Helgarpósturinn - 16.10.1981, Blaðsíða 2

Helgarpósturinn - 16.10.1981, Blaðsíða 2
Föstudagur 16. október 1981 Holrj^rpnc^, irinn Þótt fátækt sé ekki opinberlega viðurkennd á fs- landi lifir verkafólk þúsundum saman á launum, sem fara allt niður i rúmlega 4500 krónur á mánuði fyrir 40 stunda vinnuviku. Þá er þó eftir að draga frá félagsgjöld og skatta. Þetta er fólk, se.m á ekki kost á neinskonar ákvæðisvinnu, iitlum sem engum kaupálögum og mjög takmarkaðri yfirvinnu. Kauptaxtarnir sem það fær greitt eftir eru allt niður i annan iaunaflokk BSRB, áttunda og niunda flokk samkvæmt iauna- töxtum Iðju, félags verksmiðjufólks, og samsvar- andi flokka annarra verkalýðsfélaga, svosem Dagsbrúnar, Framsóknar og starfsstúiknafélagsins Sóknar. Þetta fólk skiptir þúsundum bara á höfuð- borgarsvæðinu, að mati kunnugra, i BSRB og flest- um ef ekki ölium verkaiýðsféiögunum. ,,Með þessi iaun getum við ekki leyft okkur neinn munað, og munað teljum við aiit sem er framyfir matarkaup", segir verkakona i samtali við Helgar- póstinn. Og önnur verkakona á Iðjutaxta segir, að frekar en þau hjónin leyfi sér einhvern munað noti þau peningana tii að hjálpa 18 ára dóttur sinni tii mennta. ,,Svo hún þurfi ekki að standa i verksmiðju alla sina ævieins og mamma", segir þessi verkakona. 4500-5000 króna mánaðarlaun eru algeng Afkastahvetjandi launakerfi halda lægstu laununum niðri Þúsundir skrimta á suitarlaunum Samkvæmt úttekt nefndar á vegum BSRB og rikisins á launa- dreifingu rikisstarfsmanna fá 2490 starfsmenn hins opinbera laun samkvæmt tiu neðstu launa- flokkum BSRB. Þar af fá 193 laun samkvæmt fimm neöstu flokkun- um. Lægstu laun sem greidd eru fyrir störf i þágu rikisins eru kr. 4.486 á mánuði. f þeim flokki eru þó aöeins skráðir tveir einstakl- ingar. Strax i öðrum launaflokki eru skráðir tiu launþegar, og eru laun þeirra frá kr. 4.654 i fyrsta þrepi upp i kr. 4.912. En það er i fimmta launaflokki sem fjöldinh fer að verða svo einhverju nemi, en þar eru 284, og laun samkvæmt honum eru frá kr. 4,970 upp i kr. 5.453. ÁTVR „vandræðabarn" Helmingurinn af þeim sem skipa annan launaflokk rikis- starfsmanna vinna á lager ATVR við Stuðlaháls. „ATVR er vand- ræðabarnið okkar", segja þeir hjá BSRB. Sé farið ofar i launastiga BSRB kemur i ljós, að i fimmta launa- flokki koma ýmsir i heilbrigðis- stéttum, þeirra á meðal gæslu- menn á Kleppi og vaktmenn á Landspilalanum. t sama flokki eru næturferðir og húsverðir i op- inberum byggingum. Efst i þessum láglaunahópum hinsopinbera (ef strikið er dregið fyrir ofan tiunda launaflokk, en vitanlega eru áhóld um það), er siðan talsverður hópur fólks, en hæstu laun samkvæmt þeim flokki éru kr. 6.425. Lægstu verkamannataxtar, miðað við dagvinnu eina saman, eru mjög svipaðir neðstu launa- flokkum BSRB. Stórir hópar verkafólks i öllum verkalýðsfé- lögum eru i áttunda og niunda flokki. t fyrrnefnda flokknum eru hámarkslaun samkvæmt kauptaxta Iðju, félags verk- smiðjufólks kr. 4934 eftir fjögur ár, en i þeim siðarnefnda kr. 5032. Þar situr fólkið siðan, kjara- samningarnir gera ekki ráð fyrir frekari