Upp í vindinn - 01.05.2011, Blaðsíða 67

Landeyjahöfn
Mynd 5. Ljósmynd af Landeyjahöfn tekin 8. nóv. 2010. Ölduhæð var um 2 m og öldustefna úr suðaustrí. Á myndinni sést
hvernig aldan brotnar á 1-4 m dýpi milli Markarfíjótsóss og Landeyjahafnar ogþyrlar upp sandinum sem öldustraumur undir
brotunum ber með sér inn að hafnarmynninu. Einnig sést að miklir straumar eru við austur brímvarnargarðinn. Ljósmynd:
Guðmundur Alfreðsson.
Sápan sem slegið hefur í gegn
Umh verjisvœn t
sig alla fram um að ljúka verkinu á tilsettum tíma
og tókst þeim það.
í áætlun frá 2006 og 2007 var gert ráð fyrir
að vígja mannvirkið í júlí 2010 og gekk það eftir.
Kostnaður var áætlaður í samgönguáætlun 2007-
10, 4,6 milljarðar kr. miðað við verðlag í janúar
2011, en kostnaður verður, að meðtaldri umfram
dýpkun, vegna goss innan við 3,8 milljarðar kr.
Kostnaðar- og tímaáætlanir stóðust.
Rekstur Landeyjahafnar
Það er óhætt að segja að rekstur Landeyjahafnar
hefur verið erfiður þó ekki sé nú meira sagt.
Höfnin var opnuð 20 júlí og var hún opin fram
í byrjun september en þá lokaðist hún fram
í miðjan september og lokaðist svo aftur í lok
september, hún var lokuð allan október og hálfan
nóvember og hefur nú verið lokuð frá miðjum
janúar þar til þetta er skrifað í byrjun mars. Þrátt
fyrir þetta þá fóru með Herjólfi árið 2010 um
200 þúsund farþegar og rúmlega 50 þúsund
fólksbílar, en árin þar á undan var fjöldinn innan
við 130 þúsund farþegar og 35 þúsund bílar. Það
er því óhætt að segja að þrátt fyrir alla erfiðleikana
þá er Landeyjahöfn mikil samgöngubót fyrir
Eyjamenn og alla landsmenn. Hún hefur skapað
Eyjamönnum mikil tækifæri.
Breytingar á ströndinni vegna
veðurfars og eldgoss veturinn
2009-2010
Frá hausti 2009 til ársloka 2010 var háþrýstisvæði
ríkjandi yfir Islandi sem leiddi til þess að lægðir
fóru djúpt suður af landinu í stað þess að fara
yfir það. Af þessu leiddi að suðaustan- ölduátt
var ríkjandi, en ekki suðvestan-ölduátt, sem
öldufarsathuganir síðustu 50 ár sýna að er tíðust
við Landeyjahöfn, sbr. Mynd 1.
Þar sem suðaustlægar ölduáttir voru ríkjandi
á byggingartíma Landeyjahafnar barst allmikið
magn af sandi inn í hafnarstæðið meðan á
byggingu hafnarinnar stóð. Jafnframt dýpkaði
stöðugt á sandrifinu fyrir utan höfnina og við
það barst sandur til vesturs eftir rifinu og í álinn
innan þess. Állinn milli rifs og hafnar grynnkaði
fram í nóvember 2010 vegna hinnar þrálátu
suðaustan-öldu og efnisins sem kom niður með
eldgosinu.
Landeyjahöfn er á landsvæði þar sem vænta
má eldgosa í gosstöðvum sem þaktar eru jökli.
Gos hófst í Eyjafjallajökli þann 14. apríl 2010,
einungis nokkrum vikum áður en Landeyjahöfn
var tekin í notkun. Eldstöðin hafði þá ekki látið
á sér kræla síðan árið 1823. Frá umbrotunum
í aprílmánuði þar til í ágúst 2010 hafa yfir 1,6
milljónir rúmmetra af gosefni, sandi og möl,
borist frá gosstöðvunum niður eftir Markarfljóti.
Magn aurs sem barst með Markarfljóti er áætlað
allt að 20 milljón rúmmetrar. Enn er mikið magn
gosefna í og við farveg Markarfljóts sem mun að
endingu skila sér til sjávar.
Vitaskuld var öllum sem störfuðu að
undirbúningi Landeyjahafnar ljóst að mannvirkið
gæti orðið fyrir áhrifum af náttúruhamförum,
einkum vatns- og aurflóðum sem verða þegar
jarðeldur kemur upp undir jökli. Reynt var
eftir föngum að meta líklegar afleiðingar slíkra
atburða, þar á meðal áhrif Kötluhlaups sem færi
niður Markarfljót og eldgoss í Eyjafjallajökli.
Ljóst var að kæmi mikið af efni niður Markarfljót
í flóði myndi það verða til þess að höfnin lokaðist
alveg eða erfitt yrði að starfrækja hana um skeið

;

i
fyrir Bílinn
á útigrillið
í eldhúsið
á allt sem þolir vatn
I' kemi
svoalltgangismurt
110 Reykjavík
www.kemi.is
S: 544 5466
Tunguhálsi 10