Læknaneminn - 01.04.2010, Side 101

Hafrún Kristjánsdóttir, Jón Friðrik Sigurðsson
Bakgrunnur
Markmið þessarar rannsóknar er að kanna
tengsl notkunar iöglegra vanabindandi
efna, nánar tiltekið áfengis og tóbaks, við
vonleysi og sjálfskaða hjá einstaklingum
sem leita til heilsugæslunnar og reynast
glíma við algeng tilfinningavandaamál svo
sem þunglyndi og kvíða. Aðaltilgáta okkar
var sú að regluleg notkun áfengis yki líkur á
vonleysi, sjálfsvígshugsunum og sjálfsskaða.
Við settum einnig fram þá tilgátu að reykingar
hefðu ekki slík áhrif.
Efniviður og aðferðir
Úrtakið (n=640) var valið með þeim hætti
að 2/3 komu inn í rannsóknina eftir að
heilsugæslulæknar á höfuðborgarsvæðinu
og á tveimur stöðum úti á landi vísuðu
einstaklingum sem leituðu til þeirra í
hópmeðferð við þunglyndi og kvíða ef
þeir métu að þörf væri fyrir slíka meðferð.
Hópmeðferðin byggði á hugrænni
atferlisnálgun, á heilsugæslustöðinní. Eínn af
hverjum þremur kom inn í rannsóknina eftir að
hafa leitað sér hjálpar vegna þunglyndis eða
kviða í göngudeild geðsviðs. Meðferðin varði
í 5 vikur, tvo tíma í hvert skipti. Fyrir meðferð
og reglulega á meðan meðferðin stóð yfir
voru notaðir staðlaðir spurningarlistar til að
meta þunglyndis- og kvíðaeinkenni auk þess
sem lýðfræðilegum upplýsingum var safnað
um þétttakendur.
Niðurstöður
Einstaklingar sem notuðu áfengi „alltaf" eða
„oft" til að minnka vanlíðan voru marktækt
líklegri til að þjást af miklu vonleysi en aðrir.
Sama gilti um sjálfsvígshugsanir og sjélfskaða.
Þegar allir sem reykja voru metnir án tillits
til áfengisneyslu fengust sambærilegar
niðurstöður nema varðandi sjálfskaða, en þar
voru tengslin tölfræðilega ómarktæk. Þegar
einstaklingar sem nota éfengi reglulega voru
ekki teknir með breyttust niðurstöðurnar lítið
og það reyndist áfram tölfræðilegur munur á
milli reykinga og vonleysis, og milli reykinga
og sjálfsvígshugsana, en sem fyrr ekki milli
reykinga og sjálfskaða.
Umræða
Aðaltilgáta okkar um að éfengi yki líkur é
vonleysi, sjélfsvígshugsunum og sjálfskaða
var studd í rannsókninni. Það kom hins vegar
á óvart að að reykingar hefðu sambærileg
tengsl við þessa þætti óháð áfengisneyslu.
Vélindakrabbamein á íslandi 1992-1996 og
2002-2006: Vefjagerð, meðferð og lifun
Katrín Ólafsdóttir1, Guðjón Birgisson2,
Halla Skúladóttir2, Jón Hrafnkelsson2, Jón
Gunnlaugur Jónasson2, Agnes Smáradóttir2
'Læknadeild Háskóla íslands, 2Landspítali
Háskólasjúkrahús.
Inngangur
Vélindakrabbamein eru fremur sjaldgæf á
, Vesturlöndum en það er eitt af banvænustu
krabbameinunum. Algengustu vefjagerðirnar
eru flöguþekjukrabbamein (squamous
cell carcinoma) og kirtilkrabbamein
(adenocarcinoma) og orsaka þau um 95%
vélindakrabbameina. Nánast allstaðar í
heiminum er vélindakrabbamein algengara
í körlum. Undanfarin ár hafa erlendar
rannsóknir lýst hlutfallslegum breytingum á
vefjagerð og meðferð vélindakrabbameina.
Tilgangur rannsóknarinnar var að kanna hvort
svo væri einnig á íslandi, en einnig að athuga
hvort breyting hefði orðið á lifun sjúklinga.
Efniviður og aðferðir
Rannsóknin er afturskyggn og náði til allra
þeirra sem greindust með vélindakrabbamein
á (slandi á árunum 1992-1996 og 2002-
2006 á íslandi. Fengnar voru upplýsingar
frá Krabbameinsskrá Islands um alla þá
sem höfðu greinst á þessum tveimur
tímabilum og vefjagerð meinanna. Klínískar
upplýsingar og meinafræðileg stigun var
fengin úr sjúkraskrám. Einnig voru fengnar
upplýsingar um meðferð og reiknuó var út
lifun sjúklinganna með Kaplan-Meier aðferð.
