Skógræktarritið - 15.10.2005, Blaðsíða 47

komandi kynslóðir. Hinn þriðji sér
skðgrœktina sem fegrun landsins til
útivistarog ánægju fyrir landsmenn.
Og fulltrúar þessara mismunandi
sjónarmiða geta sfðan deilt um það
hvert þeirra á að sitja ífyrirrúmi,
kvernig eigi að forgangsraða verkefnum
og þarfram eftir götunum. Efvið
œtlum okkur að sinna skógræktar-
kugsjóninni afalvöru og heilindum
komumsl við ekki hjá þvíað útleggja
hana og verja andspænis öðrum
kugsjónum sem samræmast henni illa
oða alls ekki. Og jafnframt er óum-
flýjanlegt að láta hin mismunandi
sjónarmið til skógræktar takast á."
Því er við greiningu Páls að bæta,
að af tilfinningalegum, fagur-
fræðilegum, sögulegum eða
nnenningarlegum ástæðum hrýs
ftiörgum íslendingi hugurvið
..amerfkaníseringu" íslenskrar
nienningar.siátd 105 Af sömu eða
skyldum ástæðum vilja sumir
einnig fyrirbyggja „Alaska-
væðingu" íslenskra skóglenda
eða íslensks lífríkis yfirleitt. Þrátt
fyrir að búsetan hafi eytt skógi,
gróðri og jarðvegi á stærstum
hluta landsins hafa margir þá sýn
á ísland að hér sé að finna hreint,
ósnortið og óspillt land sem
verði að „vernda gegn erlendum
áhrifum", með líkum hætti og
íslenska tungu. Þegar meta á.
hvort lífríki, fegurð eða ásýnd
íslands muni breytast til hins
betra eða verra með tilkomu
framandi trjátegunda, hljóta (sbr.
bað sem fram hefur komið hér á
undan) tilfinningalegu, fagur-
fræðilegu og sögulegu rökin að
vega þyngra en hin vistfræðilegu.
Ákvarðanir um opnun eða lokun
landamæra gagnvart framandi
tegundum og framandi menn-
'ngu verða seint teknar á grund-
velli vfsindalegra raka, enda kalla
bess háttar ákvarðanir fremur
eftir siðferðilegu gildismati en
vistfræðilegri þekkingu.
SKÓGRÆKTARRITIÐ 2005
Notkun innfluttra plöntutegunda
í landgræðslu og skógrækt veldur
úlfúð, og klýfur upp í andstæðar
fylkingar þann stóra hóp fólks
sem lætur sér annt um lífríki
landsins og umhverfi. Gagn-
kvæmt vantraust og spenna hefur
myndast á undanförnum árum
milli skógræktarfólks annars
vegar og náttúruverndarsinna
hins vegar, og þessar hugmynda-
fræðilegu andstæður snúast fyrst
og fremst um afstöðuna til inn-
fluttra tegunda. Báða flokkana
skipar hugsjónafólk sem vill verja
landið og jörðina gegn frekari
hnignun lífríkis. Það sem skilur
sundur með hópunum er í
grunninn afstaða til kosta og
ókosta hnattvæðingar. Fyrri
hópurinn vill opna landamærin
fyrir innflutningi trjátegunda en
sfðari hópurinn vill að hér fái
einungis „íslenskartegundir"
landvistarleyfi. í þessu má skynja
ýmsar áhugaverðar hliðstæður
við pólitískar deilur hérlendis og
á öðrum velmegandi Vesturlönd-
um um afstöðuna til innflutnings
fólks af öðru þjóðerni.80’90
Fleiri stjórnmálalegar hliðstæður
má greina f deilum um skógrækt
og innfluttar trjátegundir undan-
farinna missera og afstöðu
manna til frjálsra milliríkjavið-
skipta á sfðustu öld. Fram eftir
20. öldinni var einróma, þver-
pólitískur stuðningur hér á landi
og víðar um heiminn við hafta-
búskap og verndun innlendra
atvinnuvega gagnvart erlendri
samkeppni. í skjóli þessarar
stefnu urðu til atvinnugreinar
sem ekki gátu keppt á
heimsmarkaði og fengu aðeins
þrifist í skjóli verndarmúra. Talið
er að þessi stefna hafi mjög
dregið úr vexti hagkerfis þjóð-
ríkjanna þegar til lengdar lét.

w
Spyrja má í þessu samhengi
hvort verndarmúrar og höft
gagnvart innfluttum trjátegund-
um gætu ekki leitt til hliðstæðra
langtímaáhrifa á vistkerfi íslands
og haftabúskapurinn leiddi yfir
hagkerfið um miðbik 20. aldar,
þ.e. stöðnun, fátækt og óarð-
bærni. Lendi fslenskt samfélag í
öngstræti nýrrar, „grasafræði-
legrar" þjóðrembu er eftirfarandi
spurning áleitin: Er réttlætanlegt
að loka landinu fyrir nýjum
tegundum sem styrkt gætu
íslensk gróðurlendi, gert landið
byggilegra og betur f stakk búið
að standast ytri áföll, og jafn-
framt gert landnýtingu hér á
landi sjálfbærari? Svar mitt er:
Ekki frekar en að réttlæta megi
einangrun landsins gagnvart
erlendum menningaráhrifum,
erlendu fjármagni eða búferla-
flutningum fólks af erlendum
uppruna, sem allt gæti styrkt
stoðir samfélags, menningar og
hagkerfis með nýjum hæfileikum
og aukinni fjölbreytni. Þetta
kallar á svar við skyldri spurn-
ingu: Ef friðsamleg sambúð fólks
í fjölmenningarsamfélagi er álitið
gott og æskilegt markmið meðal
manna, hvaða rök hníga að þvf
að sama gildi ekki um sambúð
innfluttra trjátegunda og inn-
lends gróðurs?
Þakkarorð
jóhanni Pálssyni, Sigvalda
Ásgeirssyni, Þresti Eysteinssyni
og Sveini Runólfssyni vil ég
þakka fyrir vandaðan yfirlestur og
frjóar umræður um þau málefni
sem hér hafa verið reifuð.
45