Læknablaðið : fylgirit - 03.01.2017, Blaðsíða 74

X V I I I V Í S I N D A R Á Ð S T E F N A H Í
F Y L G I R I T 9 1
74 LÆKNAblaðið/Fylgirit 91 2017/103
algengastir. Hlutfall þeirra sem lögðust inn á spítala var 15% og einn lést í
innlögn. Hlutfall erlendra ferðamanna jókst með árunum og voru þeir 9%
allra þeirra sem lentu í fjórhjólaslysi á rannsóknartímabilinu.
Ályktanir: Fræðsla um öryggisþætti og akstur fjórhjóla er mikilvæg,
sérlega í tengslum við fjölgun erlendra ferðamanna. Niðurstöður rann-
sóknarinnar eru mikilvægur þáttur í að greina umfang fjórhjólaslysa á
Íslandi.
V 40 Fyrsta meðferð brunasára: Gæði klínískra leiðbeininga og
samantekt á rannsóknum
Ragnhildur Bjarnadóttir1, Sigþór Jens Jónsson1, Lovísa Baldursdóttir2, Herdís
Sveinsdóttir3
1Landspítala, 2gjörgæsludeild Landspítala, 3hjúkrunarfræðideild Háskóla Íslands
herdis@hi.is
Inngangur: Bruni er alvarlegur áverki og meðferð hans oft flókin. Mikil-
vægi sárameðferðar er ótvírætt þar sem hún hvetur til gróanda, dregur úr
heilsufarskvillum og fækkar dauðsföllum. Verkefni hins almenna hjúkr-
unarfræðings í litlu heilbrigðiskerfi eru margþætt og þurfa hjúkrunar-
fræðingar að hafa víðtæka þekkingu á viðurkenndri gagnreyndri fyrstu
meðferð brunasára.
Markmiðið var tvíþætt: (1) Greina hvert sé besta vinnulag við kælingu,
mat, hreinsun og meðhöndlun blaðra við fyrstu meðferð brunasára miðað
við þá þekkingu sem finna má í rannsóknum og klínískum leiðbeining-
um. (2) Leit og mat á gæðum klínískra leiðbeininga um fyrstu meðferð
brunasára.
Efniviður og aðferðir: Leit að rannsóknum og klínískum leiðbeiningum
fór fram í PubMed og Google Scholar auk þess sem handvaldar voru
klínískar leiðbeiningar af heimasíðum bruna- og sárasamtaka og spítala.
Notast var við AGREE-II-mælitækið við mat á gæðum klínískra leiðbein-
inga.
Niðurstöður: Yfir heildina litið komu gæði klínískra leiðbeininganna illa
út við mat höfunda, en einungis ein fékk yfir 50% af hæstu mögulegri
stigagjöf. Þeir þættir sem komu verst út voru nákvæmni við mótun og
sjálfstæði stýrihóps. Niðurstöður fræðilegrar samantektar á kælingu,
mati, hreinsun og meðhöndlun blaðra sýndi að rétt vinnulag við fyrstu
meðferð bætir sáragróanda, framvindu meðferðar og bataferli sjúklinga.
Ályktun: Niðurstöður varpa ljósi á vinnulag við fyrstu meðferð brunasára
ásamt því að benda á þá þætti sem varast þarf við gerð klínískra leiðbein-
inga til að útkoman endurspegli bestu gagnreyndu þekkingu hverju sinni.
Hvatt er til mótunar klínískra leiðbeininga hér á landi til að auka samræmi
og nákvæmni í meðferð brunasjúklinga.
V 41 Áhrif óhefðbundinna meðferðarúrræða á styrkleika tíðaverkja
Herdís Sveinsdóttir1, Auður Kristjánsdóttir2, Valgerður Kristjánsdóttir3
1Hjúkrunarfræðideild HÍ, 2krabbameinsdeild, 3geðdeild Landspítala
herdis@hi.is
Inngangur: Hefðbundin meðferð, eins og NSAID-lyf og hormónalyf dreg-
ur úr tíðaverkjunum hjá sumum konum en alls ekki öllum. Þá geta sumar
konur ekki notað þessi lyf vegna aukaverkana og frábendinga. Tilgangur
þessa fræðilega yfirlits var að kanna hvaða áhrif óhefðbundin meðferðar-
úrræði, það er nálastungumeðferð, þrýstipunktameðferð, ilmkjarnaolíu-
meðferð með nuddi, hitameðferð og hreyfing, hefðu á styrk tíðaverkja.
Efniviður og aðferðir: Samþætt fræðilegt yfirlit. Rannsókna var leitað í
þremur gagnagrunnum, PubMed, Google Scholar og Science Direct auk
þess að leitað var í heimildaskrám fundinna rannsóknagreina. Þrjátíu not-
hæfar rannsóknir fundust og voru þær unnar á tímabilinu 2001-2015.
