Helgarpósturinn - 26.11.1987, Qupperneq 24

IIM HELGINA
Gunnar J. Straumland heitir listmál-
arinn sem opnaði sýningu á teikn-
ingum sinum í Hafnargalleri, Hafn-
arstræti 4, í fyrradag. Þetta er fyrsta
einkasýning Gunnars, en hann ut-
skrifaðist úr auglýsingadeild Mynd-
lista- og handíðaskóla íslands síð-
astliðið vor. Sýning Gunnars, „Nýr
fugl í fjöru", er opin á verslunartím-
um, kl. 9—18 virka daga og kl. 9—12
á laugardögum, en eins og kunnugt
mun vera er Hafnargalleri staðsett
fyrir ofan bókaverslun Snæbjarnar.
Fyrsta einkasýning Louisu Matt-
híasdóttur verður haldin i Gallerí
Borg dagana 26. nóvember til 8.
desember. Louisa hefur verið búsett
erlendis mestan hluta ævi sinnar og
kemur hingað til lands með nýjar
myndir, flestar málaðar hér á landi á
síðasta ári. Þá er væntanleg hjá Máli
og menningu bók um Louisu, en sú
bók var gefin út í Bandaríkjunum í
fyrra og kemur nú út í islenskri þýð-
ingu Sigurðar A. Magnússonar.
Féiag áhugamanna um bókmenntir
stendur fyrir fundi um ævisagnarit-
un næstkomandi laugardag, 28.
nóvember. Þar verða fluttir fyrir-
lestrar um þetta efni og efnt til pall-
borðsumræðna. Framsögu á fundin-
um hafa Gunnar Karlsson prófessor,
Ragnhildur Richter bókmennta-
fræðingur og Ingólfur Margeirsson,
rithöfundur og blaðamaður. Auk
þeirra taka þátt í pallborðsumræð-
unum Bergsteinn Jónsson sagn-
fræðingur, Bjarnfriður Leósdóttir
kennari, Elísabet Þorgeirsdóttir
skáld og Helgi Skúli Kjartansson
sagnfræðingur. Fundurinn hefst kl.
14 og verður haldinn ÍOdda, hugvis-
indahúsi Háskóla íslands, stofu
101. Aðgangur er ókeypis og öllum
heimill.
Og svo biðjum við ykkur að muna
eftir Besta vini Ijóðsins sem heldur
Ijóðakvöld á Hótel Borg í kvöld
klukkan 21.00. Þar lesa úr verkum
sínum Jón Óskar, PéturGunnarsson,
Elísabet Jökulsdóttir, Guðbergur
Bergsson, Kristján Þ. Hrafnsson,
Ragna Sigurðardóttir, Birgitta Jóns-
dóttir og Helga Bökku. Hörður Torfa-
son mun flytja lög sín við Ijóð eftir
Brecht, Viðar Eggertsson les úr
þýddum verkum Brechts og Sigurð-
ur Pálsson les úr verkum Jacques
Prévert.
Strákarnir heitir kvikmynd sem
sýnd verður á Stöð 2 á föstudags-
kvöldið kl. 23.10. Þegar myndin var
frumsýnd markaði hún timamót í
kvikmyndaiðnaðinum og að vissu
marki viðhorf almennings til sam-
kynhneigðra, enda er miðpunktur
myndarinnar afmælisveisla sem
strákarnir halda einum vini sínum.
Hver þeirra kemur með þau vanda-
mál, áhyggjur og ótta sem tengist
samkynhneigð þeirra...
Og svo minnum við á Gúmmí-
Tarzan sem Gamanleikhúsið sýnir á
Galdra-Lofti, Hafnarstræti 9. Bráð-
skemmtilegt leikrit fyrir börn sem
fullorðna, þar sem börn á aldrinum
9—14 fara með öll hlutverk. Tvær
sýningar verða á Gúmmí-Tarzan um
helgina, laugardaginn 28. og sunnu-
daginn 29. nóvember, og hefjast
báðar sýningarnar klukkan 16 (fjög-
ur).
Við vonum að lesendur hafi tekið
eftir því í þessum dálkum að á
sunnudagskvöldum er lifandi
djasstónlist í Heita pottinum í
Duus-húsi. Næsta sunnudagskvöld,
29. nóvember, verða það engir aðrir
en Ingimar Eydal og félagar sem
leika fyrir djassunnendur eins og
þeim einum er lagið.
í kvöld, fimmtudagskvöld, er þáttur
á Bylgjunni sem Júlíus Brjánsson
sér um og heitir hinu létta nafni „Fyr-
ir neðan nefið". Þar spjallar Júlíus við
gesti og leikur tónlist við sitt hæfi og
hlustenda einnig.
