Morgunblaðið - Sunnudagur - 12.11.2017, Page 40

40 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 12.11. 2017
LESBÓK
Í ljóðabókinni Flórída, eftir Berg-þóru Skarphéðinsdóttur, birtistsögupersónan Flórída í óteljandi
myndum; Flórída sem hún hittir á
efri hæðinni í strætisvagni númer
104 sem keyrir á milli Kolonnen-
straße og Hermannplatz, Flórída
sem heitir ekki Flórída í alvörunni,
Flórída sem á of marga vini fyrir
Facebook og Flórída sem er kven-
kyns Iggy Pop, eins og einhver sagði
fyrir þrjátíu árum. Í bókinni kemur
fleira fólk fyrir, til að mynda mað-
urinn sem hún kallar C. og hinn
óviðfelldni Herr Fleischer.
Alltaf að skrifa
Bergþóra segist hafa skrifað texta
frá því hún man eftir sér. „Mér
leiddist svo mikið þegar ég var barn,
alin upp í sveit, þannig að ég las
mjög mikið og fór strax að skrifa
mjög háfleyg og hástemmd ljóð um
náttúruna og fjöllin, þannig að þetta
hefur alltaf fylgt mér. Ég hélt því
líka áfram, var alltaf að skrifa þegar
ég var í menntaskóla. Eftir mennta-
skólann var ég að ferðast og skrifaði
þá allskonar texta og hélt dagbækur,
en mér fannst það svo ópraktískt að
ætla að leggja þetta fyrir sig, hafði
ekki trú á mér í það og fór því að
læra sálfræði, ætlaði að verða sál-
fræðingur og ógeðslega rík á því,“
segir hún og skellir uppúr.
„Ég skrifaði samt mikið á þessum
árum og las aðeins upp. Svo byrjaði
þetta nýja ritlistarnám í Háskóla Ís-
lands 2008 eða 2009 þegar ég var að
klára sálfræðina. Ég ákvað að skella
mér í það nám, að prófa það, og þá
tók ég ákvörðun um að verða rithöf-
undur, gaf út ljóðabók eftir það,
Daloon dagar, sem kom út 2001 og
svo kemur Flórída núna.
Í náminu fékk ég tækifæri til að
vera bara að skrifa undir leiðsögn og
mér gagnaðist að vera þarna. Ég var
undir leiðsögn Sigurðar Pálssonar
sem hjálpaði mér ótrúlega mikið,
stoppaði mig af og sýndi mér hvar
mínir styrkleikar væru. Það er svo
mikilvægt að vera með mentora sem
segja við mann: þetta er svolítið til-
gerðarlegt, eða eins og Siggi sagði
alltaf við mig: nú ertu komin í Kan-
adalestina, nú verður að stoppa, og
það hjálpaði mér ótrúlega mikið.“
Allskonar vesen
- Förum frá Kanada til Flórída.
„Flórída er búin að vera svolítið
lengi í vinnslu hjá mér. Ég tók ansi
mörg ár á milli ritlistarinnar og
núna, það var allskonar vesen og
flutningur til útlanda og ég þurfti
svolítið að lenda í sjálfri mér áður en
ég skrifaði meira. Þessi bók byrjaði
að verða til þegar ég bjó úti í Berlín
og er mjög innblásin af þeim tíma og
fólki sem ég sá í kringum mig og
fólki sem ég kynntist. Ég sótti mér
félagsskap í mjög breiðan hóp af
fólki, fólki með mjög ólíkar sögur.“
- Ég vona að Herr Fleischer hafi
ekki verið einn af þeim.
„Nei, ég kynntist honum ekki,“
segir Bergþóra og hlær. „Hann er
tilbúningur, ég lenti ekki inni á kont-
ór með honum, sem betur fer, það
hefði verið einum of.“
Skrifað sem ljóðabók
- Stemningin í bókinni er hrá stein-
steypa, skuggar og birta, gleði og
sorg, ekki endilega Berlín, heldur
óræð borg sem ýmis stef í textanum
hnýtt saman, ekki síst sú sem yrkir.
„Mér finnst erfitt að skilgreina
bókina og ég lenti til dæmis í erfið-
leikum þegar ég var beðin um að
senda inn nokkur ljóð úr bókinni og
var lengi að klóra mér í hausnum.
Fyrst voru textarnir á svolítið
miklu flandri hjá mér og mig langaði
til að móta bókina betur. Ég sá
þemu í henni, ég var aðeins að segja
frá Flórída og hennar baksögu, svo
er það sagan af þessari þráhyggju að
vera alltaf að missa allt úr hönd-
unum og sú staðreynd að plasttappi
er að minnsta kosti 450 ár að eyðast
úti í náttúrunni og svo framvegis.
Þetta varð líka til þess að neyða mig
til að fylla út í rammana, þá gat ég
séð hvort eitthvað vantaði.“
- Þú nefnir það að þér finnist erfitt
að skilgreina bókina en talar líka um
ljóð – hvort er þetta ljóðabók eða
prósabók?
„Þetta var skrifað og hugsað sem
ljóðabók sem væri að segja sögu og
það var ekki fyrr en ég var beðin um
að velja texta úr henni að ég fór að
klóra mér í hausnum. Þetta eru
prósatextaljóð og mig langaði aðeins
að teygja á forminu.“
Prósatextaljóð sem
teygja á forminu
Flórída, ný ljóðabók Bergþóru Skarphéðinsdóttur, þar sem sögupersónan
Flórída birtist í óteljandi myndum, er innblásin af Berlín og
félagsskap við breiðan hóp af fólki með ólíkar sögur.
