Helgarpósturinn - 13.11.1986, Side 2

Helgarpósturinn - 13.11.1986, Side 2
ÚRJÓNSBÖK ,,..ert in terra pax hominibus bonae voluntatis“. eftir Jón Örn Marinósson Jón Óskar Á öldum áður, þegar gætti mjög léttúðar og andvaraleysis almúgans í vestrænum samfélögum, batt kirkjan trúlitla sauði sína á pínubekk og fól virðulegum rannsóknar- dómurum að fletta ofan af líferni undanvill- inga, hinum síðastnefndu til sáluhjálpar og öðrum til viðvörunar. Með því að strekkja á útlimum þeirra, sem til rannsóknar voru, fleyga þyrna undir neglur þeirra á tám og fingrum og signa þá með glóandi töngum mátti flýta málsmeðferð og tryggja sanna en um leið mannúðlega niðurstöðu. Nú hefur orðið kúvending á þessari hefð- bundnu skipan hlutanna. Handhafi hins ver- aldiega framkvæmdavalds setur á laggirnar nefnd, skipaða fulltrúum sauðanna, og felur henni að taka nokkra kirkjunnar menn til rannsóknar og upplýsa staðreyndir. Ekki hef- ur verið látið uppi um hvort hinn þríhöfða rannsóknarréttur dómsmálaráðherra beitti við könnun á starfsemi hjálparstofnunar fornum og þrautreyndum aðferðum til þess að knýja fram játningu, en hitt er ljóst að málsmeðferð tók mjög skamman tíma. Nið- urstaða rannsóknarréttarins er einnig mark- verð fyrir þær sakir hversu hún lýsir mikilli djúpskyggni, kærleika og mannúð: „Nefnd- armenn eru sammála um að þeir hafi fengið þá tilfinningu að stjórnendur hafi einlægan vilja til þess að sinna vel verkum sínum.“ Hér kveður svo sannarlega við annan tón en í kveðjuávarpi bæjarfulltrúa á Akureyri til síns hitaveitustjóra. Þarf engan að undra að andlög rannsóknarréttarins skyldu brosa fagnandi eftir að hafa fengið slík meðmæli með undirskrift þriggja tilfinninganæmra manna. Sjálfur hef ég ævinlega í ræðu og riti lagt áherslu á að fólk eigi, þegar það dæmir um athafnir annarra, að meta fremur ein- lægan vilja til verka en verkin sjálf. Öll vitum við, hvort sem við erum þjónar Krists, Mammons eða stjórnmálahugsjónar, hversu lítið hald er í að láta einungis verkin tala; miklu áhrifaríkara að tala heldur þindarlaust og lýsa einlægum vilja sínum til góðra verka, allra best að tala svo mikið að maður kemur engu öðru í verk. En verði ekki sneitt hjá verkunum, þegar lagt er mat á menn og mál- efni, er að sjálfsögðu í anda mannúðarstefnu og bróðurkærleika að fella dóm á grundvelli hins einlæga vilja sem liggur að baki verk- unum. Því miður er það svo að hinn einlægi vilji er oft harla lítils metinn; þekkjast jafnvel dæmi pess að hann sé ekki talinn til nokk- urra málsbóta. í hvert skipti, sem hendir mig af einhverjum illskiljanlegum orsökum á fjöl- sóttu veitingahúsi að gleyma því að ég er giftur maður og sönnun þess situr alein og yfirgefin í rökkvuðum afkima salarins í þrjár klukkustundir á meðan ég nýt mannlegra tjáskipta til fullnustu á barnum, legg ég ávallt á það megináherslu í umfjöllun málsins í hjónaherberginu undir morgun að það hafi verið einlægur vilji minn að sinna vel kon- unni. Þessi skírskotun til hins einlæga vilja, orðuð af skjálfrödduðum manni á titrandi hnjám við rúmstokk, ber hvorki heyranleg- an né sýnilegan árangur í slíkum tilfellum. Breytir engu þó