samn-
ingstímanum“. Annað sem ná
átti fram var að auka hlutdeild
fargjalda í rekstrarkostnaði í
40%.
Þegar er ljóst að hvorugt
markmiðið mun nást og vantar
mikið upp á. Um síðara mark-
miðið er það að segja að í stað
þess að hlutdeild fargjalda yk-
ist í 40% hefur hún dregist sam-
an, úr 33% í 25%.
Fyrra markmiðið, sem gerði
ráð fyrir að hlutdeild almenn-
ingssamgangna mundi aukast
úr 4,5% í minnst 9%, er einnig
fjarri því að nást. Hlutdeildin
hefur aukist um 0,3%, sem hlýt-
ur að teljast innan skekkju-
marka og sýnir að árangurinn á
þann mælikvarða hefur enginn
verið.
En það er ekki eins og þessi
skortur á árangri hafi ekki
kostað neitt. Framlag ríkisins
til strætósamgangna á höfuð-
borgarsvæðinu var 2,9 millj-
arðar króna frá 2012 til 2015 en
áður lagði ríkið ekki fé til þess-
ara mála. Þá hafa framlög sveit-
arfélaganna farið mjög vaxandi
og numið 11 millj-
örðum á sama tíma.
Á hverju ári bætast
um 4 milljarðar við.
Og hvaða álykt-
anir skyldu þeir
sem höndla með
þessi mál draga af því að íbúar
höfuðborgarsvæðisins hafa
kosið með fótunum og hafnað
þessari stefnu með svo afger-
andi hætti? Jú, í samtali Morg-
unblaðsins við svæðis-
skipulagsstjóra Samtaka
sveitarfélaga á höfuðborgar-
svæðinu kemur fram að mark-
miðin muni ekki nást, en að við-
brögðin skuli ekki vera að
breyta um stefnu. Þvert á móti
þarf að hans sögn „að stíga
markvissari skref“. Þessi
markvissari skref felast að-
allega í borgarlínunni svoköll-
uðu, enda er hún enn dýrari –
miklu dýrari – en þær almenn-
ingssamgöngur sem þegar eru
reknar á svæðinu.
Það er með miklum ólíkind-
um að sjá hvernig þeir sem
ákvarðanir taka um samgöngu-
mál á höfuðborgarsvæðinu
hunsa skýr skilaboð almenn-
ings. Ekki þarf að bíða til 2022
til að sjá að niðurstaða tilraun-
ar um almenningssamgöngur á
höfuðborgarsvæðinu er að al-
menningur vill ekki stórauknar
almenningssamgöngur á kostn-
að fjölskyldubílsins. Komið hef-
ur í ljós að þó að þrengt hafi
verið að fjölskyldubílnum en ýtt
undir annan ferðamáta vill
langstærstur hluti almennings
ferðast um á eigin bílum. Er
ekki sjálfsagt að virða það val
og hætta að þrengja að al-
mennri umferð?
Íbúarnir hafa
hafnað stefnunni
Niðurstaða tilraun-
arinnar er fengin:
Almenningur kaus
fjölskyldubílinn}
Það voru hátíða-höld í höfuð-
borg Kólumbíu á
þriðjudaginn þegar
formlega var til-
kynnt að skæru-
liðasamtökin FARC hefðu af-
vopnast fyrir fullt og fast, en
nokkrum dögum áður höfðu síð-
ustu vopnin verið afhent. Af-
vopnun samtakanna var liður í
víðtæku og umdeildu friðar-
samkomulagi en samtökin hafa
staðið í vopnaðri baráttu í Kól-
umbíu í 53 ár og hún hefur kost-
að um 250.000 manns lífið.
Juan Manuel Santos, forseti
Kólumbíu, hefur lagt talsvert á
sig til þess að ná samkomulag-
inu í gegn. Hann segir að frið-
urinn sem nú hafi náðst sé
raunverulegur og ekki verði
hægt að snúa til baka. Rodrigo
Londono, leiðtogi FARC, sem
einnig er þekktur sem „Tímósj-
enkó“, sagði að
samtökin myndu
ekki beita ofbeldi í
framtíðinni, en þau
stefna að stofnun
stjórnmálaflokks.
Það verður að teljast fagn-
aðarefni að loksins skuli hafa
tekist að binda enda á átök sem
staðið hafa yfir í hálfa öld.
