Læknablaðið : fylgirit - 03.01.2017, Blaðsíða 18

X V I I I V Í S I N D A R Á Ð S T E F N A H Í
F Y L G I R I T 9 1
18 LÆKNAblaðið/Fylgirit 91 2017/103
Inngangur: Ónæmiskerfi ungviðis er vanþroskað sem veldur auknu
næmi fyrir sýkingum og lélegri svörun við bólusetningum. Mótefnasvör
eru dauf og lækka hratt sem stafar af takmarkaðri virkjun og lifun B
frumna. Markmið rannsóknarinnar var að kanna áhrif ónæmisglæðisins
LT-K63 á lykilviðtaka fyrir virkjun og lifun B frumna í nýburamús-
um eftir bólusetningu með próteintengdu fjölsykrubóluefni gegn
pneumókókkum (PPS1-TT).
Aðferðir: Nýburamýs voru bólusettar með PPS1-TT eingöngu eða ásamt
LT-K63. Eftir 4, 8, 14 og 21 daga var tjáning BAFFR á B frumuhópum í milta
metin í flæðifrumusjá; nýmynduðum (NF;B220+CD23-CD21-), marginal
zone (MZ;B220+CD23lowCD21high) og follicular (FO;B220+CD23highCD21int)
B-frumum, og tjáning BCMA á mótefnaseytandi blöstum (B220+CD138+)
og plasmafrumum (B220negCD138+).
Niðurstöður: Tjáning á virkjunar-/lifunarviðtakanum BAFFR á NF, FO
og MZ B frumum var aukin á 8. degi eftir bólusetningu nýburamúsa
sem fengu LT-K63 með bóluefninu miðað við mýs sem fengu einungis
PPS1-TT. Tíðni mótefnaseytandi blasta og frumna var aukin og fleiri
tjáðu lifunarviðtakann BCMA 4, 8 og 14 dögum eftir bólusetningu með
PPS1-TT+LT-K63 miðað við PPS1-TT eingöngu.
Ályktun: Rannsóknin sýnir að ónæmisglæðirinn LT-K63 stuðlar að auk-
inni virkjun, sérhæfingu og lifun B frumna með því að auka tjáningu á
BAFFR á B-frumum og BCMA á mótefnaseytandi B frumum.
E 35 Ónæmisglæðirinn LT-K63 eykur tíðni T hjálparfrumna kímstöðva
með að draga úr virkni stýrifruma í músaungum
Stefanía P. Bjarnarson, Auður A. Aradóttir Pind, Ingileif Jónsdóttir
Ónæmisfræðideild, Landspítali
stefbja@landspitali.is
Inngangur: Ónæmiskerfi ungviðis er vanþroskað, mótefnasvör hæg og
skammlíf. Kímstöðvar eru aðalvirkjunarstaðir B-frumna til sérhæfingar
í plasmafrumur eða minnisfrumur, sem eru takmarkaðar í nýburum
vegna vanþroska kímstöðvafrumna. CD4+ T hjálparfrumur kímstöðva
(TFH) stýra kímstöðvarhvarfi vegna mikilvægi þeirra í virkjun B frumna
og CD4+ stýrifrumur kímstöðva (TFR) geta bælt virkni þeirra ásamt öðrum
T (Treg) og B (B10) stýrifrumum. Markmið rannsóknarinnar var að kanna
áhrif ónæmisglæðisins LT-K63 á lykilfrumur fyrir virkjun B frumna í ný-
buramúsum eftir bólusetningu með próteintengdu fjölsykrubóluefni gegn
pneumókókkum (PPS1-TT).
Aðferðir: Tíðni lykilfrumna var metin í milta 4, 8, 14 og 21 dögum eftir að
nýburamýs voru bólusettar með PPS1-TT eingöngu eða ásamt LT-K63,
með litun fyrir einkennissameindum og greiningu í flæðifrumusjá: TFH
(CD4, CXCR5, PD-1, Bcl-6), TFR (CD4, CXCR5,Foxp3, Bcl-6), T stýrifrumur
(Tregs: CD3, CD4, Foxp3, IL-10) og B stýrifrumur (B10: B220, CD1d,CD5,
IL-10).
Niðurstöður: Tíðni TFH og hlutfall TFH/TFR frumna jókst martækt á 4.,
8. og 14. degi eftir bólusetningu nýburamúsa sem fengu LT-K63 með
bóluefninu miðað við mýs sem fengu einungis PPS1-TT. Aftur á móti var
marktækt lægri tíðni stýrifrumum, Tregs á degi 4 og 8 og B10 á degi 4, í
PPS1-TT+LT-K63 bólusettum nýburamúsum miðað við mýs sem fengu
einungis bóluefnið.
Ályktun: Rannsóknin sýnir að ónæmisglæðirinn LT-K63 eykur TFH sem
eru mikilvægar fyrir virkjun B fruma en dregur úr tíðni stýrifruma TFR ,
Treg og B10 stýrifrumna sem helst í hendur við aukið ónæmissvar gagn-
vart bóluefninu.