Á Ljósvakanum verður í fyrsta sinn
sérstök- óperukynning á sunnu-
dagskvöldið kl. 20.30—22.30. Um-
sjónarmaður þáttarins verður Óskar
Ingólfsson klarinettuleikari og í
þessum fyrsta þætti verður kynnt
ópera Mozarts „Don Giovanni". Nú
eru tvö hundruð ár síðan óperan var
frumflutt og hefur Don Giovanni allt
frá fyrstu tíð verið í hópi vinsælustu
verkefna óperuhúsa um víða veröld.
Eih-leikhúsið veröur með sýningu á
tveimur einþáttungum eftir Tsékov i
Djúpinu i kvöld. Gránufjelagið er aö
vakna af svefni og ætlar að sýna
Endatafl eftir Samuel Beckett í bak-
húsi á Laugaveginum. Frumsýning
verður á laugardaginn og sýningin er
sett upp í tengslum við útkomu þýð-
inga Arna Ibsen á verkum Becketts.
Leikstjóri er Kári Halldór sem löng-
um hefur verið í fararbroddi fyrir
Gránufjelaginu.
Revíuleikhúsið sýnirá laugardag og
sunnudag kl. 15 ævintýrasöngleik-
inn Sætabrauðskarlinn í Gamla
bíói. Athygli skal vakin á því að engar
sýningar á teikritinu verða eftir ára-
mótin og því er frestun sama og að
missa af sýningu...
Nýtt yfirbragö verður á tónleikum
Sinfóniuhljómsveitar íslands sem
haldnir verða í kvöld. Þar verður
frumflutt nýtt verk eftir Misti Þor-
kelsdóttur, Pétur Jónasson gítar-
leikari leikur einleik í spænsku verki
og frumflutt verður hérlendis Sin-
fónia nr. 1 eftir William Walton.
Stjórnandi verður Frank Shipway,
sem hefur stjórnað tvennum tón-
leikum sinfóníuhljómsveitarinnar í
haust og stjórnaði jafnframt tónleik-
um hljómsveitarinnar við útvarps-
upptökur í síðustu viku. Tónleikarnir
hefjast i Háskólabíói kl. 20.30 og eru
lausamiðar seldir i Gimli við Lækjar-
götu i dag, fimmtudag, og í anddyri
Háskólabiós við upphaf tónleik-
anna.
Íslensk-bandarísk tónlistarskipti
kallast tónleikar sem haldnir verða á
laugardaginn, 28. nóv. í Norræna
húsinu. Þar leikur John White
ásamt Guðríði Sigurðardóttur
píanóleikara og flutt verða verk eftir
Hafliða Hallgrímsson, Karólínu Ei-
ríksdóttur, John White, Leslie Bass-
ett (einn kennara Karólínu) og Bach.
Efnisskrá tónleikanna, sem og fyrri
tónleika sem fluttir voru í síðustu
viku, var einnig flutt í Flórída-háskóla
í Gainsville i október síðastliðnum.
Þá hélt Atli Heimir Sveinsson fyrir-
lestur um islenska samtímatónlist.
Menningarsamskipti þessi eru
styrkt af íslenska menntamálaráðu-
neytinu og Menningarstofnun
Bandaríkjanna á íslandi. Tónleikarnir
hefjast kl. 16.30.
Árlegir aðventutónleikar lúöra-
sveitarinnar Svans verða haldnir á
sunnudaginn, 29. nóvember, klukk-
an 17 í Langholtskirkju. Stjórnandi
verður Robert Darling sem hóf störf
hjá sveitinni í haust. A efnisskrá eru
fjölbreytt verk, þar á meðal eftir
Bach, Árna Björnsson, Elgar, Bizet,
Beethoven o.fl.
í Ríkisútvarpinu er Sinna á dagskrá á
laugardaginn kl. 14.05, en þátturinn
er í umsjón Þorgeirs Ólafssonar. Fyrr
sama dag, eða klukkan 9.10, verður
flutt barnaleikritið „Davíð Copper-
field" sem áður var útvarpaö fyrir 23
árum. Þeir sem eru hrifnir af draug-
um þegar dimma tekur geta tekið
gleði sína því kl. 23.50 á laugardags-
kvöldið er þáttur sem heitir „Dulitið
draugaspjall" sem sendur er frá
Akureyri. Það er Birgir Sveinbjörns-
son sem segir frá draugunum.
Við minnum á þátt Randvers Þor-
lákssonar leikara, á Stjörnunni,
ávallt á sunnudagskvöldum kl.
21—22. Góðir þættir þar sem leikin
er klassísk tónlist.