hækkunum. Að þvi leyti lita taxtar verkalýðsfélaganna verr út en launakerfi BSRB, en þar á sá sem byrjar i öðrum flokki möguleika á að komast i 7. launaflokk, með 5.784 krónur á mánuði, eftir 15 ára starf. Flestir á lægstu iaunun- um I þeim hOpum sem fá laun sam- kvæmt 8. og 9. flokki Iðjutaxtans er fyrst og fremst fólk, sem vinn- ur við færibandavinnu allskonar, kjötvinnslu, i hreinlætisiðnaðin- um, i sælgætisiðnaðinum og á saumastofum. — I Iðju eru um 3000 félags- menn, en yfir 4000 fara i gegnum lifeyrissjóðinn. Stærsti hluti þessa fólks er i þessum launa- flokkum, áttunda .og niunda flokki, segir Bjarni Jakobsson hjá Iðju við Helgarpóstinn. — Auðvitað höfum við heyrt um yfirborganir. En það er mjög erf- itt að fá upplýsingar um þær. Það er helst að við heyrum um slikt frá fólki, sem kemur til okkar og kvartar yfir að vera á lægri laun- umen einhverjir sem það hefur heyrtum.ogkemuriljós að er yf- irborgað. Það er ljóst, að á stór- um^ vinnustöðum eins og efna- blöndunum, i sælgætisverksmiðj- unum og kexverksmiðjunum er litið um yfirborganir, og þar er engin bónusvinna, segir Bjarni Jakobsson. Hvernig fer fólk aö þvi að lifa af launum sem eru um og undir 5000 krónum á mánuði — brúttó, þ.e. áöur en af eru tekin félagsgjöld, greiðslur til lifeyrissjóða, skattar og útsvar? Helgarpósturinn heimsótti nokkra vinnustaði þar sem fólk á þessum launum er i meirihiuta og leitaði svara við þvi. „Rétt hægt að lifa á þessu" — Ég vinn svolitla eftirvinnu, og það bætir fastakaupið dálitið upp. Samt er rétt hægt að lifa á þessu með þvi að konan hjálpar til — og þó er varla hægt að segja það, segir Stefán Guðmundsson hjá ATVR. Hann hefur unnið i niu mánuði við að þvo áfengisflöskur, og þar sem hann er orðinn rosk- inn fær hann laun samkvæmt þriðja þrepi i öðrum flokki, en það eru kr. 4.914 fyrir dagvinnu. — Aður en ég kom hingað var ég lengst af sjómaður, en vann i 18 ár i trésmiðjunni Viði og þykir dálitið snúið að lenda i öðrum launaflokki þegar ég kem hingað, segir Stefán. Þau eru aðeins tvö i heimili, hjónin, eiga tvær uppkomnar dætur. Eiginkonan vinnur hálfan daginn við húshjálp, og saman- lagt eru tekjur þeirra um kr. 7.700 á mánuði. En af þvi greiða þau 11 - 1200 krónur i opinber gjöld i hverjum manuði svo ekki séu nefnd gjöld af blokkaribúðinni þeirra. — Við leyfum okkur að eiga bil, og við höfum farið til Norðurland- anna á tiu ára fresti, með þvi að safna fyrir ferðunum á milli. Hér áður fyrr náði ég mér stundum i aukavinnu, en ég er nú að verða 65 ára og er farinn að letjast við það. Ég gæti hugsanlega verið ánægður ef ég hefði 8000 kr. á mánuði, segir Stefán Guðmunds- son. Með ýtrasta sparnaði — Hjá mér ná endar alls ekki saman. Það eina sem bjargar mér er, að ég er i friu húsnæði 'meðan ég leita mér að eigin hús- „Veltir fyrir sér hverri krónu" Karen Vilhelmsdóttir er ekkja, sem heldur heimili með stalp- uðunt sytti sinum. í ellefu ár hefur hi'in unnio i eldhúsi Borgarspital- ans. Kftu- þennau tíma er fasta- kaup hennar kr. 5.139 á mánuði. Ett vegna þess hvernig vinnutil- högun ér hleypa vaktaálög mán- aðarlaunuiiunt