Ljósmæðrablaðið - 01.07.2015, Side 40

40 Ljósmæðrablaðið - júlí 2015
Sama dag og koddarnir voru gefnir voru þeir horfnir frá
sængurkonunum. Ég skildi ekkert í þessu og reyndi eins vel og ég
gat á swahili ásamt ensku að spyrja þær hver hefði tekið koddana.
Þeir lágu á hvíldarrúmum ljósmæðranna og ljósmæðurnar horfðu á
mig eins og ekkert væri sjálfsagðara. Þarna varð ég reið, gerði mig
skiljanlega um að þessir koddar væru fyrir skjólstæðinga/sjúklinga
sjúkrahússins og tók þá og gaf sængurkonunum aftur. Seinna þennan
dag hafði þetta endurtekið sig en þá var búið að fela koddana undir
dýnunum í rúmum ljósmæðranna. Þá skrifaði ég með stórum stöfum
á báðar hliðarnar: THIS PILLOW IS FOR THE PATIENTS AND
NOT FOR THE STAFF! Síðan fór ég með þá á sinn stað. Þegar ég
mætti til vinnu daginn eftir voru koddarnir alveg horfnir.
Eftir ellefu daga sjálfboðastarf (sem hljómar ekki mikið, en
upplifunin var eins og sjötíu dagar) fann ég að ég var komin yfir
mín mörk. Tveimur dögum áður mátti ég ekki bjarga nýfæddu barni
og blása lofti í lungun. Mér var bandað frá tvisvar sinnum á meðan
sogað var uppúr barninu niður í maga og lungu stanslaust í svona
tíu mínútur. Ekki kom mikið slím. Þá þurfti ég að yfirgefa herbergið
því að ég áttaði mig á því að þetta barn myndi enda mikið skaðað ef
það myndi lifa af og ég gat ekkert gert! Starfsfólkið skildi ekkert í
mér og allir voru fegnir að barnið hefði lifað af. Yfirlæknirinn, sem
ég kallaði á, samþykkti ekki að flytja það yfir á nýburadeildina sem
var á öðru sjúkrahúsi þrátt fyrir að það væri hálf grátt á litinn, slappt
og ætti greinilega erfitt með að anda. Mér fannst ég hafa fallið á
einhverju prófi þegar ég ákvað að hætta fyrr en ég hafði ætlað mér
því áður en ég fór út fannst mér þrjár vikur ekki vera langur tími.
Þá þurfti ég að spyrja sjálfa mig af hverju ég hefði aftur ákveðið að
fara í svona ferð og það var til að kynnast öðrum menningarháttum í
barneignarferlinu, ekki til að bjarga heiminum. Fjóra síðustu dagana
mína sem sjálfboðaliði notaði ég til að fara á munaðarleysingjahæli
og í skóla fyrir munaðarlaus börn þar sem ég fræddi þau um the baby
in the belly. Sú vinna var allt önnur og var eiginlega aðeins minni
hryllingur en á spítalanum, þó svo að aðstæður barnanna þar væru
ekkert betri.
Það var mikill léttir að ekki var framkvæmd spangarklipping
í fæðingunum, því ég hafði heyrt frá samnemendum mínum í
ljósmæðranáminu að í nokkrum Afríkulöndum sé alltaf klippt
(meira að segja ef barnið hefur fæðst mjög hratt og ekki náðst að
klippa, þá er samt klippt eftir að barnið er fætt því það á alltaf að
klippa!). Fæðandi konur á mínum spítala þurftu allavega ekki að
ganga í gegnum þá meðhöndlun þótt að einu sinni teldi ég ástæðu til
að klippa hjá frumbyrju vegna ástands fósturs en það var ekki gert
og endaði með rifu 3B. Stundum fannst mér heilbrigðisþjónustan
vera svo slæm að ég átti erfitt með að sjá eitthvað jákvætt við það
að konurnar væru í eftirliti á meðgöngu og í fæðingu. Eftir mesta
menningarsjokkið reyndi ég að sjá björtu hliðarnar og áttaði mig á
því að ég horfði á aðstæður fólksins út frá minni eigin reynslu og
aðstæðum í lífinu. Ég get ekki dæmt heilbrigðisstarfsfólkið fyrir
kunnáttu sína eða færni. Þau eru að gera sitt besta miðað við menntun
og upplifun. Þetta eru svakalega harðar lífsaðstæður og svo hrikalega
mikil fátækt á allan hátt. Konur í fæðingu eru í alvöru betur settar á
Ngarenaro Maternity Clinic en aleinar úti á landi.
Mér finnst það forréttindi að hafa fengið að upplifa svona ólíkan
heim og ég mun örugglega í framtíðinni fara aftur út í sjálfboðastarf.
Lífsviðhorf eru breytt og kröfur um alls konar hluti sem skipta
engu máli hafa minnkað. En fyrst og fremst er ég þakklát fyrir að
búa í samfélagi þar sem góð skólaganga fyrir börn er til staðar og
læknisþjónustuna sem við getum nýtt okkur, auk þess að geta treyst
því að heilbrigðisstarfsfólk sé að taka ákvarðanir sem eru okkur í
hag. Hlutir sem margir líta á sem sjálfsagðan.
Vala Védís Guðmundsdóttir
ljósmóðir á Landspítala
Tansanía Ísland Bandaríkin Indland
Fólksfjöldi x 1000 (2013) 49.253 330 320.051 1.252.140
Lífslíkur í árum (2012) 61 82 79 66
Miðgildi aldurs í árum (2013) 18 36 37 23
Líkur á dauðsfalli fyrir
15 ára aldur (2012)
21,5% 1% 3,5% 22%
Algengasta orsök
dauðsfalla (2012)
HIV,TBC,
Malaría
Hjarta- og
æðasjúkdómar
Hjarta- og
æðasjúkdómar
Hjarta- og
æðasjúkdómar
Maternal mortality ratio
(per 100 000 live births) 2013
410 4 28 190
Umönnun fæðinga af
menntuðu
heilbrigðisstarfsfólki (2007)
49% ekki skráð hjá
WHO
99% 67%
Heimild: Alþjóðaheilbrigðisstofnunin (World Health Organisation, WHO)
(Vefslóð: http://www.who.int/countries/en/).
Vala að vinna í mæðravernd.
Heilbrigðisstarfsmaður gengur á milli rúma og gefur nýbura
bólusetninguna gegn berklum og A-vítamín dropa.