Morgunblaðið - 21.07.2022, Blaðsíða 32

32 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 21. JÚLÍ 2022
www.danco.is
Heildsöludreifing
Fyrirtæki og verslanir
Vinsælu leikföngin fást hjá okkur
Kynntu þér úrval á vefverslun www.danco.is
Hlaupahjól
SPIDER-MAN
Hlaupahjól
Frozen
Kolkrabbi
Reversable
40 cm
Forest friends
Reversable
20 cm
Plop up fidget
Dino/Hvalur
Plop up fidget
Rainbow/Ice
Stressbolti
Multi - 7 cm
Squeezy Skrímsli
10 cm
Squidgy Monster
Emoji boltar
6 teg. 15 cm
Stressbolti
10 cm
GOLF BIOM H4
32.995 kr. / St. 36-42
ÞÆGINDI Á VELLINUM
MEÐ GORE-TEX VATNSVÖRN
GOLF BIOM H4
29.995 kr. / St. 40-48
GOLF BIOM H4
32.995 kr. / St. 40-48
GOLF BIOM H4
29.995 kr. / St. 36-42
KRINGLAN - SMÁRALIND - SKÓR.IS
Skemmtilegasta
söguskýringin á stofn-
un íslenska þjóðveld-
isins, og sú sem við
segjum útlendingum,
er sú að stoltir og
sjálfstæðir víkinga-
höfðingjar í Noregi
hafi ekki viljað láta
norskan konung kúga
sig og því flúið yfir úf-
ið haf til að festa ræt-
ur í frjálsu landi, með
viðkomu á Bretlandseyjum til að
sækja vinnuafl. Þessi andi sjálf-
stæðis, viljastyrks og dugnaðar hafi
einkennt íslenska þjóð alla tíð síðan.
„Við erum afkomendur víking-
anna og tölum tungumálið þeirra,“
segjum við með stolti. „Þetta redd-
ast,“ segjum við og reynum að út-
skýra fyrir útlendingum hvað það
þýði: Ekki of miklar óþarfa áhyggj-
ur, enda þjóð á veðurbarinni eld-
fjallaeyju sem þarf alltaf að vera
tilbúin að bregðast við með stuttum
fyrirvara. Viðbúnaður án tauga-
veiklunar. Víkingar með varann á.
Eins vel og þetta hljómar þá þarf
því miður að leita lengi til að finna
hið svokallaða víkingaeðli í dag. Ís-
lendingar eru orðnir að þjóð reglu-
verks og hjarðhegðunar. Veiru-
tímar voru hér upplýsandi.
Samfélagið snerist um að hlýða fyr-
irmælum fólks sem vildi skerða at-
hafna- og atvinnufrelsi almennings,
klaga nágranna til lögreglu fyrir að
hafa of marga gesti, ganga um með
grímur við sem flest tækifæri, tak-
marka félagslíf barnanna og
sprauta sig með nýstárlegum efnum
með takmarkaðar rannsóknir á bak
við sig (í nafni vísindanna, auðvitað,
sem lofuðu endalokum heimsfarald-
urs í skiptum fyrir inngripin). Við
leyfðum hárinu að vaxa og spikinu
að hlaupa af því að veiran faldi sig í
hárgreiðslustofum og líkamsrækt-
arstöðvum en ekki áfengis- og mat-
vöruverslunum.
Nú eru þessir tímar sem betur
fer afstaðnir (í bili) og fyrir aðdá-
endur víkingaeðlisins hafa þeir ver-
ið vonbrigði.
En það er ljós í myrkrinu og skal
hér nefnt dæmi. Þökk sé nokkrum
íslenskum „víkingum“ er nú hægt
að kaupa áfengi og sækja eða fá
heimsent samdægurs án þess að
versla við ríkisverslun. Löglega, að
því er virðist. Frumkvöðlar kynntu
sér hið íslenska og evrópska reglu-
verk og sóttu sér túlkun á því sem
gerði þeim kleift að fara í eins kon-
ar störukeppni við yfirvöld: Hér er
selt áfengi með nýjum hætti og
hvað ætlar þú að gera í því? Þessir
frumkvöðlar virðast ætla að hafa
betur í störukeppninni og almenn-
ingur þarf ekki að gera annað en
njóta, þökk sé mönnum af þeirri
gerð sem fellur vel að söguskýringu
okkar um víkingana
sem stofnuðu íslenska
þjóðveldið.
Okkur er alltof tamt
að telja skrifaðar
reglugerðir og orð
mannvera í kjörnum
og ókjörnum emb-
ættum vera hinn heil-
aga sannleika. Okkar
eigin tilfinning fyrir
réttu og röngu er látin
víkja fyrir fyrirmælum
annarra. Við tökum
ólaunað að okkur hlut-
verk njósnara og leyni-
þjónustuaðila sem senda ábend-
ingar á yfirvöld ef við sjáum brot á
reglugerð. Við framfylgjum fyrir-
mælum hins opinbera af mikilli
samviskusemi og hrópum jafnvel á
ókunnugt fólk ef við sjáum brot á
ráðleggingum minnisblaða. Við tök-
um lyf ef okkur er sagt að gera það,
jafnvel án þess að spyrja um mögu-
legar aukaverkanir af slíku.