að því sé lýst sem í hróplegri andstöðu við einlægan vilja að ég skyldi hverfa af vettvangi í tiltekið einkasamkvæmi án þess að rifjaðist upp fyrir mér hverjum ég hafði boðið út að skemmta sér fyrr um kvöld- ið. Þarna eru verk mín látin tala með óbæri- legum afleiðingum. Kunningja mínum varð það á fyrir nokkr- um dögum að fara í sparibauk gamallar tengdamóður sinnar, þegar hann vantaði upp í afborgun af nýja bílnum. Þegar upp komst, lýsti hann því sem einlægum vilja sín- um að reyna að gera tengdamóður sinni allt til hæfis og þola hana fram í andlátið, en rannsóknarnefndin virti ekki viðlits þessa málsvörn. Rannsakendur gáfu ekki einu sinni í skyn að þeir hefðu fengið á tilfinning- una að kunningi minn hefði þennan einlæga vilja. Öllum má ljóst vera hvílík ósköp geta dun- ið yfir sé þess ekki gætt að muna eftir ein- lægum vilja og virða hann til jafns við verk- in. Þegar kosið er um skipan sæta á fram- boðslista stjórnmálaflokka, er það svo sem eðlilegt má teljast einlægur vilji frambjóð- enda að taka aðeins öruggt sæti, og þennan vilja eiga kjósendur að virða. Úrslit próf- kjörsins, sem eru í andstöðu við einlægan vilja einstakra frambjóðenda, eru í andstöðu við tilgang kosninganna og lýðræðislega hefð. Til allrar hamingju hafa sumir fram- bjóðendur svo mikinn áhuga á að tryggja bæði réttlæti og lýðræði að þeir sjá til þess með öllum ráðum og ærnum fjárútlátum að úrslit prófkjörs verði í samræmi við einlægan vilja sinn. I öðrum tilfellum hins vegar gerist það að úrslit prófkjörs eru í andstöðu við ein- lægan vilja frambjóðenda og þá er voðinn vís, einkanlega ef kjósendur neita að meta hinn einlæga vilja frambjóðenda til jafns við sinn eigin og breyta úrslitunum. Sums staðar hafa menn reynt að bægja voðanum frá með því að birta ekki úrslit, en annars staðar hef- ur einlægur vilji kjósenda fengið að ráða ferðinni, hvort sem hann kom að norðan eða sunnan. í versta dæminu af slíku tagi var brugðist við einlægum viija framsóknar- manns af engu minni hörku en brugðist var við einlægum vilja mínum í hjónaherberg- inu hinn minnisstæða morgun. Og þessum framsóknarmanni til hróss verður að segja að hann sýndi sömu hugprýði og ég frammi fyrir aftökusveitinni og hafði yfir sömu til- vitnun í gamlan skáldskap: „..skalk þó glaðr með góðan vilja ok óhryggr heljar bíða.“ í þessum hendingum er að finna kjarna málsins, gildi hins góða og einlæga vilja sem vakti fögnuð í brjóstum forráðamanna hjálp- arstofnunar kirkjunnar og skein út úr bros- mildum andlitum þeirra. Er óskandi að hin mannúðlega áhersla, sem rannsóknarréttur dómsmálaráðherra lagði á einlægan vilja, smiti út frá sér og verði gildur þáttur í dóm- um þjóðarinnar um misfellur í starfi og frávik frá lýtalausri hegðun. Þá get ég — og fleiri mínir líkar — haldið áfram á sömu braut og friður mun ríkja á jörðu svo lengi sem finnast gullnar skreiðartöflur í grasi. (Já, hér gæti verið „amen“ eftir efninu.) HAUKURÍHORNI $ 'líúLuUtrx Rannsókn kaffibauna- máisins „Nú getur ekkert bjargað þeim lengur, nefha ef til vill galdrar..." 2 HELGARPÖSTURINN

x

Helgarpósturinn

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.