Helgarpósturinn - 06.06.1980, Blaðsíða 6

Helgarpósturinn - 06.06.1980, Blaðsíða 6
I helgarposturinn Föstudagur 6. júní 1980. Draugar Þrjú stig Ekki er alveg á allra færi að skynja framliBna. Alla tiB hafa veriB til skyggnir menn, og ef- laust líka menn sem leggja alls engan trúnaB á framhaldslif. Þeir hafa sjálfsagt aldrei veriö fleiri, sem ekki leggja neinn trúnaB á draugasögur, eoa frásagnir af yfirnáttúruiegum fyrirbærum. ÞaB kemur til af mörgu, en eink- um kannski af björtum og upplýstum vistarverum. Þó eru fjölmargir sem telja sig hafa einhvern. hæfileika á þessu svioi. Sálrænu fólki hefur veriB skipt i þrjá hópa, eöa þrjú stig. 1 „fyrsta flokki" eru þeir sem eru skyggnir, þaö er, þeir sem sjá, heyra, eöa finna fyrir framliBn- um. Siðan er þaö VarúBarstigið. Þær persónur sem hafa þá sál- rænu gáfu eru ekki skyggnar, en finna fyrir nærveru, sem oft næg- ir til aö gera fólk óttaslegið. t þriöja lagi eru svo þeir sem trúa á framliona og hugleiða mikið Svo eru þeir til sem eru ekki i neinum þessara hópa, en hafa samt ,,séð" hluti eða fólk, sem ekki eru af þessum heimi. Tryggvi Axelsson, kom eitt sinn með vinnuflokki að Kambanesi við Stöðvarfjörð. Tryggvi segist hafa verið að drekka kaffi meö fjölskyldunni þar þegar honum varð litið aö eldhúsdyrunum. „Ég sá þar litla stelpu, kannski svona lOára", sagði Tryggvi. „Hún var ofur venjuleg, en sagði ekkert. Ég sat i rólegheitum við borðið og sé siöan að stúlkan kemur inn og sest i sófa þarna i einu horninu. 6g leit aftur af henni, og fannst ekkert athugavert. Stúlkan var inniklædd, á sokkaleistunum, og þar sem ég þekkti ekki til á heim- ilinu taldi ég hana bara dóttur hjónanna. Þetta var fyrir hádegi. Um kvöldmatinn var siðan sest til borðs, og þá var öll fjölákyldan samankomin. Ég tók hinsvegar ekki eftir stelpunni frá morgnin- um og spyr hvar hún sé. Þá kem- ur i ljós að enginn kannast við hana, og enginn hafði séð hana annar en ég um morguninn, og hún getur alls ekki hafa verið af heimilinu, né úr nágrenninu „Eitthvað hafði vist sést á ferli þarna ikring", sagði Tryggvi „en þessa stúlku kannaðist enginn við, hvorki lifs né liöna. Ég veit að ég sá hana, það var alls engin ímyndun. Þetta er i fyrsta og eina skiptið sem ég tel mig hafa séð eitthvað af þessu tagi, og aldrei hef ég talið mig hafa einhverja dulræna hæfileika. Litill vafi er á þvi að þeir sem lesa þetta hafa heyrt ótal sögur, hliðstæðar þessari. 011 þjóðin viröist að einhverju leyti hafa áhuga á draugum. Þetta eru hins- vegar viðkvæm mál, eins og Guð- mundur Einarsson lýsti vel hér að framan, og geta jafnvel haft mikil áhrif á fasteignaviðskipti. Þess eru dæmi að hús hafa ekki selst, i langan tima vegna þess að reimt var I þeim. 1 einni litilli ibúð hér i borginni er sagöur framliöinn maður, sem er ljúfmenni hið mesta, nema hvað hann hefur lag á þvi að komast upp á milli hjóna, án þess að þau taki eftir þvi. ölí sambúð i þeirri ibúö hefur endað með skilnaöi og vinslitum. En frægasta reimleikahús Reykjavikur er án efa Höföi. Hversvegnaerekkigottað segja. Jón Gunnarsson, húsvörður, hef- ur búið i Höfða i tiu ár, og aldrei orðið var viö neitt óeðlilegt. „Þessi stóru timburhús eru náttúrulega tilvalin til að setja af staö svona draugasögur", sagði hann. „Það er mikil hreyfing á trénu, sérstaklega þegar húsin standa svona á sjávarkambinum, eins og Höföi, og þá er auðvelt að láta