Nóg að lesa á næstunni. Meðal bóka
sem út koma um þessar mundir er
ný bók Magnúsar Magnússonar rit-
höfundar og sjónvarpsmanns,
„Landið, sagan og sögurnar" og í
tengslum við útgáfu bókarinnar flyt-
ur Magnús fyrirlestur í Norræna
húsinu á morgun, föstudaginn 27.
nóvember kl. 20.30. Undirbúningur
að útgáfunni hefur staðið yfir í fjögur
ár, en það er Vaka-Helgafell sem
gefur bókina út. Bókina prýðir á ann-
að hundrað litmynda, skýringar-
myndir og kort. Hugmyndin með
þessari bók er að segja söguna út frá
öðru sjónarhorni en tíðkast hefur og
kýs Magnús að vera í hlutverki
sagnaþularins sem segir söguna og
leiðir lesendur um sögu og sögusvið.
Hann segir sögu fyrstu alda íslands-
byggðar meira og minna með hlið-
sjón af fornbókmenntum en tekur
jafnframt mið af nýjustu rannsókn-
um á öðrum sviðum. Á þann hátt
fléttar Magnús saman sögulegan
fróðleik, efni íslendingasagna og
upplýsingar um landið og sögustaði
á lipran hátt.
Smásagnasöfn Svövu Jakobsdótt-
ur, Tólf konur og Veisla undir grjót-
vegg, koma nú út í einni bók frá Vöku
Helgafelli. Þegar þessar bækur komu
út á sjöunda áratugnum vakti Svava
strax athygli þar sem frásagnarmáti
hennar þótti nýstárlegur og spenn-
andi og efnistök óvenjuleg. Verkin
skipuðu Svövu i fremstu röð þeirra
rithöfunda sem mótað hafa íslensk-
ar samtímabókmenntir. I leiðinni
bendum við á að á sunnudagskvöld-
ið verður þátturinn Nærmynd á
Stöö 2 og verður sú nærmynd af
Svövu Jakobsdóttur.
Guðmundur Ólafsson, sem hlaut
íslensku barnabókaverðlaunin í
fyrra fyrir bók sina Emil og Skunda,
sendir nú frá sér nýja bók sem heitir
Klukkuþjófurinn klóki. Þar segir frá
hópi af hressum strákum i kaupstað
á Norðurlandi. Þeir lenda i ýmsum
ævintýrum, eiga í útistöðum við
aðra strákahópa og hrella fullorðna
fólkið. Á nær annarri hverri opnu
bókarinnar birtast myndir Grétars
Reynissonar, sem styðja viö atburða-
rásina og ýta undir hugmyndaflugið.
ið.
Leiksýningar verða að sjálfsögðu
um helgina eins og endranær. Hjá
Leikfélagi Reykjavikur verður auka-
sýning á verkinu Föðurnum eftir
Strindberg annaö kvöld, föstudag,
kl. 20.00, leikritiö Dagur vonar verð-
ur sýnt á laugardagskvöldið og þá
verður jafnframt 100. sýningin á
Djöf laeyjunni. Það þarf sjálfsagt ekki
að taka fram að uppselt er á þá sýn-
ingu en enn er hægt að fá miða á
þriöjudagskvöldiö næstkomandi
og meira að segja líka á fimmtu-
dagskvöldið 3. desember. En það
þýðir ekki að fresta því fram á síö-
ustu stundu að kaupa miða, það er á
hreinu.
í Þjóðleikhúsinu verður síðasta sýn-
ing á ballettinum Flaksandi földum
á laugardagskvöldið kl. 20, en þar
dansar María Gísladóttir stórt hlut-
verk. Brúðarmynd Guðmundar
Steinssonar verður sýnd annað
kvöld og á sunnudagskvöldið og á
Litla sviðinu er vonlaust að fá miða
um helgina á Bílaverkstæði Badda.
Hins vegar er þegar hafin miðasala á
18 fyrstu sýningarnar á Vesalingun-
um, Les Misérables, en frumsýning
á því verki verður á annan í jólum.
Leggja þarf til
úrslitaorrustu um
jafnvægi byggðanna
Trausti Valsson, arkitekt og skipulags-
frœöingur, tekinn tali um hugmyndir sínar
varðandi heildarskipulag Islands
Byggðamál hafa verið í brennidepli að undanförnu
vegna slæmrar stöðu landbúnaðarins og fólksflótta af
landsbyggðinni á höfuðborgarsvæðið. Fyrir nokkru var
haldin á Selfossi ráðstefna sem bar yfirskriftina: „Hefur
byggðastefnan brugðist?"
