Fréttablaðið - 11.08.2018, Qupperneq 22

Najmo Cumar Fiyasko er rúm-lega tvítug, sómölsk að upp-runa en býr nú á Íslandi. Hún
flúði til Íslands sextán ára gömul. Þá
hafði hún verið á flótta frá þrettán
ára aldri. Hún flúði heimalandið
þegar átti að gefa hana í hjónaband
einungis þrettán ára gamla. Najmo
ákvað nýverið að taka þátt í Reykja-
víkurmaraþoninu fyrir Amnesty
International og minna á baráttuna
gegn barnabrúðkaupum. „Pabbi
var myrtur árið 2009, þá var ég ell-
efu ára. Bróðir pabba tók eftir það
ákvarðanir fyrir fjölskylduna, þetta
er þáttur í sómalískri menningu.
Þrettán ára gömul var ég svo gefin
frænda mínum. Hann var 32 ára
gamall,“ segir Najmo frá. Hún flúði
til Mógadisjú þar sem ríkti mikið
ófriðarástand. Þar slasaðist hún í
sprengingu. Föðurbróðir hennar
hafði uppi á henni en Najmo tókst að
flýja til Súdan. Í Súdan slóst Najmo í
hóp fólks sem var á flótta. Leiðin lá í
gegnum Sahara eyðimörkina. Ferða-
lagið yfir Sahara tók heilan mánuð.
Þaðan fór hún til Líbíu og þaðan
með báti til Möltu og allt ferðalagið
til Íslands tók nærri því heilt ár. „Það
var engin framtíðarvon fólgin í því að
vera áfram á Möltu. Ég ákvað því að
halda áfram og stefndi til Kanada,“
segir Najmo frá.
Henni tókst ekki að komast til
Kanada því hún var stöðvuð af lög-
reglu í Leifsstöð. „Það var áfall í
fyrstu. En ég sótti um hæli hér og
smám saman fann ég að mér var
borgið hér. Ég bý hjá yndislegri fóst-
urfjölskyldu og stunda nám í Fjöl-
brautaskólanum við Ármúla. Heimili
mitt er hér þótt hugurinn leiti oft til
Sómalíu vegna þess að ég hef áhyggj-
ur af ástvinum mínum þar,“ segir
Najmo. Hún ákvað fljótt að helga
sig því að berjast gegn barnabrúð-
kaupum. „Ég hef óhikað sagt sögu
mína og hef deilt myndböndum á
netinu.  Nú hefur  yngri  systir mín
verið gefin í hjónaband. Þetta eru sár
sem aldrei gróa. Ég hugsaði eitt sinn
um það hvort ég ætti bara að reyna
að gleyma þessu og skilja þetta eftir
í fortíðinni. En það kemur ekki til
greina,“ segir Najmo. Þeir sem vilja
styðja við Najmo geta fundið hana á
www.hlaupastyrkur.is.
Hleypur gegn
barnabrúðkaupum
Ráðlegt er að fara nokkrum sinnum út að skokka í vikunni til að halda líkamanum sprækum. Najmo minnir á barnabrúðkaup og hleypur fyrir Amnesty International. FRÉTTABLAÐIÐ/ÞÓRSTEINN
Najmo Cumar
Fiyasko.
NÚ HEFUR YNGRI SYSTIR
MÍN VERIÐ GEFIN Í HJÓNA
BAND. ÞETTA ERU SÁR SEM
ALDREI GRÓA. ÉG HUGSAÐI
EITT SINN UM ÞAÐ HVORT
ÉG ÆTTI BARA AÐ REYNA
AÐ SKILJA ÞETTA EFTIR Í
FORTÍÐINNI.
F jölbreytt og kolvetnaríkt mataræði, nægur svefn og rólegar æfingar. Þetta ættu þeir sem hyggjast reima á sig hlaupaskóna næsta laugardag, þegar
Reykjavíkurmaraþon Íslandsbanka
fer fram í 35. sinn, að hafa í huga
síðustu vikuna fyrir hlaupið.