imyndunaraflið fylla i eyðurnar. Fyrir tuttugu árum hefur Höföi verið mjög drauga- legt hús, með mörgum ranghöl- um, en nú er það upplýst i hverju horni." Spurningin um það hvort Hf sé eftir dauöann er aö sjálfsögðu ein af eilifðarspurningunum og þeim verður ekki svarar svo glatt i blaðagrein. Spurningin um reim- leika og skyggni er angi af þeirri spurningu og verður heldur ekki svaraðhér. Lesendur mættu hins- vegar gjarnan spyrja sjálfan sig hvort þeir telji allan þann sæg af sögum og frásögnum i kringum þá heilaspuna eða raunveruleika. FOLKIÐ BAK VIÐ FRAMBJÓÐENDURNA HVAÐ TAKA FORSETAEFNIN SIG HATIÐLEGA? Það er liklega óhætt að full- yrða, að fjórir mest uppteknu menn landsins um þessar mund- ir, séu forsetaframbjóðendurnir fjórir. Hver minúta þeirra er skipulögð, fundum á vinnustöðum raðað niður á alla daga með hálf- tima millibili, og á kvöldin eru siðan fundir með félagasamtök- um eða eigin kosningafundir. Og vettvangur þessara fundahalda er allt landið. A þessum fundum reyna fram- bjóðendurnir að renna stoðum undir það, að þeir séu prýddir þeim mannkostum, sem þeir sjálfir og ýmsir aðrir segja, að forseti islands þurfi að vera gæddur. Að þeir séu góðir tslend- ingar, menn allra stétta, menn sátta og samlyndis, stjórnvitring- ar, vel giftir eða standi sjálfir fyr- ir sinu, allt þetta I senn eða eitt- hvað af þessu og meira til. En hvað sem um þessa mann- kosti má segja hljóta kjósendur jafnframt að velta þvi fyrir sér hversu mannlegir frambjóðend- urnir eru, hvaða mannlegar til- finningar hrærast i brjósti þeirra. Að sjálfsögðu eru forsetafram- bjóðendurnir mannlegir rétt eins og við hin. Hitt er kannski stærri spurning, hvort þeir hafa til að bera næga klmnigáfu, séu nógu hreinskilnir og geti tekið sjálfa sig mátulega litið hátiðlega til að tjá sig um þessar tilfinningar og gefa þjóðinni þar með örlitla inn- sýn inn i sitt sálarlif. Til að komast eftir þessu sett- um við á blað nokkrar persónu- legar spurningar, sem við ákváð- um að leggja fyrir frambjóðend- urna. En það var hægara sagt en gert. Þaö gekk reyndar greiðlega að ná I Guðlaug Þorvaldsson, og svaraði hann spurningum okkar fúslega. Nokkru erfiðlegar gekk aö ná I Vigdisi Finnbogadóttur þar eð hún var á kosningaferða- lagi austur á landi. En við íiáðum i hana i þvi að hún kom inn úr dyrunum, hálftlma eftir að Hug- vél hennar lenti i Reykjavik, og hún gaf sér tima til að svara spurningunum, þótt hún ætti von á nærri fimmtiu leikurum, sem eru hér á Norrænu leikaraþingi, i boð um kvöldið. Eftir mikinn simaeltingarleik eftir Pétri Thorsteinssyni um stóran hluta Suðvesturlands varð að lokum ljóst, að hann hefði hvorki tima né vilja til að svara spurningum okkar. Sömuleiðis eftir miklar simhringingar tókst að ná í Albert Guðmundsson, en hann sagðist ekki vilja svara þessum spurningum. Við fáum þvi ekki að sjá svör þessara siðastnefndu, en hér koma svör þeirra Guðlaugs og Vigdisar. Hvenær hefur þú verið hrædd- ust(astur) um ævina? Vigdis: „Þegar ég fæddist og þurfti að byrja aö lifa sjálfstæðu lifi". Guðlaugur: „Ég er nú almennt talinn óttalaus maður, en auðvit- aö hef ég eins og aðrir orðiö hræddur á lifsleiðinni. Ég man til dæmis eftir þvi, hvað ég var hræddur við kriuna þegar ég var strákur. Hún var minn helsti skelfir. Tvö tilvik get ég nefnt, eftir að ég komst á fullorðinsár og i báöum varð ég dauðhræddur. Árið 1954 var ég á ferðalagi