E 36 PKD-nýrnasýki í íslensku ferskvatni - áhrif tíðarfars á uppkomu
sjúkdóms í laxfiskum
Fjóla Rut Svavarsdóttir1, Mark A. Freeman2, Þórólfur Antonsson3, Friðþjófur
Árnason3, Árni Kristmundsson1
1Tilraunastöð HÍ í meinafræðum - Keldur, Fiskadeild, 2Ross University School of Veterinary
Medicine, Basseterre, 3Veiðimálastofnun, 4Fiskadeild,
frs13@hi.is
Inngangur: PKD-nýrnasýki (Poliferative kidney disease) er alvarlegur
sjúkdómur í laxfiskum. Honum veldur smásætt sníkjudýr, Tetracapsuloides
bryosalmonae (T.b.), sem þarf laxfisk og mosadýr til að ljúka lífsferli sínum.
Helstu rannsóknir tengjast laxfiskaeldi erlendis, þar sem sjúkdómurinn er
skaðvaldur en minna er vitað um áhrif hans í náttúrunni. PKD-nýrnasýki
greindist fyrst á Íslandi haustið 2008 en samkvæmt nýlegum rannsóknum
var orsakavaldurinn til staðar hér á landi a.m.k. 14 árum áður. Uppkoma
PKD-nýrnasýki er beintengd vatnshita sem þarf að ná a.m.k. 12-14°C í
nokkrar vikur svo fiskur sýni sjúkdómseinkenni. Einkennalaus fiskur í
kaldara umhverfi getur þó verið smitaður sníkjudýrinu.
Efniviður og aðferðir: Efniviðurinn (bleikja og urriði) kom úr Elliðavatni,
Vífilsstaðavatni og Úlfljótsvatni árin 2008-2016. Einkenna PKD-nýrnasýki
var leitað og nýrnasýni skimuð eftir sníkjudýrinu með sameindalíffræði-
legum (PCR) og vefjameinafræðilegum aðferðum (HE-litun, IHC og ISH).
Samhliða var vatnshitagögnum safnað úr vötnunum.
Niðurstöður: Rannsóknirnar voru umfangsmestar sumarið 2015 sem var
tiltölulega kalt og lítil einkenni sjúkdóms þrátt fyrir hátt hlutfall smits í
Elliðavatni og Vífilsstaðavatni. Í Úlfljótsvatni sáust engin einkenni PKD-
nýrnasýki og fór hlutfall smitaðra fiska vaxandi eftir því sem leið á sumar-
ið. Hlýrri ár (t.d. 2009-2012) bar mikið á svæsnum einkennum í Elliðavatni
og Vífilsstaðavatni samhliða rýrum bleikjuafla.
Ályktanir: Samband tíðarfars og uppkomu PKD-nýrnasýki er sterkt,
samanber niðurstöður úr Elliðavatni og Vífilsstaðavatni. Úlfljótsvatn er
kalt og því ekki forsenda fyrir sýkinni og enginn sjúkur fiskur greindist
þar. Hlutfall smits í vatninu óx er leið á sumarið sem gefur til kynna að
mosadýrið seyti gróum sníkjudýrsins seinna en við má búast í grynnri og
hlýrri vötnum.
E 37 Veirur í hrognkelsum
Sigríður Guðmundsdóttir1, Heiða Sigurðardóttir2, Niccolo Vendramin3, Nils-Jörgen
Olesen3, Árni Kristmundsson2
1Tilraunastöð HÍ í meinafræði, Keldum, Rannsóknadeild fisksjúkdóma, 2Rannsóknadeild
fisksjúkdóma, Tilraunastöð HÍ í meinafræði, Keldum, 3European Union Reference Laboratory,
National Veterinary Institute, Technical University of Denmark
siggag@hi.is
Inngangur: Hrognkelsaeldi hófst hérlendis 2014 vegna mikill eftirspurn-
ar erlendis frá, en seiðin eru notuð til að éta lús af laxi í sjókvíaeldi. Í
reglubundnu eftirliti 2015 greindist fyrst áður óþekkt Ranaveira og
síðan VHSV (viral haemorrhagic septicaemia virus) sem veldur tilkynn-
ingaskyldum sjúkdómi. Öllum hrognkelsum í eldisstöðinni var eytt og
upplýsingar sendar OIE, sem sendi svo tilkynningu til aðildarlandanna.
Efni og aðferðir: Flot af frumum með veiruskemmdum voru skimuð
með þekktum veiruvísum í PCR prófum, litanir gerðar með sértækum
mótefnum og næmi mismunandi frumugerða metið. Þá voru sýni send
til raðgreininga. Í samvinnu við EURL voru settar upp smittilraunir í
Kaupmannahöfn til að skoða VHSV í laxi og regnbogasilungi. Sýkt var
með sprautun í kviðarhol (i.p.) eða böðun í veirulausn. Til samanburðar
voru sýkingar með þekktum arfgerðum, Ia og IVa. Sýkinga- tilraunir
með Ranaveiruna standa yfir á Keldum.
Niðurstöður og ályktanir: Ranaveira er skyldust veirum sem rækt-