Læknablaðið : fylgirit - 03.01.2017, Blaðsíða 20

X V I I I V Í S I N D A R Á Ð S T E F N A H Í
F Y L G I R I T 9 1
20 LÆKNAblaðið/Fylgirit 91 2017/103
E 41 Áhrif skerðingar á beygju í mjöðm á setstöðu hjá einstaklingum
með heilalömun
Atli Ágústsson
Rannsóknarstofa í Hreyfivísindum, Læknadeild, Háskóli Íslands
atli@hi.is
Inngangur: Tilgangur rannsóknarinnar er að kanna tíðni og áhrif ósam-
hverfrar skerðingar á beygju í mjaðmarlið hjá einstaklingum með heila-
lömun (cerebral palsy; CP). Klínísk reynsla bendir til þess að ósamhverfri
skerðingu á mjaðmabeygju fylgi slæm setstaða í hjólastól en aðeins er
vitað af einni forrannsókn á áhrifum slíkrar skerðingar, kynntri árið 1997.
Efniviður og aðferðir: Þverskurðarrannsókn þessi er byggð á gögnum
frá National Health Care Program and Quality Registry fyrir einstak-
linga með CP í Svíþjóð (www.cpup.se). Gögnin koma úr skýrslum allra
fullorðinna einstaklinga með CP í tveimur syðstu héruðunum Svíþjóðar.
Alls voru metnir 714 fullorðnir einstaklingar, miðgildi 23 ár á matsdegi
(spönnin 16 til 73 ára), 357 karlar og 357 konur. Gögn sem voru fenging
úr grunninum voru: liðferlar í mjöðmum, flokkun á grófhreyfifærni,
aldur, kyn, samhverfa bols, samhverfa mjaðmagrindar og hryggskekkja.
Kíkvaðratpróf og lógistísk aðhvarfsgreining eru notuð til að meta tengsl
milli breyta. Marktektarmörk eru p <0,05.
Niðurstöður: Um 9% einstaklinga með CP í þýðinu eru með ósamhverfa
skerðingu á mjaðmabeygju (<90°). Líkindahlutfall þess að einstaklingar
sem eru með ósamhverfa skerðing á mjaðmabeygju séu einnig með
skakka mjaðmagrind í sitjandi stöðu, eru 2,6 (OR; 95% CI: 1,6–2,1; p=0,005)
þegar búið er að leiðrétta fyrir gróffærniflokkunar einstaklinganna.
Sömuleiðis er líkindahlutfall þess að vera með ósamhvefa skerðingu á
mjaðmabeygju og vera með ósamhverfan bol í sitjandi stöðu 2,1 (OR; 95%
CI: 1,1–4,2; p =0,031).
Ályktanir: Ósamhverfri skerðingu á mjaðmabeygju hjá einstaklingum
með heilalömun fylgir slæm setstaða í hjólastól. Huga þarf sérstaklega að
hreyfigetu í mjaðmarliðum hjá þessum einstaklingum.
E 42 Raförvun í gegnum mænurætur til að draga úr síspennu í neðri
útlimum
Guðbjörg Ludvigsdóttir
Endurhæfingardeild LSH Grensási, Læknadeild, HÍ, HR og LSH
gudbjl@lsh.is
Inngangur: Síspenna er algengur fylgikvilli eftir áverka á mænu og getur
minnkað hreyfigetu og skert lífsgæði. Markmið þessarar rannsóknar var
að meta áhrif raförvunar í gegnum mænurætur með yfirborðs-rafskautum
á síspennu.