upp i nærri 6000 krónur. — Þetta er ekki neitt neitt, rétt slefar upp I 6000 krónur meö þessu álagi. Samt fékk ég ekki 4000 krónur i launaumstagið fyrr en núna fyrsta september, eftir siðustu visitöluuppbót. Þar sem ég hef engan fródrátt fékk ég tvær milljónir í skatta á siðasta ári, segir Karen við Helgarpóst- inn. Karen á eigin ibúð, en flutti sig og nota til að greiða lán. Og ef eitthvað kemur uppá aukalega verðég að taka þennan varásjóð. — Hvernig tekst þér að lifa á þessum launum ? — Maður verður að velta fyrir sérhverrikrónu, og þaðer ekkert hægtað leyf á~sér. feg fer aldreí Ut að skemmta mér, þetta er ekkert annað en vinna, og um helgar er maður heima. Ég hef þennan ltfeyrissjdð, en ég veit, að margar konurnar þarna i eldhúsinu redda sér á þvi að prjóna segir. Karen Vilhelms- dóttir. „Þarf mikla aðsjálni til að þetta gangi" Karen Viiheimsdóttir — „Mað- ur getur ekkert leyft sér". um set fyrir fáum árum og keypti ibiið við Hæðargarð, fyrst og fremst tii að geta gengið til vinnu. — Ég hef alls ekki efni á að kaupa bi'l. Það sem hjálpaði mér til að kaupa þessa ibúð hérna er, að ég f æ þtisund krónur á mánuði úr Hfeyrissjóði eftir manninn minn. Það legg ég beint á banka Oskar Þórðarson er 61 árs gam- all rafvirkí. Haiin vann I 20 ár við iðn sfna eit varð að hætta vegna heilsubrests. Fyrir fimm árum fór hann að viiina i vöruliúsi Inii- flutningsdeildar StS viö Holta- garða.Lauuhansþarerukr. 5.551 á niáiiuoi samkvæmt taxta VR. — Éghef eftirlitmeðafgreiöslu á vörum á palla, þaðan sem þær siðaneru settar á bila og fJuttar út um land. Þarna er ekki um neina bónusvinnu að ræða og eftírvinnu vinn ég ekki. Þegar n>enn eru orðnir svona fuliorðnir eiga menn ekki að vinna eftir- vinnu, eg er á mötiþvi. Hinsvegar fæ ég borgað fyrir að skreppa frá vegna vinnunnar, en það er ekk- ert annað en endurgreiðsla, segir óskar. óskar og fjölskyida hans hafa buið i Blesugrófinni um áratuga skeið. Husið þeirra var eitt þeirra, sem f ór undir Breiðholts- brautina á sinum tima. Borgin keypti það af þeim, og þau keyptu istaðinn ibúð i blokk iBreiðholt- inu. En óskar lét ekki þar við sitja, heldur byggði hús skammt vestan við Breiðhoitsbrautina, þar sem nú heitir Blesugróf, að mestu með eigin höndum. — Nuorðið höfum við mjög góðar aðstæður þar sem börnin eru ekki heima, nema yngsti strákurinn, hann er hér ennþa, segir öskar. — Hvernig gengur að lifa af þessum launum? — Það gengur nátturlega ekk- ert vel, maður verður að neita sér um ýmislegt sem ér eftirsöknar- vert, svosem bió, leikhús og skemmtánir. Það er ekki einu sinni hægt að leyfa sér að kaupa bækur eða menningarleg blöð þóttég feginn viidi. Það eru ekki peningar til þess, og það verður fyrst að hugsa um að boi-ga skatt- ana og hita og rafmagn. Það siðastnefnda er bara hvorki meira né minna en 400 krónur á mánuði samkvæmt áætlún i sum'- ar. Þaö verður að hafa mikla að- sjálni til þess aö þetta gangi. Samthefur okkur tekist að koma upp þessu husi og maður heldur útigömlum bil. Það er greinilegt,

x

Helgarpósturinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.