Helgarpósturinn - 06.06.1980, Blaðsíða 12

Helgarpósturinn - 06.06.1980, Blaðsíða 12
12 Föstudagur 6. jún. 1980. halgarpncrh frinn _ eftir Guðlaug Bergmundssonnj UPPREISNARÆSKAN 1970 - DISKÓÆSKAN 1980 HVÁÐ HEFUR^REYST? AríB 1968 verBur lengi i minnum haft i sögu Vesturlanda. Þetta ár geröu stúdentar i Frakklandi og vibar í Evrópu uppreisn gegn rikjandi viohorfum og fengu verkalýBinn meB sér i sumum til- fellum. Þannig lá t.d. viB byltingu i Frakklandi og höföu valdhafar herinn i viBbrag&sstöBu, og sagt er aB uppi hafi veriB áætlanir um aB nota iþróttavelli landsins á svipaBan hátt og Pinochet gerBi eftir valdarániB i Chile áriB 1973. Á þessum tima lifBu hipparnir sitt blómaskeiB i Bandarikjunum, þar sem þeir höfnuBu bandarisku neysluþjóBfélagi og öllu sem þvi fylgir, efnalegu og siBferBilegu, HefBbundnir „hornsteinar" þjóB- félagsins eins og fjölskyldan og karrrérismi voru látin lönd og leiB. HernaBarbrölti var kröftug- lega mótmælt og slagorB eins og „elskist en heyiB ekki strfB" voru I algleymingi. Nú, 10-12 árum sIBar, heyra þessir atburBir aB miklu leyti sög- unni til. Franskir stúdentar lita til baka og sjá mai '68 I einhvers konar goBsögulegum hillingum. Þeir lita á þetta ártal sem ein- hvers konar vendipunkt I baráttu sinni gegn rikjandi þjóBskipulagi og talaB er um fyrir og eftir mai '68. Bandarisku hipparnir sem hreyfing eru HBnir undir lok. Bandariskir unglingar ku vera orBnir miklu vinnusamari og farnir aB sætta sig viB neyslu- kapphlaupiB. ÞaB varB ekki komist hjá þvi aB þessar hreyfingar bærust til Islands, þó sumir séu þeirrar skoBunar aö 68-hreyfingin hafi fariB framhjá landinu. Hinu er þó ekki aB neita, aB á árunum kring- um 1970 var mikiB um pólitlska umræBu I menntaskólum landsins og bera fór á ýmsum fylgifiskum hippahreyfingarinnar, einsog t.d. neysla kannabisefna, sem var einn liÐurinn i andófinu gegn neysluþjóBfélaginu. Ungt fólk á þessum tima lét mikiö i sér heyra og var hávært i gagnrýni sinni á þjóBfélagiB en hvernig er þetta I dag. Hugsar ungt fólk árið 1980 svipaB og ungt fólk áriB 1970, ef tekiB er tillit til breytinga á þjóB- félaginu á þessum tima, eBa hefur átt sér stað einhverskonar hugar- farsbreyting? Borgaraleg sveifla frekar en hægri? „Þegar ég byrjaöi hér áriB 1970, var aldan frá 68 I hámarki um þær mundir og þaB er enginn vafi á að hún er horfin, eöa aö hverfa núna", sagBi Heimir Pálsson kennari I Menntaskólanum viB Hamrahllb. „Aftur á móti hefur kannski annaB komiÐ i staBinn. ÞaB er dálitiB erfitt aB gera sér grein fyrir hvaBa áhrif græna bylgjan hefur haft. Mér finnst maður merkja þaB, aB fólkiB er núna, al- mennt talaB, og meB þess konar alhæfingum, sem aldrei standast, meBvitaBra um umhverfi sitt meBal annarsjsem eru ugglaust áhrif m.a. frá grænu bylgjunni. ÞaB er sifellt aB brjótast I mér, hvort einhver náttúruvernd hefur ekki komiB I staBinn fyrir ein- hvers konar róttækni, aB þaB hafi tekist aB beina henni yfir I ein- hverskonar grasrótarhreyfingu I eiginiegri merkingu." Hefur þá orBiB einhver hægri sveifla hjá ungu fólki á mennta- skólaaldri? Kennari viB Mennta- skólann á Akureyri sagBi I sam- tali viB Helgarpóstinn aB sér virt- ist hiklaust vera minni áhugi á politlk en