Nema auðvitað þegar við greið-
um í reiðufé fyrir dekkjaskiptin,
tökum með okkur meira áfengi í
gegnum flugstöðina en skiltið segir
til um og leyfum krökkunum að
vera lengur úti að leika sér en lög-
reglan segir að sé í lagi. Það örlar
aðeins á víkingaeðlinu, þegar vel er
að gáð.
Haustið nálgast og nú þegar er
byrjað að berja í trommur sótt-
varnatakmarkana, í fyrstu hægt og
rólega en sennilega sífellt harðar
eftir því sem fyrstu haustlægðirnar
nálgast. Tjaldborgir Þjóðhátíðar
eru byrjaðar að rísa og fá sennilega
að standa í ár, en þær hafa verið
taldar mikil ógn við lýðheilsu al-
mennings seinustu tvö ár. Það tekst
kannski að klára sumarið án skerð-
inga. En hvað gerir víkingaþjóðin
svokallaða þegar nýr sóttvarna-
læknir vill merkja sér svæði eftir að
sá fráfarandi er búinn að eyða öllu
sumrinu í að vara við nýjum hætt-
um og afbrigðum? Stendur hinn nýi
sóttvarnalæknir á eigin fótum eða
fylgir í fótspor orðuhafans? Og hvað
ætlum við hin að gera? Hlýða? Eða
sjá til hvort nýjasta kvefpestin
gangi ekki bara yfir – sýnum mátu-
lega varfærni að hætti víkinganna
og látum þetta að öðru leyti redd-
ast?
Eftir Geir
Ágústsson
» Við erum afkom-
endur víkinganna og
tölum tungumálið
þeirra, segjum við með
stolti. En í raun eru Ís-
lendingar aðallega upp-
teknir af gildandi
reglum.
Geir
Ágústsson
Höfundur er verkfræðingur.
geirag@gmail.com
Hinn hlýðni ís-
lenski víkingur
Eðlisfræði og af-
leiddar greinar eins
og efnafræði, líf-
efnafræði, erfðafræði
o.s.frv. hafa á minna
en 100 árum ger-
breytt lífi mannsins á
jörðinni. Lítum til
framfara í gerð
sprengiefna (púðurs)
sem hófst að vísu
fyrst með byssupúðri
er kom upprunalega
frá Kína fyrir 1.000 árum. Fram að
seinni heimsstyrjöld var sprengi-
efni efnafræðilegt og byggðist
sprengikrafturinn á hröðum bruna
kolefnis og vetnis, en þá tekur
kjarnatæknin við og vetnis-
sprengjur og nifteindasprengjur
eru afraksturinn. Þótt dýnamít og
fleiri gerðir hafi einnig friðsamleg
not, m.a. við námagröft og grjót-
nám, þá er það eitt öflugasta efna-
fræðilega sprengiefnið enn í dag og
leysti að mestu af byssupúðrið sem
hafði verið allsráðandi til daga Al-
freðs Nóbels.
Síðan hafa komið fram TNT og
mörg fleiri efnafræðileg sprengi-
efni. En haldið var
áfram að nota vísindin
síðustu 70-80 árin í
hertækni og með
kjarnorkutækninni
tókst að gera sprengi-
efni sem er meira en
50.000 sinnum sterkara
en sami massi TNT og
er aðalógnin í dag ef
yrði notað. Segja má
að hér hafi vísindunum
ekki verið beitt í þágu
mannkyns. Annað sem
vísindin hafa líka gert
og er eftiráséð óhag-
stætt varðar vinnslu og nýtingu
jarðefnaeldsneytis (kol, jarðgas og
hráolía), bæði til brennslu og í
framleiðslu plastefna. Þetta hvort
tveggja (CO2 og plastagnir) stefnir
í að gera jörðina illbyggilega vegna
mengunar öndunarandrúmsloftsins
og svo mengunar fæðu okkar og
allra dýra.
Hér er bara nefnt fátt eitt af því
sem vísindunum hefur mistekist að
sjá við. En hvað stjórnar þessu?
Misvitrum stjórnmálamönnum má
líklega kenna um margt og hvernig
komið er fyrir jarðarbúum því þeir
hafa oftast gert þetta mögulegt af
annarlegum ástæðum með fjár-
magni og lítilli framtíðarsýn í hags-
munaskyni. Meðan gróðahyggjan
ræður virðast lögmál frumskóg-
arins ráða för og ráðamönnum er
fyrirmunað að stefna að bara hag-
nýtri og friðsamlegri notkun vísind-
anna öllum jarðarbúum til góðs,
sem útrýmdi líka misskiptingu
gæðanna.
Augsýnilega er þörf á allsherjar-
lögum fyrir alla á jörðinni ef ekki á
illa að fara þar sem lífið sjálft,
manna og lífríkisins, yrði aðal-
atriðið og yrði vandlega framfylgt
af öllum jarðarbúum. Vísindin
byggjast á frumrannsóknum og síð-
an oft hagnýtingu þeirra. En hér
hefur verið farið í ranga átt hvað
varðar heill mannkyns! Vísindi ætti
bara að nýta til góðs.
Vísindin til góðs eða ills?
Eftir Pálma
Stefánsson
Pálmi
Stefánsson
»Notkun vísindaþekk-
ingar til að gera
drápstól og hættuleg úr-
gangsefni verður að
linna, mannkynsins
vegna.
Höfundur er efnaverkfræðingur.
spalmi@simnet.is