Þjóðmál - 01.03.2016, Síða 48

Þjóðmál - 01.03.2016, Síða 48
Ronald Reagan Bandaríkjaforseti skipaði Scalia hæstaréttardómara árið 1986. sagði meirihluti Hæstaréttareinfaldlega„það var þá, þetta er núna". Réttur samkynhneigðra til kynmaka hver við annan var talinn varinn af stjórnarskránni. Hin„lifandi stjórnar- skrá" hafði greinilega„þroskast". Scalia var vitaskuld ósammála þessari meðferð á stjórnarskránni. Afstaða hans var sú að til að breyta stjórnarskrá þurfi að beita þeirri aðferð sem stjórnarskráin sjálf kveður á um. Það er vert fyrir lesendur að veita því athygli að Scalia tók ekki afstöðu til þeirrar háttsemi sem um ræður í málinu, enda taldi hann að persónuleg afstaða dómara til málefnis sem um er deilt þegar leyst er úr því hvort tiltekin réttindi njóti verndar stjórnarskrár. Sjónarmið hans lutu aðeins að því að ákvörðun um þetta heyri undir handhafa löggjafarvaldsins þar til stjórnarskrá hefur verið breytt og kveðið þar á um vernd þessa réttar. Fóstureyðingar Hæstiréttur Bandaríkjanna komst í frægum dómi árið 1973 (Roe gegn Wade) að þeirri niðurstöðu að réttur kvenna til fóstureyðing- ar væri varinn af stjórnarskránni, þó að hvergi sé þar minnst á slíkan rétt.Til að komast að niðurstöðu um þetta hafði rétturinn notað reglu sem er að finna í 14. viðauka við rétt- indaskrá stjórnarskrárinnar (Bill of Rights), þar sem kveðið er svo á að ekkert ríkjanna megi svipta menn lífi, frelsi eða eignum, án málsmeðferðar lögum samkvæmt, („nor shall any State deprive any person of life, liberty or property, without due process of law"). Eftir því sem best verður séð byggist þessi hugmynd á því að til„frelsis" heyri rétturtil fóstur-eyðinga og er þá talið að slíkur réttur sé að efni til varinn af ákvæðinu. Eftir að Scalia varð dómari fjallaði rétturinn nokkrum sinnum um ætlaðan rétt kvenna til fóstureyðinga. Scalia hafnaði því að slíkur réttur sé verndaður af nefndu ákvæði. í texta ákvæðisins sé veitt vernd fyrir máls- meðferð lögum samkvæmt í þeim tilvikum sem nefnd séu en ekki sé þar kveðið á um efnislega vernd fyrir tiltekin réttindi. Þessi réttur styðjist heldur ekki við lagahefðir í Bandaríkjunum enda hafi ýmis ríki þar lagt hömlur við fóstureyðingum gegnum tíðina og lagt refsingar við brotum. Scalia taldi þetta vera gott dæmi um tilvik þar sem það sé að auki óframkvæmanlegt fyrir dómstóla að taka sér svona vald, því að um leið og menn setji reglur sem verndi rétt kvenna til fóstureyðinga verði að setja þeim rétti efnislegar takmarkanir, svo sem um aðferðir við fóstureyðingar, tímalengd meðgöngu og fleira. Það geti aldrei heyrt undir dóm- stóla að setja reglur um slíka hluti. Raunar reki hvað sig á annars horn í þessum efnum ef athugaðir séu dómar sem upp hafi verið kveðnir af Hæstarétti Bandaríkjanna á þessu sviði undanfarna áratugi. Sýni þetta vel að lagasetning á sviði fóstureyðinga verði að vera á verksviði handhafa löggjafarvaldsins, þar sem unnt sé að taka ákvarðanir um þau álitaefni sem leysa verði úr þegar kveðið sé á um réttinn. 46 ÞJÓÐMÁL
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100

x

Þjóðmál

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Þjóðmál
https://timarit.is/publication/1175

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.