Niðurstöður: Leiddu í ljós að óhefðbundin meðferð hafi að einhverju leyti
áhrif á styrkleika tíðaverkja þó að niðurstöðurnar hafi verið ótvíræðar.
Rannsóknir sýndu ekki fram á ágæti nálastungna á styrkleika tíðaverkja
þrátt fyrir að einhver jákvæð áhrif hafi komið fram. Þrýstipunktameðferð
og ilmkjarnaolíumeðferð með nuddi virðist vel til fallin til að minnka
styrkleika tíðaverkja. Einnig virðist hitameðferð hafa jákvæð áhrif á styrk-
leika tíðaverkja en þó vantar fleiri rannsóknir á því sviði. Hreyfing virðist
hafa einhver áhrif á styrkleika tíðaverkja en þar er einnig vöntun á fleiri
rannsóknum, og önnur úrræði gætu verið gagnlegri en hreyfing.
Ályktun: Óhefðbundin meðferð virðist vera gagnleg til að draga úr tíða-
verkjum. Fara þarf þó varlega í að draga þessar ályktanir og yfirfæra
niðurstöðurnar á stærri hóp kvenna þar sem margir annmarkar voru á
þeim rannsóknum sem skoðaðar voru. Þörf er á stærri og viðameiri rann-
sóknum á fjölbreyttum hópi kvenna svo alhæfa megi um hvort óhefð-
bundin meðferð sé kostur fyrir konur með tíðaverki.
V 42 Ánægja með þjónustu Neyðarmóttöku nauðgana á Íslandi og
langtíma sálfræðilegar afleiðingar þolenda kynferðisofbeldis
Anna M. Hrólfsdóttir1, Ingunn Hansdóttir2,3, Edda B. Þórðardóttir4,5, Agnes B.
Tryggvadóttir1, Bryndís L. Jóhannsdóttir2, Gunnhildur Gunnarsdóttir2, Berglind
Guðmundsdóttir1,5
1Geðsviði Landspítala, 2sálfræðideild Háskóla Íslands, 3SÁÁ, Samtök áhugafólks um áfengis og
vímuefnavandann, 4Miðstöð í lýðheilsuvísindum, 5læknadeild Háskóla Íslands
anna.margrethrolfs@gmail.com
Inngangur: Kynferðisofbeldi getur haft alvarlegar sálfræðilegar afleiðingar
í för með sér, svo sem áfallastreituröskun, þunglyndi og misnotkun ávana-
bindandi efna. Markmið þessarar rannsóknar var tvíþætt, að kanna ánægju
skjólstæðinga með þjónustu Neyðarmóttöku fyrir þolendur kynferðisof-
beldis á Landspítala sem og hindranir sem geta komið í veg fyrir að einstak-
lingar nýti sér sálfræðimeðferð. Í öðru lagi að meta langtíma sálfræðilegar
afleiðingar tveimur til sex árum eftir fyrstu komu til Neyðarmóttökunnar.
Efniviður og aðferðir: Rafrænn spurningalisti var sendur til einstaklinga
sem leituðu til Neyðarmóttökunnar á árunum 2010-2014 (n=108)(svarhlut-
fall 57%) en einnig var stuðst við gögn úr sjúkrasögu þátttakenda. Auk
bakgrunnspurninga og spurninga um ánægju og hindranir við þjónustu-
nýtingu voru spurningalistar sem mátu áfallastreitu, svefnvandamál,
áfengis- og vímuefnamisnotkun, félagslegan stuðning, þunglyndi,kvíða
og streitu.
Niðurstöður: Um 44% þátttakenda var mjög eða frekar ánægður með
þjónustu Neyðarmóttökunnar og 85% sögðust myndu mæla með þjón-
ustunni við aðra. Þeir sem ekki nýttu sér frekari þjónustu Neyðarmót-
tökunnar sögðu helstu ástæðuna vera of mikið tilfinningalegt upp-
nám eða að þau treystu sér ekki til að takast á við atburðinn á þeim
tímapunkti. Um helmingur þátttakenda sem leituðu á Neyðarmót-
tökuna sýndu klínískt marktæk einkenni áfallastreitu og voru merki
um áfengismisnotkun sem og marktæk svefnvandamál. Hópurinn í
heild sýndi meðalalvarleg einkenni þunglyndis, kvíða og streitu og
greindu flestir frá góðum félagslegum stuðning í kjölfar atburðar.
Ályktanir: Niðurstöður sýna að kynferðisofbeldi hefur langtímaaf-
leiðingar og helmingur úrtaksins upplifir enn einkenni áfallastreitu og
eru lífsgæði þeirra skert vegna svefnvandamála, og einkenna þunglyndis,
kvíða og streitu.