Morgunblaðið - Sunnudagur - 12.11.2017, Blaðsíða 34

34 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 12.11. 2017
R
íkisútvarpið sagði frá því 8. þessa
mánaðar í yfirliti frétta sinna, að
„skuldir Reykjavíkurborgar muni
aukast næstu árin, bæði vegna líf-
eyrisskuldbindinga og aukinnar lán-
töku“.
Það er erfitt að deila við „RÚV“ um það að skuldir
aukast þegar að menn taka lán án þess að greiða önn-
ur niður. Það er svo þekkt að velta mætti fyrir sér
hvort þetta sé frétt. Hitt væri nær að reyna að upp-
lýsa almenning um hvernig í ósköpunum þetta geti
gerst, við núverandi aðstæður.
Skatthnútur hertur og skuldir auknar
Skattpíning borgaryfirvaldanna hefur ekki fyrr í sögu
hennar verið slík sem nú er. Allir gjaldstofnar eru
keyrðir upp í topp. Við bætist að tekjurnar sem skatt-
heimtan gefur hafa aukist langt umfram hækkun
gjaldstofna. Ástæðan er sú að fasteignaverð hefur
stórhækkað vegna heimatilbúins lóðaskorts borg-
arinnar og borgin hefur ekki lækkað fasteignagjöld
sín til móts við hækkun fasteignamatsins.
Þeir fjármunir, sem útsvarsálagning á ystu mörkum
skilar, hafa einnig hækkað langt umfram vísitölur
byggingarkostnaðar og neyslu. Einu sanngjörnu við-
brögðin við því væri að borgin lækkaði útsvarið veru-
lega. Fyrrnefndar vísitölur segja okkur hvað ætla má
að rekstrarkostnaður borgarinnar hafi hækkað um á
milli ára.
Því skal ítrekuð spurningin sem þessi ríkisfrétta-
stofa hefði átt að spyrja, og hefði kannski gert ef Sam-
fylking og VG, systurstofnanir „fréttastofunnar“ sætu
ekki valdastóla borgarinnar.
300.000.000.000
Það kom reyndar fram í fréttunum að heildarskuldir
Reykjavíkurborgar myndu hækka um tæpa tvo tugi
milljarða króna á næsta ári þrátt fyrir þessa gósentíð.
Þær yrðu orðnar 300 MILLJARÐAR KRÓNA í lok
næsta árs! Þess var og getið að á árunum 2017-2020
myndu skuldir borgarinnar enn hækka mjög, en það
væri vegna framkvæmda sem borgin stefndi í og yrði
að slá fyrir því að „veltufé frá rekstri“ hefði farið
minnkandi síðustu ár.
Vorið 1990 fóru fram borgarstjórnarkosningar. Þá
fékk meirihluti Sjálfstæðisflokks rúm 60% atkvæð-
anna eftir átta ára samfelld kynni borgarbúa af hon-
um. Þau átta ár voru eitt af glæsilegustu fram-
kvæmdaskeiðum borgarinnar.
Vinsamlegra viðhorf
Hóf var sýnt í nýtingu skattstofna. Meirihlutinn byrj-
aði sinn feril á því að lækka gjaldstofna og draga úr
álögum á borgarbúa. Þrátt fyrir þetta stóð borgin og
stofnanir hennar mjög sterkt fjárhagslega og þurfti
ekki að hlaða upp skuldum. Framkvæmdanna sá hvar-
vetna stað og borgin var annáluð fyrir snyrtimennsku
og þjónustulund. Hvoru tveggja hefur farið aftur.
Tryggt var með markvissri skipulagsvinnu og fram-
kvæmdavilja að þeir sem vildu byggja gætu gengið að
hentugum og byggingarhæfum lóðum vísum. Sá mikli
kraftur sem í þetta var settur hafði mjög jákvæð áhrif
á þróun húsnæðisverðs. Aulagangur í skipulags- og
lóðamálum borgarinnar nú er einn stærsti gerandinn í
sprengingu húsnæðisverðs. Borgin stóð á þessu skeiði
fyrir miklum framkvæmdum, sem enn setja sterkan
og góðan svip á hana. En einnig þar sem minna bar á
var mikið gert. Þar má sérstaklega nefna að öflugt
átak var hafið í holræsamálum með nýjum lögnum og
lengingu útrása og afkastamiklum dælustöðvum og
þessi þáttur var eitt mesta umhverfisátak sem gert
hafði verið í landinu.