Árni Matthíasson arnim@mbl.is
Í ljóðabókinni Ég lagði mig aftur yrkir Heiðrún
Ólafsdóttir meðal annars um drauminn sem býr í
veruleikanum, um innra líf, ástina, keilusali,
handprjónaða ullarsokka, fugla og það sem kem-
ur og fer.
Þetta er þriðja ljóðabók Heiðrúnar, áður eru
komnar Á milli okkar allt og Af hjaranum. Hún
hefur einnig sent frá sér skáldsöguna Leið. Af
hjaranum var tilnefnd til Fjöruverðlaunanna árið
2013. Geit gefur bókina út.
Jónas Reynir Gunnarsson er einkar afkastamikill
höfundur, enda hefur hann sent frá sér þrjár
bækur á árinu. Fyrst kom ljóðabókin Leiðarvísir
um þorp, þá önnur ljóðabók, Stór olíuskip, sem
hlaut Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmunds-
sonar, og nú kemur út fyrsta skáldsaga hans,
Millilending. Hún segir frá Maríu sem kemur til
Íslands í stutta heimsókn til að sækja málara-
dótið hans föður síns, þar á meðal málningu sem
Karl Kvaran gaf honum. Partus gefur út.
Millilending Maríu
Eldsnemma á mánudegi í miðjum júní er lokað
fyrir umferð inn í landið og allar björgunar-
sveitir ræstar út. Skömmu síðar hefst rýming Ís-
lands, enda vofa yfir náttúruhamfarir – suðvest-
urhornið á að rýma á rúmum sólarhring og
landið allt á fjörutíu og átta klukkustundum.
Svo hefst skáldsagan Kaldakol eftir Þórarin
Leifsson sem Mál og menning gefur út. Þetta er
fimmta bók Þórarins og sú fyrsta sem hann gerir
fyrir fullorðna.
Ísland allt
Tvíflautan heitir skáldsaga eftir Jón Sigurð Eyj-
ólfsson. Í henni segir frá ungum manni sem
ákveður að freista gæfunnar á suðrænum slóðum
og heldur til Grikklands. Hann ræður sig í vinnu
á veitingastað þar sem fjölskrúðugar og litríkar
persónur fylla hvern krók og kima. Tvíflautan
byggist á fimm ára dvöl Jóns í Aþenu. Þetta er
fyrsta skáldsaga hans en hann hefur áður gefið
út ljóðabækur og tónlist, skrifað pistla og gert út-
varpsþætti. Salka gefur út.
Lífið í Tvíflautunni
Vályndi heitir sakamálasaga eftir
Friðriku Benónýsdóttur sem hefst
með því að starfsstúlka í Sundlaug-
inni á Húsavík finnur lík í gufu-
baðinu, fullklæddan mann með hníf
í bringunni. Sögur gefa bókina út
og Friðrika segir að kveikjan að
henni hafi verið einföld: „Tommi í
Sögum hringdi í mig og sagði að
þar sem ég hefði ekkert að gera
lengur eftir að ég hætti á Frétta-
blaðinu ætti ég að skrifa fyrir hann
glæpasögu,“ og það gerði hún.
– Þetta er glæpasaga og það hafa
margar íslenskar glæpasögur kom-
uð út hér á landi á síðustu árum.
Þessi sker sig þó nokkuð úr, er ólík
þeim bókum sem áður hafa komið.
Vakti það fyrir þér að skrifa öðru-
vísi bók?
„Þetta var smá uppreisn gegn
þessari Nordic Noir hefð,“ segir
Friðrika og vísar þá í norræna
glæpasagnahefð sem byggist oftar
en ekki á hrottalegum glæpum og
myrku andrúmslofti. „Ég skil ekki
af hverju það þarf að vera þung-
lyndur lögreglumaður, snjór, kuldi,
myrkur og ófærð. Ísland er ekkert
þannig allt árið og ég hef enga trú á
því að lögreglumenn séu almennt
þunglyndari en aðrir, en ég var að-
allega að leika mér að því að snúa
upp á þetta form .“
Áhugi á fólki
– Bókin gerist á Húsavík og hverf-
ist í raun um litla klíku á staðnum,
og ég er ekki að ljóstra upp um
neitt, en það er sem hver og einn úr
klíkunni hefði getað framið morðið,
nóg voru tilefnin.
„Ég hef aðallega áhuga á fólki og
eins og þú hefur kannski tekið eftir
þá eru engar staðhátta- eða nátt-
úrulýsingar í bókinni. Það er fólkið
sem málið snýst um og mig langaði
að sjá hvað gerist í svona litlum hóp
þegar hver grunar annan um að
vera kannski morðingi. Staðurinn
skipti ekki máli í þessu sambandi og
ég vona að Húsvíkingar taki bókina
ekki til sín. þegar ég bjó á Húsavík
fyrir langa löngu, einhvern tímann
í kringum 1980, þá tíðkaðist ekki að
læsa útidyrunum þó það sé kannski
öðruvísi í dag. Sagan gerist greini-
lega ekki í Reykjavík, bara út af
Uppreisn gegn norrænni
glæpasagnahefð
MORÐIÐ Í HVELJUVÍK
Ort um drauminn