Því miður er borin von að bæta
þolið, nú þegar aðeins fáeinir
dagar eru til hlaupsins, heldur
ætti undirbúningur hlaupara fyrst
og fremst að miða að því að þeir
mæti úthvíldir til leiks. Ráðlegt
er að fara nokkrum sinnum út að
skokka í vikunni, til þess að halda
líkamanum sprækum, en einungis
rólega. Ekki skiptir síður máli að ná
góðum svefni, sér í lagi síðustu tvær
til þrjár næturnar fyrir hlaupið, og
forðast að sama skapi allt óþarfa
álag í vinnu og daglegu lífi.
Það gildir það sama um æfingar
og mataræði að varast ætti allar nýj-
ungar síðustu vikuna fyrir keppnis-
dag. Þá er ekki rétti tíminn til þess
að spreyta sig á nýjum uppskriftum
í eldhúsinu. Umfram allt skiptir
máli að borða reglulega og hóflega
og leggja áherslu á fjölbreytt og kol-
vetnaríkt fæði, svo sem kartöflur,
hrísgrjón, pasta og ávexti. Æskilegt
er að draga úr neyslu á mjólkurvör-
um og kjöti og forðast allan reyktan,
saltaðan og steiktan mat, enda er
hann þungmeltur.
Morgunmaturinn á hlaupa-
degi ætti að vera léttur, til dæmis
hafragrautur eða ristað brauð, og
skal helst ekki neyta hans minna
en þremur klukkutímum áður en
hlaupið er af stað. Ekki má heldur
gleyma að dreypa á vatni af og til
um morguninn sem og dagana fyrir
hlaup. Ef heitt er í veðri borgar sig
jafnframt að fá sér vatn á drykkjar-
stöðum, sem eru á um það bil fjög-
urra kílómetra fresti í hlaupinu, til
þess að bæta upp vökvatap. Óþarft
er að taka inn aðra næringu nema
hlaupið sé í meira en níutíu mínútur.
Anda í takt við hlaupahraðann 
Skórnir skipta mestu máli þegar
kemur að útbúnaði. Það er ómögu-
lega hægt að nota gömlu, þreyttu
hlaupaskóna en skórnir mega
heldur ekki vera glænýir. Það þarf
að „hlaupa þá til“, eins og sagt er,
áður en keppt er í þeim. Hlaupalag
fólks er ólíkt frá náttúrunnar hendi
og verður því hver og einn að finna
út hvaða skór henta. Byrjendur
ættu þó fremur að velja þyngri skó
með þykkum sóla og góða dempun
heldur en þunna og létta skó sem
veita fótunum minni vörn.

Það er góð tilfinning að standa á
ráslínunni með þúsundum annarra
hlaupara. Þó má ekki gleyma sér
í stemningunni og æða of geyst af
stað, eins og allt of algengt er, heldur
ætti fremur að byrja rólega og auka
hraðann jafnt og þétt eftir því sem
líður á hlaupið. Hlauparar ættu að
huga að því að slaka á í efri hluta
líkamans og anda vel með bæði nefi
og munni í takt við hlaupahraðann.
Líkaminn á að vera uppréttur og
handleggir og axlir slakar á meðan
mjaðmir og fætur sjá alfarið um
hlaupahreyfinguna. – kij
Ekki byrja of geyst
Hugurinn kemur
hlaupurum í mark
Hlaupin reynast mörgum erfið
andlega ekki síður en líkam-
lega. Er til dæmis ekki óalgengt
að hlauparar lendi á „veggnum“
svonefnda þegar langt er liðið
á erfitt hlaup. Fæturnir hætta
þá að geta viðhaldið hraðanum
og mann langar mest af öllu að
gefast upp. Þá reynir á hugann.
Ein aðferð sem hefur reynst
mörgum vel til þess að komast
í gegnum vegginn alræmda er
að hugsa fallega til þeirra sem
standa manni næst. Í miðju
hlaupi – þegar endorfínið streym-
ir um líkamann – magnast allar
jákvæðar tilfinningar og hlaupið
verður auðveldara viðureignar.
Þúsundir reima á sig hlaupaskóna í Reykja-
víkurmaraþoni Íslandsbanka næsta laugar-
dag. Hollt mataræði, nægur svefn og rólegar
æfingar leggja grunninn að góðu hlaupi.
1 1 . Á G Ú S T 2 0 1 8 L A U G A R D A G U R22 H E L G I N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð
HELGIN