Öll vefjasýni frá æxlunum voru endurskoðuð
af rannsakendum og endurmatið borið
saman við fyrri vefjagreiningar, Niðurstöður
frá þessum tveimur tímabilum voru bornar
saman.
Niðurstöður
Á árunum 1992-1996 og 2002-2006 greindust
149 einstaklingar með vélindakrabbamein
á (slandi, 73 á fyrra tímabilinu og 76 á
þvi síðara. Hlutfallsleg aukning var á
kirtilkrabbameini hjá körlum eða úr 27% i
47% milli tímabila en slík breyting sást ekki
hjá konum. Meðalaldur þeirra sem greindust
með kirtilkrabbamein lækkaði úr 76 árum
i 68 ár. Einnig hefur breyting átt sér stað
á meðferð en lyfjameðferð er orðin mun
algengari en geíslameðferð sjaldnar beitt.
Líknandi inngripum hefur fjölgað til muna.
Meðaltalslifun á fyrra tímabilinu var 6,2
mánuðir en í 8,4 mánuðir á þvi seinna.
Ályktanir
Miklar hlutfallslegar breytingar hafa átt sér
stað í tíðni megin vefjagerða vélindakrabba-
meina á fslandi á siðustu árum. Lyfjameðferð
og líknandi inngripum er oftar beitt hin síðari
ár en geislameðferð er sjaldnar notuð. Rann-
sóknin bendir til betri lifunar hjá þeim sjúk-
lingum sem greinast með kirtilkrabbamein í
seinna fímahilinu
Lungnarek og tengsl við hægri hjartabilun:
Hægri hjartabilun metin í sjúklingum með
lungnarek á LSH 2006 og áhrif hennar á
framvindu og horfur sjúklinga
Kristján Óli Jónsson1, Uggi Þ. Agnarsson2,
Guðmundur Þorgeirsson2, Jón V. Högnason2
1 Háskóli íslands, 2Landspítali, háskólasjúkrahús
Inngangur
Blóðrek til lungna (LR) er algengt vandamál
í sjúklingum á spítala og getur haft talsverð
áhrif é framvindu og dénartíðni sjúklinga.
Sjúkdómsmyndín erafarfjölbreytileg og
greining oft flókin. Algengi LR er að miklu
leyti órannsakað hér á landi en árlega deyja
um 300.000 manns í Bandaríkjunum af
völdum sjúkdómsins. Markmið þessarar
rannsóknar er að meta faraldsfræði LR
á LSH og afla upplýsinga um tíðni hægri
hjartabilunar og lungnaháþrýstings og áhrif
þeirra á framvindu sjúkdómsins.
Efniviður og aðferðir
Skimaðar voru sjúkraskrár allra sjúklinga á
LSH árið 2006 sem fengu greininguna 126 í
ICD-10 kerfinu (LR). Því næst voru skoðaðar
sneiðmyndir, ísótóparannsóknir, hjartarafrit
og hjartaómskoðanir og gögn metin.
Rannsóknarheimilda var aflað.
Niðurstöður
Þýðið var 109 sjúklingar sem fengu
greininguna LR á LSH 2006. Hlutfall úrtaksins
af heildarfjölda sjúklinga á LSH árið 2006
var 0,44%. Níu sjúklíngar létust innan 30
daga frá innlögn (8,26%). Hjartaómun sýndi
stækkuð hjartahólf hjá 38% sjúklinga en ekki
var sýnt fram é aukna 30 daga dánartíðni í
þeim sjúklingum. Hjartarafrit var tekið hjé
83% þýðis og reyndist óeðlilegt í 82% tilfella,
Sjúklingar með stækkuð hjartahólf höfðu mun
oftar óeðlileg hjartarafrit.
Ályktanir
Tíðni LR í sjúklingum á LSH 2006 virðist vera
um fjórum sinnum hærri en tíðni LR i öðrum
rannsóknum og vekur það spurningar um fyrir-
byggjandi meðferð sjúklinga íáhættuhópum,
Einnig má spyrja hvort hjartaómun sé ekki
vannýtt rannsókn i sjúklingum með LR. Þá
sýnir dénartíðnin fram á hversu alvarlegur
sjúkdómurinn er.
Samanburður á árangri sjúkraflutninga á
höfuðborgarsvæðinu með og án læknis
Kristófer Sigurðsson (a), Jón Baldursson (b),
Már Kristjánsson (b), Hilmar Kristjánsson (c),
Mikael Mikaelsson (c), Brynjar Friðriksson (d)
(a) Háskóli íslands, Læknadeild
(b) Landspítalinn, Slysa- og bráðasvið