Upp í vindinn - 01.05.2011, Blaðsíða 64

704ÍWO
7WS0C0
70470C0
7O4O0CO
704WCO
70440CO
7043OCO
70420CO
Mynd 2. Sýnir 1/kanið og siglingu líkanferju yfír rifíð inní höfnina.
Þorlákshöfn og til Grindavíkur. Þegar
hugmyndavinnan við fyrirhugaða ferjuhöfn
var fullmótuð haustið 2005 var byggt líkan af
ferjuhöfninni og aðstæðum við Bakkafjöru. I
líkaninu voru mældar ölduhæðir og talinn fjöldi
alda sem brotnuðu á sandrifinu auk þess sem
gerðar voru tilraunir með siglingu líkanferju yfir
sandrifið og inn um hafnarmynnið og þaðan að
ferjulæginu. Viðmiðunarmörkin fyrir siglingu
ferju fengust með samanburði á mati á siglingu
líkanferju, fjölda alda sem brotnuðu
og ölduhæðamælingum yfir sandrifi og
framan við hafnarmynnið. Talið er ásættanlegt að
miða við siglingu ferju í allt að 10% grunnbrota
á 250 m kafla frá 10 m jafndýptarlínu framan
við og yfir sjálft sandrifið. Jafnframt þarf
lágmarksdýpi að vera sem nemur 2/3 af ölduhæð
á staðnum auk djúpristunnar. Með því að
taka tillit til tíðni ölduátta fæst vegið meðaltal
viðmiðunarölduhæða á öldudufli sem reynist
vera óháð ölduáttum en í beinu hlutfalli við
sjávarstöðuna.
Rannsóknir á efnisburði
Efnisburði má skipta í tvennt, annars vegar
aurburður þar sem efnið blandast sjónum og svífur
um og svo efnisburður sem fer eftir botni sem við
getum kallað sandburð í Baldtafjöru. Aurburður
er að jafnaði lítið vandamál í Bakkafjöru þar sem
ströndin er það stórkornótt og aurinn dreifist
hratt út á mikið dýpi með sjávarfallastraumum.
I útreikningum á efnisburði var aurburður
metinn óverulegur nema ef hamfarahlaup yrðu
í Markarfljóti.
Sandburður getur aðeins orðið við ölduálag.
Sjávarfallastraumar eru það veikir að þeir geta
aðeins flutt smæstu korn. Botnstraumar sem
öldur valda geta hins vegar flutt verulegt efni.
Siglingastofnun fékk dönsku straum-
fræðistöðina, DHI, til að rannsaka sandburð
í Bakkafjöru, en starfsmenn hennar eru taldir
einna mestu sérfræðingar á sviði öldufars- og
sandburðarannsókna. Sett hafa verið upp
nokkur reiknilíkön af aðstæðum við Bakkafjöru
með MIKE-21 samhæfðum hugbúnaði DHI.
MIKE-21 NSW reiknar öldufar þar sem notuð
eru öldugögn frá evrópsku veðurmiðstöðinni
(ECMWF) á sex tíma fresti frá 1958 til dagsins
í dag. MIKE-21 ST og LITPACK reiknar
efnisburð. Fyrstu niðurstöður birtust í janúar
2006 og gáfu til kynna að sandburðurinn væri
viðráðanlegur. Annar áfangi þessara rannsókna
stóð frá því í maí 2005 fram á mitt ár 2007. I
þeim áfanga var líkansvæðið skilgreint ítarlegra
og kvarðað nánar.
Reiknilíkan og forsendur
Líkansvæðið sem sett var upp nær yfir
16 km meðfram ströndinni og út á 40 m
dýpi. Reikninetið er þéttast næst og við
ferjuhöfnina. Dýpi undan Bakkafjöru miðast við
dýptarmælingu frá maí 2006.
Til að áætla sandburðinn og meta áreiðanleika
líkansins voru skoðuð ítarlega 20 veður. Af 20
veðrum, sem hafa valdið mestum efnisburði
við Bakkafjöru voru valin suðaustanveðrið í
nóvember 1985 og suðvestanveðrið í febrúar
1989. Þessi veður eru talin hafa valdið mesta
og þriðja mesta efnisburði við Bakkafjöru á
tímabilinu frá 1979 til loka árs 2004.
Eftir því sem kornin í botninum eru minni
því meira getur aldan flutt. Því er kornastærðin
mjög afgerandi þáttur í öllum útreikningum.
Botnefnið á Bakkafjöru er grófast upp við fjöruna
en verður örlítið fínna í álnum og á hryggnum
á sandrifinu. Meðalkornastærðin er um 0,25
mm á sandrifinu en utar á sandrifinu minnkar
meðalkornastærðin niður í 0,15 mm.
Einn af áhrifavöldum á framburð og stór
iUDXi SM0» imC0 MOOCO M20C0 UKJX MSC00 5Í0X0 550X0
Mynd 3. Líkansvæðið íyrir reikninga á efnisburði 16 km meðfram ströndinni og nær út fyrir 40 m dýpi.
64 ...upp í vindinn