Skógræktarritið - 15.10.2005, Blaðsíða 40

Skógarkerfill (Anthriscus sylvestris (L.) Hoffm.) íblóma íEsjuhtíðum Mógitsár sumarið 2004.
Kjörlendi skógarkerfits er frjósamt raklendi, sem þarna má finna í yfirgefnum túnum eða
lúpínubreiðum. Mynd: Aðatsteinn Sigurgeirsson.
Allar niðurstöður rannsókna í
nútfma-vistfræði og fornvistfræði
benda til þess að núverandi
lífkerfi, plöntusamfélög og vist-
kerfi séu ekkert annað en safn
tegunda, sem hafi nýlega safnast
saman á einn stað, oft hvert úr
sinni áttinni, að því er virðist fyrir
einskæra tilviljun. Hvertegund
dreifist sjálfstætt, en sjaldnast í
slagtogi eða bandalagi við aðrar
tegundir (í s.k. „plöntusam-
félögum"). Víxlverkanir milli
tegunda í vistkerfum verða til og
leysast auðveldlega upp við
umhverfisbreytingar á borð við
loftslagsbreytingar.23- ”■56i 108
Innrásarlíffræði: fræðigrein eða
hjávísindi?
Bandaríski líffræðingurinn David
Theodoropoulos gerir harða hríð
að því sem hann álítur kreddur,
bábiljur og gagnrýnislausar
alhæfingar margra vistfræðinga
um hættuna af innflutningi
framandi tegunda milli landa og
heimshluta. Eins og kemur fram í
titli bókar hans; „Invasion Biology; a
Critique of a Pseudoscience",108 telur
hann fræðasviðið „innrásar-
lfffræði" meir í ætt við hjáfræði
(gervivísindi) en raunvísindi. í
reynd sé fæst það sem haldið er
fram f nafni þessarar vísinda-
greinar stutt réttmætum máls-
gögnum, þ.e. niðurstöðum
hlutlægra, vísindalegra rann-
sókna. Hann hefur bent á að
lfffræðileg útlendingafælni (e.
xenobiophobia), dómsdags-
prédikanir og lotningarfull upp-
hafning á „innlendum gróðri" séu
undirliggjandi, trúarlegar
kennisetningar í röðum þeirra
fræðimanna sem teljist til „inn-
rásarlíffræðinga". Hann færir
einnig fyrir því rök að að óeðlileg
hagsmunatengsl séu einn hvat-
inn að þeirri bylgju „líffræðilegrar
þjóðrembu og þjóðernishreins-
ana" gegn framandi tegundum
sem gengið hefur yfir Bandaríkin
hin sfðari ár. Tilteknir hópar hafi
fjárhagslegan ábata eða valda-
pólitfskan hag af að kynda undir
ótta fólks og stjórnvalda við
yfirvofandi vá af völdum framandi
tegunda. Þessir hópar eru, auk
fyrrnefnds hluta fræðasam-
félagsins,- (a) hinn opinberi
eftirlitsiðnaður, (b) efnaiðnaður-
inn (a.m.k. sá hluti hans sem
framleiðir og markaðssetur
örgresisefni) og (c) alþjóðleg
umhverfissamtök. Þessir hópar
hafi síðan tekið baráttunni gegn
framandi lífverum fagnandi sem
hverju öðru viðskiptatækifæri, í
því augnamiði að maka krókinn.
Eins og fyrr var nefnt, er því
gjarnan haldið fram sem lögmáli,
að ágengar, innfluttar tegundir
sem komast inn í lífkerfi fari
smám saman að eyða eða útrýma
þeim innlendu tegundunum sem
fyrir voru.|síá,d 991 En - þvert á móti
virðist raunin sú að lífkerfi sýna
mikla seiglu og innlima auðveld-
lega nýjar tegundir í raðir sínar
án þess að fyrri tegundir heltist
úr lestinni, vegna samkeppni við
nýbúana.10'93"5
Steingervingarannsóknir benda
til þess að flutningur lifvera milli
lífkerfa auki líffræðilegan fjöl-
breytileika en rýri hann ekki.18
Sömu rannsóknir benda til þess
að því hraðari sem taktur
„líffræðilegra innrása" er, þeim
mun líffræðilega fjölbreyttari
verða þau lífkerfi sem til verða
við blöndunina.88 Þessari skoðun
til stuðnings benda Brown and
Sax 10 á dæmi frá allmörgum
eyjum í Kyrrahafi, þar sem fjöldi
háplöntutegunda hefur ríflega
tvöfaldast eftir landnám Evrópu-
búa. Á Nýja Sjálandi hefur
plöntutegundum fjölgað úr 2000
í 4000; á Hawai-eyjum úr 1300 í
2300 og á Páskaeyju úr 50 í 111.
Á sama tíma hefur sárafáum
„einlendum" (e. endemic) plöntu-
tegundum verið útrýmt og ekkert
bendir til að sú útrýming stafi af
samkeppni við innfluttu tegund-
irnar.
Sem andsvar við þessum stað-
reyndum segja hreinleikasinnar
að aukin líffræðileg fjölbreytni sé
ekki markmið náttúruverndar,
heldur verndun á þeirri fjöl-
breytni sem fyrir er á hverjum
stað, sama hversu fátækleg hún
er. En er það hið eina rétta
markmið? Hver ákveður mark-
mið fyrir náttúruna? Getur verið
að hér megi greina lífseig áhrif
þeirrar sköpunarfræði sem
náttúrufræðingar aðhylltust fyrir
daga þróunarkenningar Darwins?”
38
SKÓGRÆKTARRITIÐ 2005