áBur. Hann sagði, að frjálshyggjumenn þar I skóla hefðu sagt sér, aB þeir lifBu mikiB biómaskeiB. Vinstri hreyfingin væri ekki eins öflug og áBur var og þetta væri kannski þessi al- menna hægri sveifla I vestrænum þjóðfélögum. Heimir Pálsson sagði, að á yfir- borðinu, kæmi þetta fram i þvi sem hann vildi miklu frekar kalla borgaralega sveiflu, og þá væri hann eingöngu að tala um yfir- bragð. Um hitt þyrði hann ekkert að segja. Sin vegna gætu þessir nemendur verið nákvæmlega jafnróttækir eða jafn borgaraleg- ir i hugsun og þeir voru þvi það sem hefði breyst I islensku þjóð- félagi á þessu tiu ára tfmabili. Hann nefndi það, að Marcuse, sem hefði mikið verið lesinn fyrr á árum, væri núna gleymdur og grafinn, en öörum postulum væri hampað núna og af öðrum. „Mér finnst að breytingin á þessu þjóðfélagi gefi ekki tilefni til þessara sveiflna en þetta eru nátturulega eins og hverjar aðrar yfirborðssveiflur, aB þær þurfa auBvitaB ekki að eiga beinlinis rætur að rekja til djúpstæðra þjóðfélagsbreytinga. Það eru vissar tiskusveiflur og þetta er meira held ég i þeim stil," sagði hann Um þetta sagði Heimir Páls- son: „Hvað þjóðfélag breytist á þessum tlma, er svo mikið spurn- ing um hvað viB metum sem breytingu. HvaB er bara yfir- borBsbreyting og hvað ristir raunverulega eitthvað? A bölsýnisstundum er ég nú alls ekki viss um að það hafi breyst nokkuð. 1 nemendum mlnum hér, finnst mér ég ekki sjá neina djúp- tæka breytingu." Heimir sagði ennfremur, að I kringum 1970 hafi þaB veriB tiska aB láta mikiB I se'r heyra. ÞaB væri miklu sIBur tiska núna og þá yröu menn miklu slðar varir við pólitiskan áhuga nemenda. „Ég Það ber r kannski minna á þvi, að menn gagnrýni hávært einhver yfirborðsatriði, eins og okkur hætti mjög til að gera þá, einfald- lega vegna þess að maður skynj- aði illa samhengi hluta og gerði sér ekki grein fyrir þvl hvað var orsök og hvað var afleiðing. Nú eru þau reiðubúin að velta þessu almennilega fyrir sér og reyna aB ráðast á rætur hlutanna. Mér finnst þau vera ekki siöur gagnrýnin og mér finnst þau ekki láta bjóða sér hvað sem er", sagði Heimir Pálsson. Það er oft sagt, að glöggt sé gestsaugað, og við höfum fregnir af þvi, að erlendur maður, sem hér var við störf fyrir nokkrum árum, lét þau orð falla er hann kom aftur til landsins fyrir skömmu, að hann tæki eftir mikl- um breytingum hér og að islenskt þjóðllf beri æ meiri Klondyke-ein- kenni. Þessi skoðun hans byggist á þvi. að mannlifið hér snúist um peninga, eyðslu og neyslu, og líf ungsfólks ekki siður. 1 þjóðfélags- legri hegðun ungs fólks bæri mik- ið á hundingshætti og tómlæti, og manni þessum ofbauð skemmtanamunstrið. Þar leituöu menn ekki að afþreyingu á venju- legan máta heldur væri þetta örvæntingarfull leit, og helst aB gereyðingu. skemmtanalifi landsins og virð- ast njóta mikilla vinsælda meðal almennings. Skoðanir manna á slikri keppni hafa alltaf verið skiptar. Andstæðingum finnst þetta vera niðurlæging fyrir kon- una og vera ekkert annað en ein- hverskonar gripasýning. Rauð- sokkahreyfingin hefur alla tið gagnrýnt fegurðarsamkeppnir, og á timabili greip hún til ýmissa aðgerða til að vekja athygli á máístaö sinum og náði nokkrum árangri, en á siðustu