Morgunblaðið - 30.06.2017, Blaðsíða 26

26 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 30. JÚNÍ 2017
BAKSVIÐ
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Fiskeldi Austfjarða er að slátra upp
regnbogasilungi og færa sig yfir í
laxeldi. Settar hafa verið upp öflugar
sjókvíar með 850 þúsund laxaseið-
um. Tilkoma fiskeldisins á þátt í að
taka af höggið mikla sem brotthvarf
kvóta og fiskvinnslu Vísis var fyrir
Djúpavog. Nú eru starfsmenn við
fiskvinnslu og fiskeldi orðnir fleiri en
voru við vinnsluna hjá Vísi.
Fiskeldi Austfjarða er fimm ára
gamalt fyrirtæki en fiskeldi í Beru-
firði á sér mun lengri sögu. Salar Is-
landica hóf uppbyggingu laxeldis í
Berufirði fyrir fimmtán árum. HB
Grandi keypti aðstöðuna og breytti í
tilraunaeldi, aðallega á þorski, en
hætti svo starfsemi. Fiskeldi Aust-
fjarða hf. keypti stöðina fyrir fimm
árum og lagði áherslu á eldi regn-
bogasilungs. Þótt starfsemin færi
strax af stað tókst ekki að ljúka fjár-
mögnun fyrirtækisins fyrr en meira
en hálfu ári síðar. „Það kostaði mikla
vinnu. Fiskeldið var eitt stórt spurn-
ingarmerki í huga fjárfesta vegna
vandamála í fortíðinni,“ segir Guð-
mundur Gíslason stjórnarformaður,
sem stofnaði fyrirtæki með nokkrum
félögum sínum.
Þeim gafst kostur á að kaupa
helming seiðastöðvarinnar Ísþórs í
Þorlákshöfn, en þar eru framleidd
stór laxaseiði, og treysti það mjög
grundvöll fyrirtækisins.
Fiskur og lax í sömu vinnslu
Samið hafði verið við Vísi hf. um
að slátra fiskinum í öflugri fisk-
vinnslu fyrirtækisins á Djúpavogi.
Það setti því strik í reikninginn þeg-
ar Vísir ákvað að færa starfsemi sína
til Grindavíkur, áður en slátrun var
hafin að ráði. „Við vorum hálfpartinn
knúnir til að taka yfir þessa stóru
vinnslu,“ segir Guðmundur. Hann
tekur fram að góðir samningar hafi
náðst við Vísi um húsnæðið og
Byggðastofnun veitt Djúpavogi 800
tonna sértækan byggðakvóta í fiski
gegn því að eldisfiski yrði slátrað á
móti. Upp úr þessu var stofnað fyr-
irtækið Búlandstindur í byrjun árs
2015 með aðild Fiskeldis Austfjarða
og einstaklinga og fyrirtækja á
Djúpavogi. Þar fara fremst í flokki
hjónin Elís Grétarsson og Sóley
Dögg Birgisdóttir, sem stjórna fyr-
irtækinu. Keyptur var bátur til að
veiða kvótann. Nafnið er endurnýtt
því helsta útgerðar- og fiskvinnslu-
fyrirtæki staðarins fyrr á árum hét
því nafni.
„Hugsun okkar var að brúa bilið
þar til hafin væri slátrun á eldisfiski
þannig að Djúpivogur gæti haldið
þeim kostum sem fylgja góðum at-
vinnurekstri. Þarna var allt til alls,
góðir iðnaðarmenn, bátasmiðja og
þjónusta sem starfsmenn og fisk-
eldið þurfa á að halda. Það hefði
komið sér illa ef sú þekking hefði
farið með fólkinu í burtu vegna tíma-
bundinna erfiðleika í atvinnulífinu,“
segir Guðmundur.
Nú er unnið samhliða við vinnslu á
bolfiski og slátrun og pökkun á eldis-
fiski í fiskvinnslu Búlandstinds.
Guðmundur viðurkennir að það
hafi verið ábyrgðarhluti fyrir fisk-
eldisfyrirtæki í uppbyggingu að taka
þetta hlutverk að sér. Ekki hafi verið
lagt upp með það þegar það keypti
fiskeldið að stunda útgerð. „Þetta
hefur blessast og lagt góðan grunn
að næsta skrefi í þróun fyrirtæk-
isins, sem er vaxandi slátrun og
vinnsla á eldisfiski.“
Um 50-60 starfsmenn voru hjá
Vísi. Nú eru rúmlega 50 starfsmenn
hjá Búlandstindi og 15 að auki hjá
Fiskeldi Austfjarða, þannig að
starfsmenn þessara tveggja fyrir-
tækja eru nú orðnir fleiri en voru hjá
Vísi.
Laxinn betri eldisfiskur
Regnbogasilungur þótti vænlegur
eldisfiskur þegar Fiskeldi Aust-
fjarða hóf starfsemi og fleiri fyr-
irtæki einbeittu sér að honum.
Regnbogasilungurinn reyndist þó
ekki standast samanburð við lax í
eldi, ekki vaxa nógu hratt og nýta
fóðrið ekki eins vel, auk þess sem
góður markaður í Rússlandi lok-
aðist. Var ákveðið að skipta yfir í lax
á nýjan leik. Sú breyting er að ganga
yfir. Á þessu ári lýkur að mestu
vinnu við að slátra silungi upp úr
gömlu kvíunum. Jafnframt er verið
að setja út laxaseiði í nýjar og mun
öflugri sjókvíar heldur utar í Beru-
firði. Á síðasta ári voru sett út 750
þúsund laxaseiði og nú er verið að
ljúka við að setja út 850 þúsund seiði.