Aðferðir: Rannsóknin var tvíþætt. Í fyrri hlutanum voru áhrifin af 30
mínútna meðferð metin hjá 8 þáttakendum. Síðan fékk einn þáttak-
andinn meðferðina daglega í 4 vikur og áhrifin metin reglulega á því
tímabili. Raförvað er með 5 cm rafskauti sem fest er á bakið á milli
brjósthryggjarliði 11 og 12. Tvö stærri rafskaut voru fest neðarlega á
framanverðum kviðvegg. Rafstraumstyrkurinn var hafður aðeins lægri
en svo að vöðvasamdráttur kæmi fram í neðri útlimum. Mat á áhrif-
um meðferðarinnar var gerð með ralífeðlisfræðilegum og klínískum
mælingum ásamt því að þáttakendur svöruðu spurningarlistum og
athugasemdir þeirra voru skráðar. Mælingarnar voru gerðar fyrir, strax
eftir og 2 klst eftir meðferðina. Síspennan var metin með Ashworth skala,
+/-ökklatitringi, viðbrögð við áreiti (BAbinski), hreyfigeta, 10 metra
göngupróf, Wartenberg sveiflupróf sem ákvarðar tölulega stærðargráðu
síspennunnar. Virkni vöðva var mælt með yfirborðsvöðvariti (EMG) og
hreyfiferlar með liðhornamælum.
Niðurstöður: Niðurstöður rannsóknarinnar styðja þá kenningu að raförv-
un getur dregið verulega úr síspennu hjá einstaklingum með mænuskaða.
Hjá þeim sem svöruðu meðferðinni minnkaði síspennan í meir en 2 klst.
Dagleg meðferð lengdi áhrifin upp í 8 klst.
Ályktanir: Yfirborðsraförvun í gegnum mænurætur lofar góðu í meðferð
síspennu og getur bætt hreyfifærni og lífsgæði einstaklinga með mænu-
skaða. Áhrifin þarf að skoða betur og finna hvaða hópi meðferðin gagnast
best.
E 43 Violence exposure and service utilization in the Icelandic
population
Edda B. Þórðardóttir1, Berglind Guðmundsdóttir2
1Centre of Public Health Sciences, Faculty of Medicine, University of Iceland, 2Faculty of
Medicine, University of Iceland
eddat@hi.is
Introduction: Violence is a global public health problem that has severe
mental and physical health consequences, as well as substantial impa-
irment in occupational or social functioning. To date, no epidemiological
study has assessed the prevalence of violence in the Icelandic population.
The aim of this study was to assess the lifetime and 12-month prevalence
of physical violence (e.g. hitting and domestic violence) and sexual
violence (defined as completed rape, attempted rape or unwanted sexual
touching) in the Icelandic population and to service utilization.
Methods: Participants were 10,162 residents of Iceland, 18-84 years old,
residing in both the capital and rural areas. Self-reported questionnaires
were sent out in 2012 assessing physical and sexual violence exposure,
demographic characteristics of participants (e.g. sex, age, education
level, income), current physical or mental health problems related to the
violence and service utilization.
Results: Response rate was 67% (6,783/10,162). Preliminary results
indicate that the lifetime prevalence of physical violence is 11% among
both genders. The lifetime prevalence of sexual violence was overall 11%,
and more prevalent among women (19%) than men (3%). Currently, data
analysis is underway and will be completed in December 2016.
Conclusion: The significance of this study includes providing health pro-
fessionals and policy-makers with important information about the scope
of violence against both men and women, which may be used to improve
clinical and policy guidelines at both national and international levels.
Results will be compared to Nordic and other international studies.
E 44 Structured nurse-led follow-up for patients after discharge from
the intensive care unit: prospective quasi-experimental study
Rannveig J. Jónasdóttir1, Christina Jones2, Gísli H. Sigurðsson3, Helga Jónsdóttir4
1Faculty of Nursing and Faculty of Medicine, UI, 2Faculty of Health & Life Sciences, University
of Liverpool, 3Faculty of Medicine, UI, 4Faculty of Nursing, UI
rjj2@hi.is
Background: Critically ill patients requiring intensive care unit (ICU) stay
frequently have incomplete recovery suggesting need for additional supp-
ort. Patients have positive experiences of nurse-led follow-up after ICU
but the effects of such services have not been sufficiently elucidated. The
aim of this study is to describe a structured nurse-led follow-up of patients
after ICU discharge and measure its effectiveness.
Methods: Prospective, quasi-experimental study of patients (n=85)