i Strassburg og fór þar upp i kirkjuturn, sem er geysihár. Turninn var nokkuð illa farinn eftir striöið og öryggismálin ekki i of góðu lagi. Eg hætti mér þarna út á einhverjar spirur og varð þá litið niður og sá bilana sem litla punkta langt fyrir neðan mig. Þá greip mig mikil lofthræösla og þaö nærri leið yfir mig. A striðsárunum vann ég meðal annars i grjótnámi i öskjuhliBinni og var eitt sinn aB hella úr vagni fullum af grjóti ofan I sflóið. Mér fórst þetta eitthvaB óhönduglega og hrasaBi og það munaBi ekki nema hársbreidd að ég fylgdi grjótinu eftir ofan i silóið. Hefði þaB gerst, þá væri ég ekki á lifi i dag. Þvi verður ekki neitað, að það greip mig ofsahræðsla á þess- um sekúndubrotum, þegar þetta var að gerast". Hvenær hefur þú verið glaðast- ur (glöðust) I lifi þinu? Vigdis: „Þegar ég eignaðist hana litlu dóttur mina og gat deilt þeirri gleði með foreldrum min- um og öllum þeim sem þykja vænt um mig". Guðlaugur: „Ég held að ég hafi ábyggilega oröiB hvaB glaBastur, þegar ég hafBi lokiB gagnfræBa- prófinu utan skóla frá Flensborg- arskóla. Þetta var áriB 1941 og ég var hræddur viB vorprófiB, enda þurfti fyrstu einkunn til aB geta haldiB áfram. Ég hafBi haft litinn tima til undirbúnings, en allt gekk aB óskum og ég náBi ágætis prófi. Ég man vel hvaB ég var afskap- lega glaBur þegar þessu var lok- iB". Hver var fyrsta ástin? Vigdis: „ÞaB var Magnús Benja- minsson úrsmiBur. Hann var átt- ræBur en ég fjögurra ára, þegar hann sagBi viB mig, aB ég væri sóma kona. Ég hélt aB þaB væri eitthvaB ljótt og fór aB gráta, vegna þess að ég elskaBi hann svo mikiB". Guðlaugur: „Ég man það ekki svo gjörla. Auðvitað var maöur alltaf skotinn i einhverri stelpu i gamla daga, en sannleikurinn er sá, að ég varö ekki raunverulega ástfanginn fyrr en ég hitti konuna mina. En i framhaldi af þessu þá er það skoðun min, að það séu fyrstu ellimörkin á mönnum, ef þeir geta gengið frá Hlemmi og niBur Laugaveg án þess aB verBa skotnir i einhverri blómarósinni á leiBinni. Og þessi ellimörk á sjálf- um mér hef ég enn ekki orðið var viö". Ertu hjátrúarfull(ur)? Vigdis: „Ég hef jafnan búið viB þaB lán, aB meB mér standa góBar vættir". Guðlaugur: „Ekki lengur, en ég var það nokkuð. Ég er alinn upp við sjó og i sjávarplássum verða menn oft dálitið hjátrúarfullir. Þegar ég var ungur trúði ég á margt, sem ég sé nú, aB var ekk- ert annað en hjátrú. Ég var til dæmis mjög hræddur við drauga. Hjátrúin hefur að mestu elst af mér. Kg á þó mina happatölu. Það er talan 13, og hún hefur reynst mér vel". Óttastu dauðann? Vigdis:,,Nei, af hverjuætti ég aB óttast lögmál lifsins?" Guðlaugur: „Nei, það geri ég ekki. Ég tel mig tniaðan mann og trúi þar með á annað lif. Ég tel, að einhver tilgangur sé með sköp- un heimsins og það verði eitthvert framhald þegar þessu tilverustigi sleppir. Hvað það nákvæmlega verBur er erfitt aB segja, en eitt- hvert framhald er þaB. Dauðann óttast ég ekki, þvi jafnvel þótt maBur teldi, að ekkert tæki við eftir hann, þá þýðir það ekkert annað en langan, draumlausan svefn". Attu þér átrúnaðargoð, lifs eða liðið? Einhvern andlegan leið- toga? Vigdis: „AuBvitaB, en þaB er mitt einkamál". Guðlaugur: „Ég dáist aö mörg- um mikilmennum. Ef ég ætti aö taka eitt átrúnaðargoð út úr, þá yrði þaB hiklaust Jesús Kristur. Hann var mikill spámaBur.

x

Helgarpósturinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.