Engu að síður er ástæða til þess
að stíga varlega til jarðar, ekki
síst vegna þess að önnur
skæruliðasamtök hafa þegar
tekið við keflinu. Þá mun fram-
leiðsla á kókaíni, sem glæpa-
samtök nota til þess að fjár-
magna starfsemi sína, sjaldan
hafa verið jafngróskumikil í
Kólumbíu. Þó að einum löngum
og ljótum kafla í sögu landsins
hafi nú verið lokið á farsælan
hátt, er því ljóst að mun meira
þarf til að leysa vandamál Kól-
umbíu.
Afvopnun FARC
leysir ekki öll vanda-
mál Kólumbíu}
Vopnin kvödd
H
eimsálfan okkar hefur orðið
vitni að ítrekuðum tilraunum til
þess að sameina hana; Sesar,
Karlamagnús og Napóleon
ásamt öðrum. Markmiðið hefur
verið að sameina álfuna með vopnavaldi, með
sverðinu. Við viljum hins vegar sameina hana
með pennanum. Mun penninn ná árangri þar
sem sverðið hefur endanlega beðið ósigur?“
Þessi orð mælti Valéry Giscard d’Estaing,
fyrrverandi forseti Frakklands, í ræðu sem
hann flutti fyrir rétt rúmum fjórtán árum, 29.
maí 2003, í borginni Aachen í Þýzkalandi þeg-
ar hann tók við svonefndum Karlamagnúsar-
verðlaunum sem veitt eru árlega einstak-
lingum sem þykja hafa lagt hvað mest af
mörkum það árið við að stuðla að samruna
Evrópuríkja.
Tilefni þess að Giscard d’Estaing hlaut verðlaunin var
að hann hafði farið fyrir vinnunni við að setja saman
Stjórnarskrá Evrópusambandsins sem síðan var endur-
skírð Lissabon-sáttmálinn eftir að kjósendur í Frakklandi
og Hollandi höfnuðu henni í þjóðaratkvæði. Það gerðist
árið 2005 en tilgangurinn með nafnbreytingunni var að
komast hjá frekari þjóðaratkvæðagreiðslum.
Giscard d’Estaing er ekki einn um að hafa talað á þess-
um nótum þegar kemur að áhrifafólki innan Evrópusam-
bandsins. Ekki er til að mynda langt síðan þáverandi for-
seti framkvæmdastjórnar sambandsins, José Manuel
Barroso, líkti því við heimsveldi. Þá einkum í landfræði-
legu tilliti.
Pólitískir forystumenn innan Evrópusam-
bandsins hafa ennfremur í vaxandi mæli kallað
eftir því að sambandinu yrði endanlega breytt í
eitt ríki, það er „political union“. Gjarnan hefur
verið gengið svo langt að tala beinlínis um
„United States of Europe“ eða Bandaríki Evr-
ópu í því sambandi.
Þetta kom til dæmis Sigmar Gabriel, utan-
ríkisráðherra Þýzkalands, inn á í samtali við
mbl.is á dögunum þegar hann var staddur hér
á landi. Vitnaði hann í Helmut Kohl, fyrrver-
andi kanzlara Þýzkalands, sem sagði að evru-
svæðið gæti ekki þrifizt nema samhliða einu
ríki.
Kohl var einmitt einn af þeim sem kölluðu á
sínum tíma opinberlega eftir því að Evrópu-
sambandinu yrði breytt í Bandaríki Evrópu.
Reyndar hafa stjórnmálafræðingar bent á að
færa megi rök fyrir því að sambandið sé þegar orðið mið-
stýrðara að ýmsu leyti en Bandaríki Norður-Ameríku.
Yfirlýst markmið Evrópusambandsins í dag er að
standa jafnfætis Bandaríkjunum og Kína. Á meðan stefna
þeirra síðarnefndu gengur fyrst og fremst út á pólitísk og
efnahagsleg áhrif í heiminum snýst stefna sambandsins
einkum um landfræðilega útþenzlu líkt og nýlendustefna
fyrri tíma.
Gömlu stórveldin í Evrópu verða aldrei heimsveldi á
nýjan leik. Þetta vita heimsvaldasinnar í röðum forystu-
manna þeirra en sumir þeirra telja hins vegar að ein leið
sé möguleg í þeim efnum; evrópskt heimsveldi þar sem
heimalönd þeirra yrðu í forystusveitinni. hjortur@mbl.is
Hjörtur J.
Guðmundsson
Pistill
Sama gamla stefnan í grunninn
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
SVIÐSLJÓS
Urður Egilsdóttir
urdur@mbl.is
Mesta fjölgun á innflytj-endum á árunum 2015 til2016 af OECD-ríkjunumvar á Íslandi, eða sem
nemur 60% fjölgun á milli ára sam-
kvæmt skýrslu OECD um horfur í
fólksflutningum milli landa.