árum hefur ekki eins mikið borið á gagnrýni hreyfingarinnar. Helgarpóstur- inn hafði samband við Helgu Sigurjónsdóttur, sem starfað hef- ur með Rauðsokkahreyfingunni og innti hana eftir þessu. „Ég held að Rauðsokkahreyf- ingin sé jafn mikið á móti þessu og hún var. Starfsaðferðirnar sem við beittum fyrst þóttu ný- stárlegar, en það er ekki enda- laust hægt að endurtaka þetta sama, og umræðan hefur lika I seinni tlð meira farið inn á fræði- legar hliðar," sagði hún. Helga var spurð að þvi hvort hún áliti að það væri eitthvað samhengi I þvl, að Rauðsokka- hreyfingin léti ekki að sér kveða I mótmælum gegn fegurðarsam- keppni og það að vinsældir keppn- innar virtust fara vaxandi. Helga Sigurjónsdóttir væri svo erfitt að átta sig á hvað þetta ristir. Hann væri mjög hik- andi að telja þetta merki um hægri sveiflu. Undanfarinn áratug hafa orðiB einhverjar breytingar á þjóB- félaginu og þar sem hugsana- gangur fólks mótast alltaf að ein- hverju leyti af rlkjandi aðstæöum hverju sinni, er ekki óeðlilegt að ungt fólk i dag hugsi öðruvisi en fyrir 10 árum. En hafa þær breyt- ingar orðiö I samræmi við þjóð- félagsbreytingar, eða hafa þær orBið meiri en tilefni gaf til? Kennarinn frá Akureyri sagði, að það væri óhætt að segja að þær væru meiri en breytingar á þessu þjóBfélagi gæfu tilefni til, þvi I raun og veru væri ekki margt, Sigmar Pétursson veit ekkert almennt um pólitiskar skoBanir nemenda, ég veit ekkert I hverja áttina þær stefna. Þó ég heyrði miklu meira um þær 1970, þá vissi ég kannski fjarska Htið um þær Hka", sagði hann. Klondyke Heimir var spurður aö þvi hvort nemendur væru jafn gagnrynir nd og áður. ,,Ég vona það. Já, ég held að þau séu það og ef ég á að vera svolltiö bjartsýnn, finnst mér kannski gagnrýni þeirra niína vera betur rökstudd engagnrýni nemenda á menntaskólastigi um 1970. Mér finnst hún byggja á meiri þekkingu, mér finnst hún vera traustari og betri gagnrýni. Heimir Pálsson Helgarpósturinn hafði sam- band við Sigmar Pétursson veit- ingamann I Sigtúni og bar þetta undir hann. Sigmar sagði ao sér fyndist þetta nú orBum aukiB. Hann gæti ekki séð mikla breyt- ingu á skemmtanalifinu, það væri frekar minna um læti á skemmti- stöðum nú en áður. Að hans aliti er þaö aðallega klæBaburBur fólksins, sem hefur breyst og þá til hins verra. ABrar umgengnis- venjur hefðu ekkert breyst. Meira bissnessbragð Þegar rætt er um skemmtanalífið, verður ekki komist hjá þvi aö minnast á feguröarsamkeppnir alls konar, sem skipa orðið veglegan sess 1 Ellsabet Traustadóttir „Ég hugsa að það myndi ekki auka þær, en mér finnst þessi feg- urðarsamkeppni sem nú er I gangi enn hrikalegri en þessar I gamla daga. Mér finnst bissness- bragBið aö þessu enn meira. Ég hugsa að það hefði einhver áhrif ef hreyfingin beitti sér eitthvað i mótmælaaðgeröum.'' Helgarpósturinn hafði sam- band við Elísabetu Trausta- dóttur, nýkjörna fegurðardrottn- ingu lslands og spurði hana hvernig stemmning væri fyrir slikri keppni I hennar skóla, en EHsabet er nemandi I Mennta- skólanum við Hamrahliö. Hún sagði, að mörgum fyndist þetta vitleysa, en hún héldi að al- mennt væri viðhorfiB frekar,

x

Helgarpósturinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.