Trausti Valsson, arkitekt og skipulagsfræðingur, hefur
mjög ákveðnar hugmyndir, bæði í skipulagsmálum
landsbyggðarinnar og Reykjavíkursvæðisins. Fyrir síð-
ustu jól kom út hjá Fjölvaútgáfunni bók hans um skipu-
lagssögu höfuðborgarinnar, „Reykjavík Vaxtarbrodd-
ur“. Þar gagnrýnir Trausti Breta fyrir að gera flugvöll svo
að segja í miðborginni og Danir fá ákúrur fyrir „bygg-
ingu svefnhverfa Breiðholts og Árbæjar langt uppi á
heiðum“. Nú nýlega gaf Trausti út ritling sem hann nefnir:
„Hugmynd að fyrsta heildarskipulagi íslands." Innihald
þessa ritlings kynnti hann í greinum sem birtar voru í
Morgunblaðinu nýlega. Áhorfendur sjónvarps fengu
einnig smjörþef af hugmyndum Trausta þegar Ómar
Ragnarsson brá sér upp á hálendið í fylgd hans í síðustu
viku og spígsporaði með honum um „gleymda" akbraut
uppi á miðjum Sprengisandi. Helgarpóstinum lék for-
vitni á að fræðast nánar um hugmyndir Trausta.
EFTIR ÓLAF ENGILBERTSSON MYND JIM SMART
Trausli, mörgum þykja hugmynd-
ir þínar nýstárlegar og fjarstœdu-
kenndar eins og vísindaskáldskap-
ur jafnvel. Er fólk ekki raunsœtt eda
breytast tíðarandinn og forsendurn-
ar svona ört?
Já, neysluvenjur breytast mjög
ört. Það er á hinn bóginn ljóst að
það á sér stað hliðstæð þróun á milli
landa. Ef við segjum t.d. sem svo að
ísland framleiði miklu meira af
lambakjöti en hin Norðurlöndin, þá
má ekki gleymast að líta á hvernig
þróunin hefur verið hjá þeim yfir
Íöng tímabil. Á þann hátt má t.d.
auöveldlega sjá hvort svína- eða
fuglakjöt muni sækja á, eða hvort
markaðir séu einfaldlega mettir. í
Bandaríkjunum hefur þessari að-
ferð verið beitt í áratugi til þess að
sjá vissar tilhneigingar í markaðs-
málum, eða „trenda" eins og þeir
kalia það. Fiskneysla hefur t.a.m.
stóraukist á síðustu árum, fyrst og
fremst vegna nýrra upplýsinga um
hollustu, og það hefur að sjálfsögðu
komið Islendingum vel. Hérlendis
hefur ekki ríkt mikil forsjálni í mark-
aðs- eða skipulagsmálum. Forsend-
ur breytast, en slíkt má sjá fyrir. Mér
finnst það fjarstæðukennt að hér
skuli ræktunarráðunautar hafa ver-
ið að hvetja fólk til að ráðast í viða-
miklar ræktunarframkvæmdir sem
svo hafa ýtt undir offramleiðslu. Það
er mín skoðun að ríkið eigi að bera
ábyrgð á rangri ráðgjöf ráðunaut-
anna. Það er ekki hægt að ætlast til
þess að bændur leggi sjálfir á það
mat hverjir séu þeirra markaðs-
möguleikar og hver markaðsþróun-
in sé í hinum ýmsum greinum.
Og þarna hefur byggðastefnan
brugðist?
Jú, byggðastefna er reyndar sam-
sett úr mörgum þáttum. Það er t.d.
uppbygging vegakerfisins, skóla-
stefna, landbúnaðarstefna o.fl. Öll
markaðsþróun hérlendis virðist
meira og minna sjálfvirk og lítið
gert af því að kanna hver sé eðlileg
þróun og í hvaða áttir markaðurinn
stefnir með tilliti til þróunar í öðrum
löndum. Ráðamenn virðast fjárfesta
í blindni í hinum ýmsu sjávarpláss-
um og landbúnaðargreinum.
Ég álít að stjórnmálamenn hafi
brugðist og færst undan vandanum
í stað þess að taka upp stjórn á þess-
um málum. Það gerist fyrr eða síðar
að markaðurinn hættir að stækka
og fer að dragast saman. Það var við-
kvæðið hér áður að það hlyti að
vera í lagi að ala kindur og fram-
leiða lambakjöt meðan hungur ríkti
í heiminum. Þetta er rökfræði sem
stenst í allra grófasta skilningi, en
þegar virkilega er farið að athuga
með markaðsmálin; hvað það kosti
að búa til kjötið, hvort til sé mark-
aður fyrir afurðina á viðráðanlegu
verði o.s.frv., að þá kemur strax í ljós
að lambakjöt hefur aldrei verið í há-
um verðflokki neins staðar í heim-
inum. Og það er ekkert flókið mál
að finna það út.
MIÐLÆGNI OG
MIÐFLÓTTI
Þú talar um ad svokallaö ,,mið-
flótta-mynstur“ sé ríkjandi í byggða-
málum í dag og að „miðsóknar-

24 HELGARPÓSTURINN