Í skýrslunni kemur fram að há-
punkti flóttamannavandans í Evrópu
sé lokið og að nú sé kominn tími til að
hjálpa flóttafólki að koma sér fyrir í
nýja landinu.
Það sem af er þessu ári hafa 72
þúsund flóttamenn komið til Evrópu,
en það eru tólf sinnum færri en árið
2014.
Að sögn Þórhildar Óskar Haga-
lín, upplýsingafulltrúa hjá Útlend-
ingastofnun, kann stofnunin ekki
skýringar á því hvers vegna fjölgunin
á innflytjendum hér á landi er svona
mikil í samanburði við önnur ríki.
„Ljóst er að gott efnahagsástand
og eftirspurn eftir vinnuafli hér á landi
hefur áhrif á fjölda þeirra sem flytjast
til landsins. Þannig fækkaði umsókn-
um um dvalarleyfi jafnt og þétt á ár-
unum eftir hrun, eða frá 2009 til 2013,
en hefur fjölgað ár frá ári síðan þá,
mest milli áranna 2015 og 2016. Mest
fjölgun hefur verið í útgefnum dvalar-
leyfum á grundvelli náms og atvinnu.“
Að meðaltali sóttu 150 manns um
hæli hér á landi á árunum 2012 til
2014. Árið 2015 sóttu 360 um hæli á Ís-
landi en árið 2016 voru hælisleitendur
orðnir 1.130. Áætlað er að tekið verði
við 1.700 til 2.000 hælisleitendum á
þessu ári, segir Þórhildur.
Eftirspurn eftir vinnuafli
Langflestir sem biðja um hæli
hér koma frá Makedóníu og Albaníu,
sem bæði eru skilgreind sem örugg
ríki. Að sögn Þórhildar er engin ein
ákveðin skýring á því hvers vegna
mestur fjöldi hælisleitenda er frá
þessum löndum, sem ekki eru stríðs-
hrjáð. „Það kom hingað mjög stór hóp-
ur af fólki frá Albaníu og Makedóníu
sl. vetur. Eftirspurn eftir vinnuafli
kann að hafa haft áhrif á það, en kann-
anir í öðrum Evrópulöndum hafa sýnt
að möguleikinn á að fá atvinnu, löglega
eða ólöglega, er einn þeirra þátta sem
taldir eru hafa áhrif á það til hvaða
lands fólk frá Vestur-Balkanskag-
anum fer og sækir um hæli í. Fjölgun
umsækjenda um vernd á síðasta ári,
og einnig það sem af er þessu ári, hef-
ur hins vegar bæði verið meðal þeirra
sem koma frá svokölluðum „öruggum
upprunaríkjum“ og einnig frá öðrum
ríkjum,“ segir Þórhildur.
Mesta fjölgun inn-
flytjenda á Íslandi
Morgunblaðið/Ómar
Innflytjendur Á Íslandi fjölgaði innflytjendum um 60% á árunum 2015 til
2016 samkvæmt skýrslu OECD um horfur í fólksflutningum milli landa.
Þjóðerni hælis-
leitenda á Íslandi
2006-2016
Makedónía 491
Albanía 392
Írak 124
Georgía 69
Sýrland 75
Afganistan 70
Sómalía 34
Nígería 58
Íran 55
Palestína 20
Alsír 35
Serbía 43
Marokkó 16
Pakistan 22
Úkraína 29
Önnur lönd 734
Heildarfjöldi 2.267
Samkvæmt tölum Hagstofu Ís-
lands eru 35.997 innflytjendur
á landinu, eða 10,6% af heild-
armannfjölda. Það er fjölgun
frá því í fyrra þegar þeir voru
um 9,6% landsmanna.
Innflytjandi er skilgreindur
sem einstaklingur sem er
fæddur erlendis og á foreldra
sem einnig eru fæddir erlendis,
svo og báðir afar hans og báð-
ar ömmur. Hælisleitendur eru
því innflytjendur, en ekki eru
allir innflytjendur hælisleit-
endur.
Líkt og síðustu ár eru Pól-
verjar langfjölmennasti hópur
innflytjenda hér á landi. Hinn 1.
janúar síðastliðinn var 13.771
einstaklingur frá Póllandi eða
38,3% allra innflytjenda. Þar á
eftir koma innflytjendur frá
Litháen, 5,2%, og Filippseyjum,
4,5%.
Pólverjar eru
fjölmennastir
INNFLYTJENDUR Á ÍSLANDI