Læknaneminn - 01.04.2010, Blaðsíða 37

gekk hann út. Þá er maður eitthvað að koma á eftir [...] og segja
svo „ja hann er nú svolitið hvatvís þessi en við skulum sjá hvað
kemur út úrþessu ...já þetta er mjögslcemt brot en við munum gera
okkar besta og það er nú kannski engin ástceða til [...] að leggja
árar í bát strax“.
Gagnrýni eða leiðsögn er einn mikilvægasti þáttur verk-
námsins að mati læknanemanna. Nemarnir segja að gagnrýni
sé langoftast af hinu góða hvort sem hún er jákvæð eða neikvæð
og að þeir óttist hana ekki.
Læknanemarnir telja brýnt að gagnrýni sé reglulegur hluti
af námsferlinu og segjast þola hana vel. Þegar nemarnir fá
gagnrýni eða leiðsögn finna þeir til mikilvægis og að kennara
þeirra stendur ekki á sama um hvernig þeim tekst til. Þetta
örvar þá til að gera betur.
Eg hef bara upplifað það jákvætt, ég er annað hvort bara
styrktur i þvi að ég sé að gera rétt, eða þá að það er eitthvað leiðrétt
hjá mér sem ég er þakklátur fyrir að vera þá ekki að gera vitlaust
áfram [...]
Hins vegar upplifa læknanemarnir oft að fá enga leiðsögn
eða gagnrýni á verk sín, jafnvel þótt þeir biðji kennara sína
um slíkt.
I klínikunum þá eru sérfrceðingarnir oft bara eitthvað „neinei,
ég hef ekki tima núna en ég hitti þig á eftir og við tölum um þetta
þá“, ég krafðist þess að sérfrœðingurinn fylgdist með mér gera
skoðun ífyrri klínikinni minni og hann gerði það. I seinna skiptið
bað ég aftur sérfrœðing sem cetlaði ekki ífyrstu að gera það en svo
lét hann undan mér og gerði það. Hann gaf mér mjög lítið feedback
á það sem ég var að gera svo hversu mikið hann var að fylgjast með
eða skoða joumal í tölvunni sinni veit ég ekki.
Þegar kennarar veita læknanemum svigrúm til viðræðna,
setjast niður með þeim eða spyrja þá hvort þeim liggi eitthvað
á hjarta fá nemendurnir mikilvægan stuðning. Einn nemandi
segir frá tilteknum kennara sem ræddi stutta stund við
nemendur sína einn og einn í einu eftir að þau höfðu verið
undir leiðsögn hans í eina viku:
[...] Hann spurði okkur hvemig okkur hefði fundist og sagði
„ mérfannst þú standa þig bara mjög vel í þessu, þú mcettir kannski
aðeins laga þetta“ [...] þetta var alveg frábcert!
Umrœða
Margir kennarar læknanemanna eru góðar fyrirmyndir og
segjast læknanemarnir fyrst og fremst læra framkomu og
samskipti við sjúklinga á verklegu árunum með því að fylgjast
með kennurum sínum og tileinka sér hegðun þeirra.
Þegar lesið er yfir viðtölin tvö kemur í ljós að dregin hefur
verið upp frekar neikvæð mynd af verknámi læknanema við
Háskóla íslands. Þegar þátttakendurnir fengu að lesa niður-
stöðukaflann yfir voru þau nokkuð ánægð með hann en þó
óánægð með hversu neikvæður kaflinn var. Þau sögðu eftir á
að verknámið væri í heild sinni frábært og að flestir kennarar
væru góðir í samskiptum sínum við sjúklinga og nemendur. Ég
vann þó einungis út frá þeim niðurstöðum sem fram komu í
viðtölunum. Vera má að rannsóknarspurningin „Hvernig
veita kennarar í verknámi læknanemum leiðsögn varðandi
siðferðileg álitamál og samskipti við sjúklinga?“ hafi verið
túlkuð á of neikvæðan hátt af þátttakendum rannsóknarinnar.
Þó var tekið fram í upphafi beggja viðtala að upplifanir og
reynsla af jákvæðum atburðum ættu til jafns heima í þessari
umræðu. Skiljanlegt er að sláandi atburðir sem gerðir eru á
ófaglegan, ósiðferðilegan eða jafnvel á vondan hátt sitji fastar í
minningunni miðað við atburði þar sem allt gengur smurt og vel
fyrir sig. Þannig er jákvæðu hlutunum kannski tekið með meira
jafnaðargeði þar sem nemendum þykir það sjálfsagt að alltaf sé
komið vel fram við þá sem og sjúklinga og aðstandendur.
Þeir kennarar sem virðast ná best til nemenda eru þeir sem
gefa sértíma efnemendur þurfa á þeim að halda. Opinumræða
á spítalanum um framkomu og samskipti milli kennara,
læknanema og sjúklinga gæti leitt af sér ákveðið faglegt aðhald
fyrir nemendur sem og kennara. Það ætti að vera eðlilegur hluti
af læknastarfinu og kennslunni að menn ræði málin hver við
annan þannig að engum kæmi gagnrýni eða leiðsögn á óvart
eða þætti hún óþægileg. Líta má á viðtölin tvö sem dæmi um
umræður sem þyrfti að vera meira af í náminu sjálfu því þessi
stutta stund sem nemendur áttu saman í viðtölunum var að
þeirra sögn mikilsverð og dýrmæt og létti af þeim nokkru fargi.
Þau hlustuðu hvert á annað, fundu samhljóm við sínar eigin
upplifanir og gerðu sér grein fyrir mikilvægi þess að ræða hlutina.
Svava Guðmundsdóttir
Lceknanemi á 4. ári
Heimiidir
1. 1. Cordingley L, Hyde C, Peters S, Vernon B, Bundy C.
Undergraduate medical students' exposure to clinical
ethics: a challenge to the development of professional
behaviours? Med. Educ. 2007;41(I2):1202-09.
2. 2. Nogueira-Martins MCF, Nogueira-Martins LA, Turato
ER. Medical students' perceptions of their learning about
the doctor-patient relationship: a qualitative study. Med.
Educ. 2006;40(4):322-28.
3. 3. Burack JH, Irby DM, Carline JD, Root RK, Larson EB.
Teaching compassion and respect - Attending physicians'
responses to problematic behaviors. J. Gen. Intern. Med.
1999;14(l):49-55.