R-listinn, vinstrimeirihlutinn sem tók við 1994,
treysti sér ekki til að halda þessum verkefnum áfram
nema með viðbótargjaldi á borgarbúa, sérstöku hol-
ræsagjaldi.
Ástin byrgir sýn á fréttir
Það hve veltufé frá rekstri skilar nú litlu þrátt fyrir
stóraukin umsvif í viðskiptalífi og kaupmáttaraukn-
ingu, sem er næsta einstæð, sýnir svo ekki verður um
villst að rekstur borgarinnar er þaninn stjórnlaust út.
Núverandi yfirvöld hennar sýna engan áhuga á því að
stilla byrðum á borgarbúa í hóf og enn minni áhuga á
útsjónarsemi í rekstri eða gefa þau mikið fyrir kunn-
áttu í slíkum efnum.
Fréttastofa, sem ekki væri gjörsamlega múlbundin
á klafa sinna pólitísku viðhorfa (sem hún vill ekki
kannast við) ætti að hafa þrek og burði til að fjalla um
staðreyndir eins og þessar en vilja skortir.
Þessi stofnun telur sér nauðsynlegt að auglýsa
reglulega að hún sé allrar þjóðarinnar. Það á hún að
vera að lögum en það birtist okkur helst í sama skiln-
ingi og Tass gamla hafði á sínum tíma.
En þrátt fyrir sjálfumglaðan áróður og einstæða
fjárhagslega stöðu, sem gerir raunverulega sam-
keppni erfiða, virka tilburðir til heilaþvottar ekki.
Kannanir staðfesta það.
En hver er skoðun fólksins?
Opinber stofnun um fjölmiða, sem er reyndar sjálf æði
skrítið fyrirbæri, lét Gallup gera fyrir sig könnun. Þar
var spurt hvort menn „teldu að Ríkisútvarpið (RÚV)
sé almennt hlutlaust eða hlutdrægt í fréttum og
fréttatengdum efnum“.
Niðurstöður þessarar könnunar voru ótrúlegar. Að-
eins 14% allra aðspurðra töldu „RÚV“ að „öllu leyti
hlutlaust“. Eins og allir vita þá er slíkt hlutleysi for-
senda réttlætingar þess að reka „RÚV“ fyrir opinbert
fé.
Um 22% aðspurðra töldu Ríkisútvarpið fréttalega
„mjög hlutlaust“ og 30% „frekar hlutlaust.“
Fáir líklegra kjósenda Sjálfstæðisflokks töldu
„RÚV“ uppfylla fréttalega hlutleysisskyldu sína til
fulls. Aðeins 9 prósent þessa fjölmennasta kjós-
endahóps treystu sér til að merkja í annan af tveimur
efstu flokkum um hlutleysi. Langflestir þessara 9% þó
aðeins í lægri flokkinn af tveimur.
Aðeins 8% stuðningsmanna Framsóknarflokks
treystu sér til að merkja í þessa tvo reiti og nánast
engir í hærri reitinn.
Hins vegar merktu 73% hugsanlegra kjósenda
Sjálfstæðisflokksins í reiti um að „RÚV“ sýndi frétta-
lega hlutdrægni. Um 48 prósent aðspurðra töldu
stofnunina fréttalega mjög hlutdræga eða algjörlega
hlutdræga. Um 65 prósent stuðningsmanna Fram-
sóknarflokks merktu sína afstöðu í hlutdrægnisdálk-
ana.
Þarna er ekki eingöngu um flokksbundið fólk að
ræða, heldur það fólk sem í þessum kosningum taldi
sig líklega kjósendur þessara flokka. (Könnunin var
tekin fyrir stofnun Miðflokksins). Það vekur athygli
að þeir sem töldu sig stuðningsmenn annarra flokka
en þeirra 7 sem nefndir voru í könnuninni voru veru-
lega tortryggnir í garð „RÚV“.
Aðdáendaklúbburinn
En svo var það klapplið fréttastofunnar.
Aðeins 5% Samfylkingarmanna merktu í dálkinn
um að „RÚV“ væri hlutdrægt í fréttalegum efnum og
enginn þeirra að stofnunin væri algjörlega hlutdræg“.
Enn færri stuðningsmanna VG voru þarna megin á
Sláandi niðurstöður
og stórbrotnari
viðbrögð
’
Ályktunin sem af því verður dregin
er því miður sennilega sú að „RÚV“
er óforbetranlegt og það bætist við þá
staðreynd að það er nú orðið óþarft
tæknilega séð.
Reykjavíkurbréf10.11.17