Seiðin sem sett eru út í ár eru um
300 grömm að þyngd og stefnan er
að fá enn stærri seiði, eða 400-500
gramma, til þess að nýta betur að-
stæður í firðinum þau tvö sumur og
haust sem fiskurinn er í eldi.
Slátrað verður um 3.000 tonnum á
þessu ári, aðallega silungi, og á
næsta ári, þegar laxinn kemur sterk-
ur inn, er áætlað að afurðirnar verði
5-6 þúsund tonn.
Laxinn sem settur var út í fyrra
hefur vaxið mjög vel og er stefnt á að
hefja slátrun á honum í desember
næstkomandi.
Berufjörður er nokkuð kaldur
fjörður. Jónatan Þórðarson eld-
isstjóri segir að stórstígar framfarir
hafi orðið í sjókvíaeldi á köldum
svæðum. Búnaðurinn sé orðinn mun
betri en áður var. Lykillinn sé þó að
nota stór seiði og fóðurgerð sem
henti aðstæðum.
Þarf stærri einingar
Fiskeldi Austfjarða hefur leyfi til
að framleiða 11 þúsund tonn í Beru-
firði og Fáskrúðsfirði. Fyrirtækið
hefur sótt um að stækka leyfið á
sunnanverðum Austfjörðum í 28
þúsund tonn og að auki sótt um leyfi
til eldis á norðurhluta Austfjarða en
þar sem burðarþol þess svæðis hefur
ekki verið metið eru málin enn í ferli.
Guðmundur segir að mikil stærð-
arhagkvæmni sé í sjókvíaeldi. Ein-
ingarnar þurfi að vera að minnsta
kosti 10-20 þúsund tonn til þess að
ná einingakostnaði niður. Nýta þurfi
vel dýr tæki og búnað sem fjárfest er
í til að standa vel að eldinu. Nefnir
hann að fiskeldisfyrirtæki á Íslandi
sem framleiði 3.000 tonn á ári greiði
tvisvar til þrisvar sinnum hærri
vinnslukostnað en algengast sé í
Noregi.
Fengu fjármagn og þekkingu
Aðkoma norskra fjárfesta að
Fiskeldi Austfjarða hefur gjörbreytt
möguleikum fyrirtækisins til að
byggja sig upp. „Við höfum leitað
allra mögulegra leiða á Íslandi til að
fjármagna félagið með hlutafé og
lánsfé og alls staðar komið að lok-
uðum dyrum. Þess ber að geta að
engin þekking er á fiskeldi hjá ís-
lenskum fjárfestum og því skiljan-
legt að þeir séu ragir við að fjárfesta
í greininni. Einn þeirra sem við
ræddum við benti okkur á að leita til
norskra fyrirtækja. Með því gætum
við slegið tvær flugur í einu höggi,
fengið fjármagn og þekkingu til að
þróa okkur áfram,“ segir Guð-
mundur.
Haft var samband við Mid-Norsk
Havabruk, sem er eitt af fáum eld-
isfyrirtækjum í Noregi sem enn eru í
einstaklingseigu. „Þeir höfðu áhuga,
reynslu og fjármagn. Við höfum
beinan aðgang að þeim sem taka
ákvarðanir í fyrirtækinu og höfum
fengið mörg góð ráð. Þeir leggja lín-
urnar og aðstoða okkur við að fjár-
magna kaup á stærri tækjum, sem
hefur skipt sköpum við uppbygg-
inguna. Samstarfið hefur verið mjög
farsælt,“ segir Guðmundur.
Meðal tækja sem Fiskeldi Aust-
fjarða hefur keypt er stór fóður-
prammi sem blæs fóðrinu út á kví-
arnar. Starfsmenn fylgjast með á
sjónvarpsskjáum og þegar fiskurinn
hættir að taka fóðrið er skrúfað fyr-
ir. Með því fer minna fóður til spillis.
Flutningaskip kemur reglulega með
fiskafóður frá Færeyjum, dælir því
beint í prammann og kemur síðan
stundum við á Eskifirði og lestar
loðnumjöl til að flytja til Færeyja.
Þá á fyrirtækið tvo þjónustubáta
og er búið að kaupa notaðan slátur-
bát frá Færeyjum.
Þarf skýra framtíðarsýn
Fiskeldi Austfjarða er tilbúið til
áframhaldandi stækkunar. Er vel
fjármagnað og hefur aðgang að
nauðsynlegri þekkingu, að sögn
Guðmundar, og markaður fyrir laxa-
afurðir er mjög góður. „Við viljum
halda áfram fjárfestingum, ráða
fleira fólk og byggja fyrirtækið frek-
ar upp. Til þess þurfum við skýra
framtíðarsýn. Allir sem að fiskeldi
koma þurfa að ganga í takt,“ segir
Guðmundur Gíslason.
Skipta út silungi fyrir lax í kvíum
 Fiskeldi Austfjarða var bjargvætturinn í atvinnumálum Djúpavogs  Lax kom að hluta til í stað
þorsks  Nú vinna fleiri við fiskeldi og fiskvinnslu en voru í vinnslunni þegar Vísir fór
Morgunblaðið/Helgi Bjarnason
Berufjörður Ný staðsetning sjókvía Fiskeldis Austfjarða er utar í firðinum en sú gamla. Búlandstindur gnæfir yfir.
Fiskur Búlandstindur hefur yfir miklu og góðu húsnæði að ráða. Bolfiskur
er unninn þar samhliða slátrun og pökkun á regnbogasilungi og laxi.
Mest seldu ofnar
á Norðurlöndum